PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Poplony pod ziemniaki

Autor: Wojciech Konieczny

Dodano: 06-12-2007 13:20

Tagi:

Obornik jako nawóz organiczny pod ziemniaki traci na znaczeniu. Uprawa ziemniaków koncentruje się bowiem i oddala od obszarów hodowlanych. Niedobór obornika zastępuje się uprawą poplonów. Przyczyniają się do tego również dopłaty unijne.



W opinii niemieckich rolników poplony są szczególnie polecane przy uprawie roślin okopowych na glebach lekkich – a więc ziemniaków. Ich uprawa bardzo silnie zubaża glebę w próchnicę. Nie mając obornika, żyzność gleby można poprawić nawozami zielonymi. Ich wykorzystanie przez ziemniaki jako roślinę poplonową jest bardzo wysokie. Zatem okopowe i poplony wzajemnie się uzupełniają.

Unijne poplony
Doświadczenia krajowe wskazują, że oddziaływanie nawozów zielonych na ziemniaki jest bardzo duże. Z prac Akademii Podlaskiej w Siedlcach wynika, że przyoranie komonicy zwyczajnej lub jej mieszanki z życicą wielokwiatową w pełni zastępuje obornik. Ponadto ziemniaki nawożone tymi nawozami (zasianymi jako wsiewki poplonowe) zawierają więcej witaminy C i są bardziej smakowite.
 

Analiza działania nawozowego międzyplonów na Lubelszczyźnie dowiodła, że:   
- w 1. roku po przyoraniu działanie trzech różnych poplonów: facelii, żyta i bobiku dorównywało dawce 25 t obornika. Wyka ozima w uprawie ziemniaków na wczesny zbiór dorównywała, a u odmian późniejszych przewyższała, działanie obornika; 
- w 2. roku po przyoraniu następcze działanie międzyplonów z facelii, wyki ozimej i bobiku w uprawie ziemniaków na wczesny zbiór dorównywało, a żyta przewyższało działanie obornika. Przy uprawie odmian późniejszych efekty następczego działania facelii były podobne, a pozostałych międzyplonów lepsze niż obornika; 
- w 3. roku po przyoraniu następcze działanie wszystkich międzyplonów było podobne do działania obornika.  
Nawożenie słomą łącznie z masą organiczną międzyplonów dało podobne efekty, jak stosowanie samych międzyplonów.
Unia Europejska wprowadziła dopłaty do uprawy poplonów. Przepisy regulujące zasady dopłat zawarte są w programie rolnośrodowiskowym, pakiet K01 tj. „Ochrona gleb i wód”. Dopłaty te wynoszą: za wsiewki  poplonowe – pakiet K01 – 330 zł/ha/rok/, za poplon ozimy – pakiet K01 b – 570 zł/ha/rok/, za poplon ścierniskowy – pakiet K01 c – 520 zł/ha/rok/. Najważniejsze zobowiązania, jakie podejmuje każdy rolnik przystępujący do programu rolnośrodowiskowego, są następujące: 5-letnia umowa, stosowanie się do zasad „Zwykłej Dobrej Praktyki Rolniczej” w całym gospodarstwie, prowadzenie rejestru działań rolnośrodowiskowych, posiadanie i stosowanie się do planu działań rolnośrodowiskowych.

