PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Jaki sadzeniak, taki plon

Jaki sadzeniak, taki plon

Autor: Cezary Trawczyński

Dodano: 28-03-2015 10:32

Tagi:

W towarowej produkcji ziemniaków podstawowym warunkiem uzyskania wysokich i opłacalnych plonów jest użycie jako sadzeniaków bulw o możliwie wysokiej wartości nasiennej.



Na wartość nasienną bulw wpływa przede wszystkim ich zdrowotność, czyli stopień porażenia chorobami, spośród których największe znaczenie mają choroby pochodzenia wirusowego. Znane powszechnie zjawisko degeneracji ziemniaków i złej jakości sadzeniaków w czasie kolejnych lat reprodukcji jest spowodowane głównie przez porażenie roślin wirusami, z których najgroźniejszymi są: wirus liściozwoju (PLRV) oraz wirus Y (PVY). W sprzyjających warunkach każdy z tych wirusów może w ciągu kilku lat reprodukcji spowodować (szczególnie u odmian mało odpornych) zniżkę plonu o 40-60 proc. Z tego względu należy mieć świadomość konieczności wymiany sadzeniaków z własnych rozmnożeń na sadzeniaki kwalifikowane przynajmniej raz na 3-5 lat. Przykładem mogą być producenci ziemniaka bardzo wczesnego, czy dla przemysłu przetwórczego, postrzegający uzasadnioną potrzebę zakupu i wymiany sadzeniaków kwalifikowanych co 1-2 lata.

W 2004 r., po wejściu Polski do Unii Europejskiej, zmianie uległy przepisy dotyczące produkcji nasiennej ziemniaka, w tym między innymi nazewnictwo stopni kwalifikacji sadzeniaków. Poprzednia nazwa wysokich stopni kwalifikacji sadzeniaków (Superelita - SE i Elita - E) odnosi się obecnie do materiału elitarnego (BI i BII), natomiast nazwy niższych stopni (Oryginał i Klasa A) zmieniono na materiał kwalifikowany (CA i CB). Rolnicy chcący uprawiać ziemniaki na plantacjach towarowych powinni zaopatrywać się właśnie w te niższe stopnie, czyli CA i CB sadzeniaków kwalifikowanych. Jak wykazały badania, zaopatrywanie się w materiał elitarny (BI i BII) z myślą o dłuższym rozmnażaniu bez wymiany jest nieuzasadnione, bowiem produkcja towarowa charakteryzuje się specyficznymi warunkami w poszczególnych latach, co z reguły w mniejszym lub większym stopniu prowa dzić może do znacznego porażenia roślin ziemniaka przez wirusy i degeneracji bulw nawet w okresie jednego roku reprodukcji. Dlatego optymalnym rozwiązaniem jest zakup co 3-5 lat kwalifikowanych sadzeniaków w niższych stopniach.

O wartości użytkowej sadzeniaków w produkcji towarowej decydują głównie: strefa zagrożenia wirusami (presja infekcyjna) i odporność odmian na wirusy. Regularnie przeprowadzana wymiana sadzeniaków z częstotliwością zalecaną dla poszczególnych stref presji infekcyjnej oraz uprawa odmian o wysokiej odporności na dwa podstawowe wirusy (liściozwoju i Y) są głównymi czynnikami ograniczającymi porażenie chorobami wirusowymi. Ponieważ choroby wirusowe są przenoszone przez mszyce, to tempo ich szerzenia zależy od ilości i wczesności występowania mszyc. Z kolei ilość mszyc, tempo ich rozmnażania i ilość osobników zdolnych do przezimowania zależy od warunków klimatycznych. Rysunek 1. przedstawia mapę Polski z podziałem na cztery strefy zagrożenia chorobami wirusowymi ziemniaka, gdzie strefa 1. oznacza zagrożenie najmniejsze (przewidywana wymiana sadzeniaków co 5 lat), a strefa 4. zagrożenie największe (przewidywana wymiana sadzeniaków co 3 lata).

Z mapy wynika, że północ Polski, gdzie średnie temperatury powietrza są niższe, co opóźnia wiosenny lot mszyc, zalicza się do strefy 1., najzdrowszej, natomiast obszar Polski południowo-zachodniej jest rejonem najbardziej zagrożonym występowaniem chorób wirusowych.

Obok strefy zagrożenia wirusami duży wpływ na poziom porażenia sadzeniaków ma stopień odporności uprawianych odmian. W strefie 1. i 2., gdzie warunki klimatyczne są najbardziej korzystne dla zdrowotności ziemniaków, można bez obawy uprawiać wszystkie zarejestrowane odmiany, nawet odmiany dość wrażliwe na choroby wirusowe. W strefie 3. mogą być uprawiane odmiany o odporności na choroby wirusowe powyżej 5 w skali 9-stopniowej (9 - ocena najlepsza, 1 - ocena najgorsza), a odmiany o odporności 5 i mniejszej mogą być uprawiane pod warunkiem częstej wymiany sadzeniaków. W strefie 4. bez zastrzeżeń mogą być uprawiane tylko odmiany o odporności na wirusy Y i liściozwoju ziemniaka wynoszącej powyżej 6. Odmiany wrażliwe, o odporności poniżej 5 uprawiane w 4. strefie, o dużym zagrożeniu, wymagają częstszej wymiany sadzeniaków z powodu wyradzania się, czyli zwiększania procentu roślin zawirusowanych, a przez to słabo rosnących i nisko plonujących. Efektem nieprzestrzegania powyższych zaleceń jest szybki spadek plonu w kolejnych latach reprodukcji (tabela 1.).

U odmiany o odporności dostosowanej do zagrożenia chorobami wirusowymi występującego w 3. strefie, nawet po 7 latach reprodukcji uzyskać można jeszcze 80 proc. plonu wyjściowego, podczas gdy plon odmian o odporności niedostosowanej załamać się może po 3 latach reprodukcji, a po 5 latach może ulec obniżeniu o 50 proc.

U odmian niedostosowanych do zagrożenia chorobami wirusowymi występującego w 4. strefie załamanie plonu wystąpić już może po 2. roku reprodukcji (tabela 2.). Szacunkowe zniżki plonu w kolejnych latach rozmnażania w strefie o dużym zagrożeniu wirusami, przy agrotechnice gwarantującej uzyskiwanie plonów ziemniaka na poziomie ok. 30 t z ha przedstawia tabela 3., z której wynika, że niewłaściwa decyzja odnośnie uprawianej w gospodarstwie odmiany już w drugim roku jej uprawy może kosztować stratę równoważną 5 t, a w 3. roku reprodukcji nawet 11 t ziemniaków. Stąd jeżeli odporność wybranej odmiany nie będzie dostosowana do istniejącego w rejonie zagrożenia chorobami wirusowymi, to nawet przy prawidłowej agrotechnice, wielkość plonu może z roku na rok szybko spadać, wymuszając wymianę sadzeniaków częstszą niż w przypadku odmian o odporności dostosowanej do strefy zagrożenia chorobami wirusowymi, w której położone jest gospodarstwo.

Informacje odnośnie obecnie zarejestrowanych odmian z charakterystyką ich odporności na choroby wirusowe uzyskać można, korzystając z wydawnictwa ,,Charakterystyka Krajowego Rejestru Odmian Ziemniaka" opracowywanego corocznie przez IHAR, Oddział w Jadwisinie.

Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.92.153.90
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!