PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

System uprawy a rozwój chorób

System uprawy a rozwój chorób

Autor: Krystyna Zarzyńska

Dodano: 25-05-2013 07:34

Tagi:

System produkcji ma istotny wpływ na rozwój chorób okresu wegetacji i plon bulw ziemniaka.



Chorobą powodującą największe straty w uprawie ziemniaka jest zaraza ziemniaka.

W uprawach konwencjonalnych walka z nią jest o wiele łatwiejsza niż w ekologicznych, ze względu na możliwość stosowania szerokiej gamy fungicydów.

W produkcji ekologicznej dozwolone są tylko preparaty miedziowe, używane w ograniczonych ilościach. W większości krajów UE obowiązuje limit - 6 kg czystej miedzi na hektar, niemniej w Niemczech zmniejszono tę ilość do 4 kg, a Holandia, Szwecja i Finlandia wprowadziły całkowity zakaz jej stosowania.

Wysokość strat plonu bulw zależy od terminu wystąpienia i intensywności infekcji.

Im wcześniejsze porażenie roślin i lepsze warunki do rozwoju choroby, tym są one wyższe. Niektóre zabiegi agrotechniczne - uprawa odmian szybko gromadzących plon, tj. bardzo wczesnych i wczesnych, stosowanie podkiełkowania i większych sadzeniaków oraz uprawa odmian o wysokiej odporności na tę chorobę pozwalają ograniczyć wielkość strat.

Drugą, nie mniej groźną chorobą jest tzw. wczesna zaraza, czyli alternarioza.

W uprawach konwencjonalnych nie ma ona tak wielkiego znaczenia jak w uprawach ekologicznych. Wynika to stąd, że patogen rozwija się lepiej na roślinach niedożywionych i starszych fizjologicznie.

Często występujący na plantacjach ekologicznych niedobór azotu oraz stosowanie podkiełkowanych sadzeniaków sprzyjają rozwojowi choroby.

Alternarioza występuje wcześniej i na ogół powoduje mniejsze straty niż zaraza, dlatego też do niedawna była ona nieco lekceważona i nadal jest mniej poznana niż właściwa zaraza. Obserwacje tej choroby są dosyć trudne, szczególnie w późniejszym okresie jej rozwoju ze względu na to, że w pewnym momencie na roślinach występują równocześnie bardzo zbliżone objawy.

Warunki sprzyjające rozwojowi tych dwóch chorób są skrajnie różne. Rozwojowi alternariozy sprzyjają wysokie temperatury, niska wilgotność powietrza, lekkie gleby, niedożywione rośliny.

W przypadku zarazy jest dokładnie odwrotnie.

Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w latach 2010-2011 przeprowadził badania, których celem była ocena porażenia roślin zarazą ziemniaka i alternariozą, uprawianych w dwóch systemach: ekologicznym i konwencjonalnym.

Analizowano również wpływ systemu uprawy na wielkość plonu bulw odmian o różnej wczesności i odporności na te choroby.

W systemie ekologicznym stosowano następujący płodozmian: ziemniaki → owies + peluszka → żyto z wsiewką seradeli → łubin na nasiona → facelia na nasiona + gorczyca biała jako poplon.

W systemie konwencjonalnym: ziemniaki → pszenica jara → pszenica ozima → łubin. Agrotechnikę stosowaną w obu systemach produkcji podano w tabeli 1.

W uprawie konwencjonalnej stosowano 2 poziomy ochrony roślin: intensywny obejmujący 6-7 zabiegów i ograniczony składający się z 3-4 zabiegów.

Obserwacji rozwoju zarazy ziemniaka i altrnariozy dokonywano w odstępach 7-dniowych. Ocenę porażenia roślin alternariozą określano za pomocą stopnia porażenia w skali 9-stopniowej, gdzie 9 oznacza brak objawów choroby, a 1 całkowite zniszczenie naci.

Rok 2010 nie sprzyjał rozwojowi zarazy ziemniaka, sprzyjał natomiast rozwojowi alternariozy i odwrotnie, w roku 2011 lepsze warunki do rozwoju miała zaraza. Wyniki doświadczenia potwierdziły, iż na plantacjach ekologicznych patogen wywołujący alternariozę znajduje lepsze warunki i rozwija się szybciej niż na konwencjonalnych.

Pomimo coraz częstszych badań nad alternariozą - szczególnie w uprawach ekologicznych ziemniaka, najwięcej miejsca poświęca się jednak zarazie.

Choroba ta jest zdecydowanie największym problemem. Plony ziemniaka w systemie ekologicznym są w największej mierze uzależnione od stopnia nasilenia tej choroby. Ograniczone nawożenie roślin w uprawie ekologicznej jest czynnikiem w znacznie mniejszym stopniu limitującym plon bulw niż porażenie zarazą.

Porażenie, jak i rozwój zarazy ziemniaka na plantacji ekologicznej przebiega nieco wolniej niż na konwencjonalnej.