Z przepisów szczegółowych należy wymienić konieczność sporządzenia planu zmianowania na okres 5 lat, obejmującego wszystkie pola w gospodarstwie. Należy w nim uwzględnić zarówno rośliny wysiewane w plonie głównym, jak i międzyplonie. Jest to de facto zmuszenie producenta do ułożenia i stosowania płodozmianu. Chroni on  glebę przed koniunkturalną, dewastacyjną  monokulturą zbożową, osiągającą w niektórych gospodarstwach absurdalny poziom 80–90 proc. ziemi pod kłosowymi.  W zmianowaniu mają być minimum 3 gatunki roślin plonu głównego. Zboża, ziemniaki, rzepak, buraki cukrowe mogą być uprawiane nie dłużej niż 2 lata na tym samym polu. Wymagane jest, aby co najmniej 33 proc. gruntów gospodarstwa było w zimę pokrytych roślinnością – w tym zboża ozime mogą zajmować najwyżej 66 proc. powierzchni. Czyli jeśli rolnik posiada 45 ha gruntów ornych, to musi obsiać oziminami minimum 14,85 ha,  ale zbożami ozimymi jedynie 9,8 ha. Pozostałe 5 ha niezbędne do minimum mogą wypełnić rzepak i poplony ścierniskowe lub ozime (do wyboru). Poplony muszą być zasiane do 30 września, a wymieszane z ziemią nie wcześniej jak po 1 marca. Wymagane jest, aby rośliny poplonowe były uprawiane w ramach zmianowania kolejno na wszystkich polach gospodarstwa. Przepisy znacznie ograniczają obszar pól pozostawianych na zimę w ostrej skibie. Jednak w obliczu postępujących zmian klimatycznych agrotechniczna rola tego zabiegu i tak traci na znaczeniu. Ponadto jego rola jest zdecydowanie ważniejsza na glebach ciężkich, gliniastych aniżeli na lekkich, preferowanych pod uprawę ziemniaków.

Gatunki uznane za nadające się do uprawy poplonowej można podzielić na trzy grupy: 
- facelia, rzodkiew oleista – idealnie nadają się do uprawy bezorkowej, ponieważ przez zimę łodygi kruszeją i pole można uprawić nawet kultywatorem (tzw. mulcz), 
- gorczyca, łubiny, peluszka, seradela, wyka jara, rzepak jary – ze względu na włókniste łodygi można mieszać z glebą, ale przy pomocy brony talerzowej (łodygi są włókniste), 
- bobik, słonecznik, kapusta pastewna, rzepak ozimy, rzepik ozimy –  wymagają przyorania (ale nie głębiej jak na 8 cm) wiosną.

Poplony ozime
Dzięki dobremu i pewnemu plonowaniu są najłatwiejszym międzyplonem. Najczęściej wysiewa się żyto w czystym siewie lub w mieszance z wyką ozimą. Ich wykorzystanie na wiosenne przyoranie jest jednak ryzykowne, gdyż stwarza niebezpieczeństwo silnego przesuszenia gleby. Dlatego nie polecałbym wykorzystywania ich jako przedplonu pod ziemniaki. Natomiast w gospodarstwach z bydłem mlecznym gwarantują uzyskanie najwcześniejszej zielonej paszy, jeszcze przed możliwością użytkowania traw łąkowych czy lucerników. Tam też powinny znaleźć swoje właściwe, szersze wykorzystanie. Tym bardziej, że doskonałą rośliną następczą po ogniwie żyto lub żyto z wyką kosmatą jest kukurydza na kiszonkę.

Wsiewki poplonowe
Są najtańszym źródłem masy organicznej do przyorania na zielony nawóz. Nakłady ograniczają się do kosztu nasion. Przygotowanie pola musi być i tak wykonane dla rośliny ochronnej, użytkowanej jako plon główny. Powodzenie ich uprawy zależy w dużym stopniu od ilości opadów w czasie wiosennych siewów oraz w okresie pożniwnym. Dla ograniczenia wpływu suszy wiosennej niezbędne jest ścisłe przestrzeganie reżimów technologicznych: wczesny i niezbyt gęsty siew oraz umiarkowane nawożenie rośliny ochronnej. Szanse na dobre wyniki w uprawie wsiewek bardzo ogranicza zachwaszczenie, zwłaszcza chwastami trwałymi, jak np. perz. Klasyczną wsiewką jest seradela w jęczmień jary lub żyto. W rejonach suchych lepszą rośliną ochronną jest żyto ze względu na możliwość wykonania wcześniejszego zasiewu i wcześniejszy termin zbioru tej rośliny.


