Łamliwość źdźbła zbóż to jedna z ważnych chorób podstawy źdźbła powodowana przez grzyby rodzaju Oculimacula. W zależności od odmiany, płodozmianu i sezonu jej nasilenie występowania w zbożach ozimych bywa zmienne, nie mniej co roku stanowi problem o znaczeniu gospodarczym.

Z chorób, które atakują podstawę zbóż podobne znaczenie ma tylko fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła i korzeni (Fusarium spp.). Grzyby powodujące łamliwość źdźbła i drugą wyżej wymienioną chorobę są konkurencyjne dla siebie. W zależności, który grzyb opanuje podstawę źdźbła ten w większej liczbie poraża zboża. W tej wewnętrznej konkurencji między nimi, teoretycznie większe szanse zwycięstwa ma Fusarium spp., ale praktyka pokazuje, że sprawcy łamliwości też są groźni dla zbóż.

Nasilenie występowania sprawców łamliwości na stanowiskach, na których udział zbóż sięga 60-70 proc. jest niebezpiecznie wysokie, choć na plantacjach rolnicy tej choroby często nie dostrzegają. Największe zagrożenie stwarza w zasiewach pszenicy, ale szkody powoduje także w innych uprawach zbóż jak: żyto, pszenżyto, czy jęczmień.

W warunkach sprzyjających do rozwoju choroby, porażeniu ulegają także zboża jare, ale u tej formy zbóż rzadko stwierdza się straty o znaczeniu ekonomicznym.

ATAKUJE JUŻ JESIENIĄ

W oziminach już na jesień następuje porażenie roślin. Często jest tak, że nie obserwuje się objawów wskazujących na porażenie przez sprawców tej choroby, lub objawy są słabo widoczne przez to niedostrzegane nawet, gdy monitoring stanu zdrowia na plantacji wykonywany jest przez doświadczonych doradców czy rolników. Znajomość objawów wywoływanych przez sprawców łamliwości źdźbła bardzo jest pomocne w rozpoznaniu pojawienia się choroby, a co się z tym wiąże też skuteczne zwalczanie tej choroby.

Pierwsze symptomy choroby mogą pojawić się na oziminach już w fazie początku krzewienia, ale najczęściej jesienią ma to miejsce, gdy rośliny są rozkrzewione. Małe soczewkowate plamy o barwie bursztynowo-miodowej na pochwie liściowej starszych liści to pierwsze oznaki wskazujące na obecność sprawców choroby. W tym okresie, gdy takie objawy wystąpią nie podejmuje się zwalczania przy użyciu fungicydu. Ważniejsze ze względu na możliwość walki ze sprawcami łamliwości źdźbła są objawy występujące po ruszeniu wiosennej wegetacji, gdy pszenica czy inny gatunek znajduje się w fazie strzelania w źdźbło (BBCH-30) lub w fazie pierwszego kolanka (BBCH 31). Ta ostatnia faza jest prosta do rozpoznania. Zgrubienie źdźbła na wysokości ok. 1cm nad glebą, łatwo wyczuć palcami. Można też źdźbło przeciąć ostrym scyzorykiem wzdłuż i charakterystyczna struktura tkanek kolanka będzie widoczna ok. 1 cm nad węzłem krzewienia.