Badania związane z uprawą buraków cukrowych, od kilkunastu lat w Niemczech, a od roku 2005 również w Polsce, prowadzi firma KWS. W nowoczesnych systemach uprawy obserwuje się przechodzenie z metod klasycznych do uproszczonych, przystosowanych do określonych warunków przyrodniczo-produkcyjnych. Powodem tych zmian są względy ekonomiczne i przyrodnicze. Jednocześnie wzrasta znaczenie międzyplonów (uprawianych w ogniwie zmianowania pszenica ozima – burak cukrowy) oraz resztek pożniwnych. Ich rola polega na wzbogacaniu gleby w substancję organiczną, działaniu strukturotwórczym, ograniczeniu wymywania składników pokarmowych, przeciwdziałaniu erozji i ograniczeniu zachwaszczenia rośliny następczej. Resztki pożniwne pozostające na polu w formie mulczu redukują maksymalnie temperaturę gleby i utrzymują jej wilgotność na wyższym poziomie niż w glebie bez okrywy roślinnej. Antymątwikowe odmiany gorczycy białej lub rzodkwi oleistej uprawiane w międzyplonie istotnie ograniczają populację mątwika burakowego w glebie.

W ubiegłym roku KWS prowadził doświadczenia w Wybranowie (woj. kujawsko-pomorskie), na glebie czarnej ziemi właściwej, kl. I, kompleksu pszennego bardzo dobrego. Przedplonem dla buraków była pszenica ozima. Wykorzystując poranne przymrozki, na kilka dni przed siewem buraków, zastosowano we wszystkich wariantach nawożenie azotowe w ilości 200 kg saletry amonowej na hektar. Wiosną, tuż po ruszeniu wegetacji, na wszystkich polach, z wyjątkiem systemów płużnych, zastosowano herbicyd zawierający glifosat. Wprowadzenie uproszczeń, polegających na wyeliminowaniu orki lub braku międzyplonu, przyczyniło się do intensywnego rozwoju chwastów w okresie wiosennym. Drugą dawkę tego herbicydu zastosowano po siewie buraków, do 3 dni przed jego wschodami. Siew buraków wykonano na całym doświadczeniu 13 kwietnia, a zbiór w drugiej połowie października 2005 r.

Celem prowadzonego doświadczenia było prześledzenie oddziaływania różnych wariantów uprawy roli na obsadę roślin, plonowanie i jakość przetwórczą korzeni w optymalnych warunkach glebowych. Dla doradców agrotechnicznych z firmy KWS ważne jest znalezienie odpowiedzi na pytanie, jaka będzie reakcja buraków na zintensyfikowaną w różnym stopniu uprawę w porównaniu do tradycyjnej uprawy płużnej. W badaniach obserwuje się także zmiany właściwości fizycznych i biologicznych gleby zachodzące pod wpływem różnych metod uprawy.

W doświadczeniu badano dziesięć wariantów uprawy:

Warianty płużne
  • „orka wiosenna”: podorywka wykonana gruberem ścierniskowym, siew gorczycy w międzyplonie ścierniskowym i pozostawienie jej jako mulczu do wiosny, orka wiosenna, doprawienie pola przed siewem agregatem uprawowym,
  • „orka przedzimowa”: podorywka przeprowadzona gruberem ścierniskowym, siew gorczycy w międzyplonie,  orka przedzimowa, wiosną doprawienie pola przed siewem agregatem uprawowym.

Warianty z mulczem ścierniskowym
  • „mulcz ścierniskowy, 2 x gruber”: po zbiorze zbóż wymieszanie słomy z glebą gruberem i pozostawienie jej jako mulczu, wiosną przed siewem buraków zastosowanie gruber i agregatu uprawowego,
  • „mulcz ścierniskowy, 3 x gruber”: po żniwach wymieszanie słomy gruberem i pozostawienie jej jako mulczu, jesienią ponowne zastosowanie grubera, wiosną doprawienie pola gruberem i agregatem uprawowym,
  • „siew bezpośredni z uprawą przedsiewną”: słomę pozostawiono na ściernisku jako mulcz, wiosną doprawienie roli przed siewem agregatem uprawowym,
  • „siew bezpośredni”: słoma pozostawiona na ściernisku jako mulcz i niewykonywanie żadnych zabiegów uprawowych do momentu siewu.

Warianty z międzyplonem z gorczycy
  • „system bezorkowy, siew w mulcz z międzyplonu z gorczycy, bez uprawy przedsiewnej”: podorywka wykonana gruberem, wysiew gorczycy w międzyplonie i pozostawienie jej jako mulczu, brak zabiegów uprawowych wiosną,
  • „system bezorkowy, siew w mulcz z międzyplonu z gorczycy, z uprawą przedsiewną”: wariant taki jak poprzedni, ale przed siewem buraków wykonano uprawę przedsiewną przy pomocy grubera i agregatu uprawowego,
  • „system płużny, siew w mulcz z międzyplonu, bez uprawy przedsiewnej”: podorywka wykonana pługiem, wysiew gorczycy i pozostawienie jej jako mulczu, wiosną siew w mulcz z międzyplonu bez uprawy przedsiewnej,
  • „system płużny, siew w mulcz z międzyplonu z uprawą przedsiewną”: podorywka, wysiew gorczycy, wiosną siew w mulcz z międzyplonu po uprzednim wykonaniu uprawy przedsiewnej gruberem i agregatem uprawowym.
Poszczególne warianty uprawowe wpłynęły na zróżnicowanie badanych cech buraków. Końcowa obsada roślin wahała się od 53 tys. na hektar – przy wariancie „siew bezpośredni z uprawą przedsiewną” do ponad 90 tys. na hektar – przy wykonaniu orki przedzimowej.

Plony korzeni wynosiły od niecałych 50 t/ha – przy „siewie bezpośrednim z uprawą przedsiewną” i do ponad 70 t/ha – przy „systemie płużnym, siew w mulcz z międzyplonu, bez i z uprawą przedsiewną”.

Różnica w zawartości cukru w korzeniach wyniosła 0,9 procenta. Najmniej cukru zawierały buraki w wariancie „siew bezpośredni z uprawą przedsiewną i bez”, a najwięcej zebrane na polu, na którym wykonano orkę przedzimową.

Technologiczny plon cukru wahał się od niecałych 9 t/ha („siew bezpośredni z uprawą przedsiewną”) do ponad 13 t/ha („systemy płużne, siew w mulcz z międzyplonu, bez i z uprawą przedsiewną”). Różne było także wystawanie korzeni nad powierzchnie gleby, co ma duże znaczenie przy zbiorze. Najmniej, około 6 cm, wystawały główki korzeni przy „systemie płużnym, siew w mulcz z międzyplonu, bez uprawy przedsiewnej” i „systemie płużnym, siew w mulcz z międzyplonu z uprawą przedsiewną”, a najbardziej, ponad 8 cm, przy „ siewie bezpośrednim z uprawą przedsiewną” i przy „siewie bezpośrednim”.

Źródło "Farmer" 12/2006