Efekt finansowy uprawy buraków cukrowych zależy w znacznym stopniu od uzyskiwanych plonów korzeni. Do obliczeń przyjęto trzy wielkości plonów: 40, 50 i 60 ton z hektara. Cenę minimalną skupu buraków w 2005 r. wyliczono jako średnią cen kwot A i B (45,74 euro za tonę).

W 2006 r. cena minimalna wynosi 32,86 euro, w 2007 r. – 29,78 euro, w 2008 r. – 27,83 euro,
a w 2009 r. – 26,29 euro za tonę korzeni. Od roku 2006 rolnicy będą odprowadzać do cukrowni 0,78 euro od każdej tony buraków jako swój udział w opłacie produkcyjnej, tak jak płacą już 2,50 euro jako koszt kompleksowej obsługi dostaw. W obliczeniach uwzględniono także dopłatę za wyższą (17,5 proc.) zawartość cukru w korzeniach: w 2005 r. – 6,17 euro za tonę, w 2006 r. – 4,44 euro, w 2007 r. – 4,02 euro, w 2008 r. – 3,76 euro i w 2009 r. – 3,55 euro za tonę.

Po uwzględnieniu tych wszystkich potrąceń i dodatków cena skupu buraków wynosi w roku (euro za tonę):
2005 - 49,41
2006 - 34,02
2007 - 30,52
2008 - 28,31
2009 - 26,56

Do tego trzeba dodać płatność cukrową w wysokości 8,33 euro za tonę w 2006 r., 10,32 euro w 2007 r., 12,32 euro w 2008 r. i 13,39 euro za tonę w 2009 r. Należy także uwzględnić dopłaty bezpośrednie do uprawy buraków (225 zł na hektar – wartość z roku 2005).

Dla uproszczenia rachunku przyjęto, że koszty bezpośrednie produkcji są w poszczególnych latach takie same jak w roku 2005. Obliczono je na przykładzie jednego z gospodarstw w woj. lubelskim (zł na hektar):
nasiona                                                                   700
nawozy                                                                   530
środki ochrony roślin                                               970
koszty uprawy                                                        870
usługowy zbiór kombajnem samobieżnym               900
Łącznie                                                                  3970

Na podstawie tych danych wyliczono wartość nadwyżki bezpośredniej, czyli różnicy w wartości uzyskanej produkcji a poniesionymi kosztami bezpośrednimi. Obliczeń dokonano dla kursu
1 euro = 4 zł. Wartość produkcji buraków cukrowych wraz z podstawową płatnością obszarową w 2005 r. wahała się od 8131 zł/ha przy plonie 40 t/ha do 12083 zł/ha – przy plonie 60 t/ha. Nadwyżka bezpośrednia wynosiła w 2005 r. od 4161 zł/ha (40 t/ha) do 8113 zł/ha (60 t/ha). W 2006 r. wartość produkcji zmaleje, w stosunku do 2005 r., niezależnie od poziomu plonów, o 14 proc., w 2007 i 2008 r. o 17 proc., a w 2009 r. o 18 procent.

Nadwyżka bezpośrednia zmniejszy się w 2006 r. w stosunku do 2005 r. o 21 proc. – przy plonie 60 t/ha i o 27 proc. – przy plonie 40 t/ha. W 2007 r. obniżka nadwyżki będzie wynosiła od 25 do 33 proc., w 2008 r. od 26 do 34 proc. i w 2009 r. od 28 do 36 procent.

Wyliczenia potwierdzają, że reforma unijnego rynku cukru jest niekorzystna dla polskich rolników. Na ich niekorzyść przemawia wciąż duże rozdrobnienie produkcji (70 tys.) i stosunkowo niskie średnie plony (40 t/ha). Rolnicy uzyskujący niskie plony w pierwszej kolejności będą musieli ze względów ekonomicznych zrezygnować z uprawy buraka cukrowego. Jednak mimo wszystko buraki cukrowe pozostaną rośliną, w której wypadku można liczyć na niewielki, ale pewny dochód. Większe dochody można będzie uzyskiwać tylko przy wysokich plonach.

Straty polskich rolników z powodu reformy
  • Wartość nadwyżki bezpośredniej w latach 2005–2009 zmniejszy się o 28 proc. przy plonach wysokich (60 t/ha), o 31 proc. przy plonach średnich (50 t/ha) i aż o 36 proc. przy plonach niskich (40 t/ha).
  • Na rynku pozostaną jedynie rolnicy uzyskujący wysokie plony korzeni, a uzyskujący plony średnie będą mieli duże kłopoty, aby się na nim utrzymać.
  •  Reforma rynku cukru przyspieszy koncentrację uprawy buraków cukrowych, bo tylko w ten sposób można podnieść plony i obniżyć koszty bezpośrednie.

Źródło: "Farmer" 19/2006