Jest to ściśle związane z rozwojem części nadziemnej roślin. Silny rozwój części nadziemnej (wysokie zaopatrzenie w azot) wydłuża inicjację bulw i dojrzewanie roślin. Przedłuża to również czas dużej wilgotności w łanie, co sprzyja rozwojowi zarazy ziemniaka.

Pozytywnym efektem słabszego rozwoju roślin w systemie ekologicznym może być wolniejsze tempo szerzenia się zarazy. Rozwój choroby uzależniony jest od mikroklimatu panującego w łanie.

W otwartym, dobrze wietrzonym, który jest typowy dla niższych roślin, o mniejszej masie nadziemnej rozwój choroby jest wolniejszy - przynajmniej do czasu jego zwarcia. Zależności te potwierdziły wyniki prowadzonych badań w 2010 r., tzw. niezarazowym. Tempo szerzenia się choroby było zbliżone, a w niektórych przypadkach nawet wolniejsze w systemie ekologicznym niż w konwencjonalnym. W roku o silnej presji patogenu, ochrona preparatami miedziowymi nie była wystarczająca i tempo szerzenia choroby na plantacji ekologicznej było znacznie szybsze niż w konwencjonalnej.

O powodzeniu produkcji ekologicznej ziemniaków decyduje w dużej mierze właściwy dobór odmian. Jedną z ważniejszych cech odmian w uprawie ekologicznej jest wysoka odporność na zarazę ziemniaka. Wykorzystanie odporności na tę chorobę jest jednym z elementów ochrony przed jej rozwojem. Według Kapsy, odmiany o stopniu odporności 7-8 (w skali 9-stopniowej) mogą pozostawać w latach o późnym pojawieniu się zarazy niechronione lub też wystarczająco skuteczna może być ochrona ograniczona.

W naszych badaniach stwierdzono wyraźną zależność pomiędzy odpornością odmian na patogen a rozwojem choroby.

Odmiany z grupy bardzo wczesnych i wczesnych, o niskiej odporności charakteryzowały się szybszym tempem rozwoju choroby niż odmiany o wyższej odporności. Podobne zależności występują w przypadku alternariozy.

Odmiany wczesne, szybciej starzejące się są bardziej podatne na tę chorobę, co również potwierdzono w naszych badaniach.

Rozwój chorób w poszczególnych latach i systemach produkcji miał wpływ na wielkość plonu bulw. W roku 2010 plony były generalnie niższe niż w roku 2011, pomimo mniejszego zagrożenia zarazą. Taka sytuacja jest powszechnie znana, tzn. lata zarazowe są na ogół latami wysokich plonów ziemniaków.

Związane jest to głównie z dużą ilością opadów. Przy dostatecznej ochronie roślin plony w takich latach są bardzo wysokie, co potwierdzają nasze badania.

W przypadku plantacji ekologicznej spadek plonu w tym roku w stosunku do plantacji konwencjonalnej był znacznie większy niż w roku ,,niezarazowym’’, tj. 2010. Generalnie jednak, im większe zagrożenie zarazą, tym mniejszy plon, co również potwierdziły średnie wyniki z 2-letnich badań.

W systemie ekologicznym (średnia z 2 lat badań) plon wyniósł 23,6 t/ha, w systemie konwencjonalnym z ochroną ograniczoną ok. 45 t/ha, a w systemie konwencjonalnym z ochroną intensywną ponad 49 t/ha. W poszczególnych systemach produkcji różnice w plonie bulw zależały od lat badań.

W systemie ekologicznym - pomimo różnej presji ,,zarazowej’’, plon był na bardzo zbliżonym poziomie w obu latach prowadzenia doświadczenia.

W systemie konwencjonalnym - szczególnie z intensywną ochroną w 2011 r., plon był znacznie wyższy niż w roku 2010. Należy zauważyć, że w sezonie o małej presji patogenu, tj. w 2010 r., różnica w plonie bulw między systemem konwencjonalnym z ograniczoną ochroną a systemem ekologicznym wynosiła ok. 17 t/ha, a w roku ,,zarazowym’’, tj. 2011, aż 24,5 t/ha. Najniższy plon uzyskano dla grupy odmian bardzo wczesnych i wczesnych, najwyższy zaś dla grupy odmian średnio wczesnych.

Godne podkreślenia jest również to, że plony bulw uzyskiwane z plantacji ekologicznej nie były niższe, a nawet przekraczały w obu latach badań średni plon krajowy, tj. 17,9 t/ha w roku 2010 i 23,7 t/ha w roku 2011 (dane GUS).

Oznacza to, że nawet w roku o silnej presji patogenu, przy zastosowaniu tylko preparatów miedziowych możliwe jest uzyskanie na plantacji ekologicznej plonów nieodbiegających od średnich plonów uzyskiwanych w kraju.

Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.198.205.153
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!