PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Buraki w rejestrze

Autor: dr Jerzy Siódmak

Dodano: 02-03-2007 16:42

Porównanie aktualnej wartości odmian buraków znanych już rolnikom z odmianami nowo zarejestrowanymi odbywa się w porejestrowych doświadczeniach odmianowych (PDO). Od roku 2004 przeprowadza się także doświadczenia specjalne na polach, na których w ubiegłych latach stwierdzano występowanie rizomanii. Przedstawiamy najnowsze wyniki tych doświadczeń.



Od roku 2005 w krajowym rejestrze znajdowało się około 70 odmian buraka, pochodzących z dwóch krajowych i ośmiu zagranicznych firm hodowlano-nasiennych. Około 3/4 całego zestawu odmian zarejestrowano w ostatnim 5-leciu, w tym 13 wiosną roku 2005 (starsze odmiany – z lat rejestracji poprzedniej dekady – mają już znikome znaczenie w produkcji). Wpis odmian do rejestru poprzedzono dwuletnią serią badań urzędowych, w których oceniano plon, jakość technologiczną, stopień podatności na choroby i polową zdolność wschodów, a w niezależnym doświadczeniu także odrębność, wyrównanie i trwałość odmian. Nowe odmiany nie tylko dają większe plony korzeni i cukru, ale są też odporniejsze na rizomanię, chwościka buraka oraz inne choroby liści i korzeni.

Porównanie aktualnej wartości odmian znanych już plantatorom i cukrownikom z odmianami nowo zarejestrowanymi, które w większym udziale dopiero będą oferowane do uprawy, odbywa się w porejestrowych doświadczeniach odmianowych. W latach 2004 i 2005 doświadczenia takie prowadzone były w 12 miejscowościach na terenie kraju, w głównych rejonach uprawy buraka. W związku z sygnalizowanym zagrożeniem plantacji przez rizomanię (zwłaszcza na południu kraju, gdzie częściej występują warunki sprzyjające rozwojowi tej choroby) już w roku 2004 system PDO buraka został zmodyfikowany: oprócz dotychczasowych doświadczeń standardowych, tj. na glebach nieskażonych rizomanią, założono dwa (2004 r.) i trzy (2005 r.) doświadczenia specjalne na polach, na których w ubiegłych latach stwierdzano tę chorobę. W serii standardowej roku 2005 oceniano 20 odmian, w tym siedem nowo zarejestrowanych. U dwóch odmian hodowcy deklarowali tolerancję na rizomanię. W serii trzech doświadczeń specjalnych oceniano 16 odmian: 14 z deklarowaną tolerancją na rizomanię oraz – dla porównania – dwie odmiany bez takiej tolerancji.

Materiał siewny odmian zarejestrowanych przed rokiem 2005 pochodził z partii handlowych, a nowych odmian – bezpośrednio od firm hodowlano-nasiennych. Otoczki wszystkich nasion zawierały fungicydy powszechnie używane do zaprawiania nasion buraków oraz insektycyd Montur. W doświadczeniach stosowano zabiegi ochronne przed chwastami i szkodnikami oraz chemiczną ochronę przeciwko chwościkowi buraka i innym chorobom grzybowym liści. Agrotechnika doświadczeń była zbliżona do praktyki produkcyjnej z wyjątkiem siewów, które były punktowe, lecz zagęszczone, wymagające przerywki roślin. Oprócz wartości plonotwórczej wykonano poszerzoną ocenę wartości siewnej nasion. W laboratorium badano ich zdolność kiełkowania przy różnych temperaturach i wilgotności oraz kalibraż otoczek, a w polu – polową energię i polową zdolność wschodów. Ponadto w celu oceny występowania nasion burakochwastów cały zestaw badanych odmian wysiano na poletkach o powierzchni kilkunastu arów każde.

Ubiegły rok charakteryzował niedobór opadów, najbardziej dotkliwy w rejonie środkowym. Więcej opadów wystąpiło na południu kraju. Wpłynęło to na spadek plonów buraków w porównaniu z poprzednimi dwoma latami, w serii standardowej średnio  o 6,5–7 t z hektara. Buraki wykazywały natomiast bardzo wysoką zawartość cukru – średnio 19,4 proc. Plony cukru były średnio o 10 proc. mniejsze niż w roku 2004. Choroby liści wystąpiły późno i w bardzo małym nasileniu, a choroby  korzeni tylko u pojedynczych roślin. Zróżnicowany przebieg pogody na terenie kraju spowodował, że wahania plonów korzeni średnio w poszczególnych miejscowościach były znaczne – od poniżej 50 do ponad 70 t z hektara. Jeszcze bardziej różniły się plony w doświadczeniach specjalnych („rizomaniowych”): od zaledwie 29 t z hektara na Kujawach do ponad 62 t/h na południowym wschodzie kraju przy dobrym zaopatrzeniu w wodę.

Większość odmian o dłuższym (co najmniej dwuletnim) okresie badań wykazała względną stabilność wyników, szczególnie dotyczyło to zawartości cukru. Niektóre jednak wyraźniej reagowały względną zmianą plonów korzeni i plonów cukru na warunki wegetacji w sezonach 2004 i 2005. U większości odmian zaznaczyła się ujemna korelacja plonów korzeni z zawartością cukru (wyższe plony to niższa zawartość cukru). Odmiany charakteryzujące się odpornością na niektóre patogeny w warunkach braku infekcji mogą wypadać względnie słabiej niż odmiany nieodporne. U niektórych nowych odmian tę prawidłowość udało się hodowcom przełamać. W serii specjalnej typowe objawy rizomanii na korzeniach, jak zdrobnienie i „broda” korzeniowa, stwierdzono u wysianych dla porównania odmian nietolerancyjnych i tylko na glebach, gdzie warunki wilgotnościowe bardziej sprzyjały rozwojowi choroby. W pozostałych doświadczeniach tej serii odmiany nie tolerancyjne, mimo braku wyraźnych zewnętrznych symptomów choroby, wykazały znacznie mniejsze plony korzeni i niższe zawartości cukru. Plony cukru tych odmian były mniejsze niemal o 40 proc. w porównaniu z odmianami tolerancyjnymi.

Oznacza to, że na glebach ze stwierdzoną obecnością wirusa rizomanii siew odmian tolerancyjnych może być niezbędnym warunkiem udanego plonu buraka. Natomiast na glebach nieskażonych różnice w plonowaniu pomiędzy odmianami tolerancyjnymi i standardowymi są znacznie mniejsze i częściej wypadają na korzyść tych ostatnich. W takich warunkach uprawa odmian tolerancyjnych na rizomanię może być uzasadniona ich często mniejszą podatnością na chwościka buraka.

Autor pracuje w Centralnym Ośrodku Badań Odmian Roślin Uprawnych w Słupi Wielkiej

Źródło: "Farmer" 03/2006

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.158.30.219
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!