Przepisy zawarte w programie rolnośrodowiskowym, pakiet K01, dopuszczają również uprawę traw jako wsiewki poplonowe. Warto rozważyć ich uprawę, albowiem są znacznie odporniejsze od seradeli na niesprzyjające warunki meteorologiczne. Bardzo ważne jest również to, że nie dają się łatwo zagłuszyć przez roślinę ochronną w warunkach intensywnego nawożenia azotowego.Trawy można wysiewać w żyto późnym latem (kupkówkę, rajgras włoski – najpóźniej do 15 września) lub możliwie wcześnie wiosną (kupkówkę, rajgras westerwoldzki, kostrzewę czerwoną, mieszanki traw i motylkowych), jak tylko można wejść z siewnikiem na pole. W zboża jare wsiewa się trawy w terminie siewu zbóż, najlepiej osobnym przejściem siewnika. Rajgras westerwoldzki sieje się w ilości 35 kg, rajgras włoski – 30 kg, kupkówkę – 25 kg, kostrzewę czerwoną – 20 kg. Słabsze gleby toleruje jedynie kostrzewa czerwona.
Nasi sąsiedzi zza Odry proponują wysiew razem z jęczmieniem jarym  życicy westerwoldzkiej w ilości 6 kg/ha. Zasilona azotem (40 kgN/ha), po zbiorze plonu głównego wytworzy bogatą masę wegetatywną, którą można wypasać (zgodnie z przepisami do 0,4 krowy na hektar) lub przeznaczyć do wiosennego płytkiego przyorania.

Poplony ścierniskowe
Mimo swej zawodności w lata suche są najbardziej popularne. Powodem jest sprawdzona w praktyce zasada, że na glebach lekkich  ich uprawa jest wręcz konieczna. Poplony ścierniskowe powinno się wysiewać przede wszystkim po jęczmieniu ozimym i rzepaku ozimym. Natomiast bezcelowy jest ich wysiew po pszenicach jarej i ozimej oraz owsie, gdyż zboża te zbyt późno schodzą z pola. W żyto lepiej wprowadzać wsiewkę niż ryzykować nieudany poplon ścierniskowy. Na poplon wykorzystywana jest bardzo szeroka gama roślin motylkowych: bobik, łubin żółty i wąskolistny, groch, wyka siewna, seradela, i niemotylkowych: gorczyca, facelia, słonecznik, kapusta pastewna, rzepa ścierniskowa. Można uprawiać poplon jednogatunkowy, ale dużo bezpieczniej jest zasiać mieszaninę kilku gatunków. Umożliwia to uzyskanie przynajmniej zadowalającego plonowania w razie wystąpienia niekorzystnych warunków. Im wcześniejszy termin siewu, a lato bardziej przekropne, tym większe szanse na udany poplon z roślin motylkowych – siew do 25 lipca. Później (ale najdalej do 15 sierpnia) bardziej racjonalny jest zasiew facelii lub gorczycy. Wcześniejszy zasiew poplonu ścierniskowego jest korzystniejszy dla wszystkich roślin z wyjątkiem gorczycy, która wysiana zbyt wcześnie szybko strzela w pędy, zakwita, a następnie drewnieje, dając w efekcie mało masy zielonej.

Zalecane ilości wysiewu na hektar: kapusta pastewna – 6 kg, gorczyca biała – 20 kg, facelia – 8–10 kg, rzodkiew oleista – 25–30 kg. Natomiast w  mieszankach: gorczyca biała + facelia – 10 + 5 kg, łubin żółty + facelia – 80 + 5 kg, łubin żółty + wyka kosmata (ozima) 100 + 40 kg.  Bardzo ważnym warunkiem udania się poplonu jest jego nawożenie. Na ściernisko przed wykonaniem orki należy zastosować nawożenie: P2O5 – 40 do 50 kg, K2O – 60 do 80 kg na hektar oraz około 60 kg N – połowę przed siewem, a resztę w trakcie wegetacji poplonu. W przypadku siewu roślin motylkowatych  z nawożenia azotem można zrezygnować całkowicie. Nasiona wysiewa się co 10–15 cm, z wyjątkiem rzepy ścierniskowej, którą sieje się w rozstawie co 30–35 cm. Głębokość siewu: strączkowe – 6 do 8 cm, krzyżowe i facelia – 2 do 3 cm.
Wskazane jest lekkie wałowanie gleby przed siewem nasion drobnych, a po siewie nasion grubych w celu lepszego podsiąkania wody i szybszych wschodów.

Źródło: Farmer 19/2007

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.158.30.219
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!