W ostatnich latach obserwuje się nasilone występowanie skrzypionek na terenie całego kraju. Niezwalczane mogą spowodować ponad 30-proc. obniżkę plonu ziarna.

BŁĘKITEK I ZBOŻOWA

Wśród skrzypionek zasiedlających uprawy zbóż szczególnie jęczmienia jarego i pszenicy pospolicie występują dwa gatunki - skrzypionka zbożowa (dominuje w środkowej i północnej części kraju) oraz skrzypionka błękitek (liczniejsza w rejonach południowo-wschodnich). Chrząszcze skrzypionek po przezimowaniu mogą pojawiać się na uprawach już na początku maja. Szkody powodowane przez nie w tym okresie są nieznaczne i nie mają większego znaczenia gospodarczego. Po kopulacji samice składają jaja na górnej stronie liści, pojedynczo lub po kilka w rzędach, w sprzyjających warunkach (sucho i słonecznie) nawet do 200-300 sztuk przez okres 5-7 tygodni. Preferują gęste łany, by zabezpieczyć odpowiednią ilość pokarmu dla młodych larw po wylęgu.

Larwy pojawiają się z początkiem czerwca i od razu rozpoczynają żerowanie na liściach. Wyjadają tkankę miękiszową pomiędzy nerwami aż do dolnej skórki liścia, tworząc charakterystyczne, wydłużone okienka. Początkowo żerują na dolnych liściach, a z czasem wędrują na te wyższe. Każda larwa potrafi zniszczyć do 3,5 cm2 powierzchni liścia (10 proc. liścia flagowego), przez co znacznie zostaje obniżona zdolność fotosyntezy.

Przy masowym zasiedleniu plantacji i braku odpowiedniej ochrony plantacje zbóż z daleka wydają się białe. Dodatkowo pozostawiany na liściach śluz i odchody larw mogą stać się pożywką dla patogenów.

ZASADY ZWALCZANIA

Wśród integrowanych metod ograniczających liczebność agrofagów, w tym skrzypionek, duże znaczenie mają prewencyjne działania niechemiczne oparte na prawidłowej agrotechnice. Właściwy płodozmian, staranne przygotowanie stanowiska przed siewem oraz zachowanie izolacji przestrzennej od innych roślin zbożowych z pewnością przyczynią się do zminimalizowania potencjalnych strat ze strony skrzypionek. Dużą rolę w ograniczaniu jaj i larw skrzypionek odgrywają wrogowie naturalni (głównie parazytoidy). Istotna jest również pogoda - obfity deszcz pod koniec maja może spłukać z liści jaja i wylęgające się młode larwy.