Przy doborze odmiany ziemniaków przeznaczonych na wczesny zbiór należy brać pod uwagę możliwość uzyskania dużego plonu handlowego w najwcześniejszych terminach zbioru (po 50-60 dniach od sadzenia), oczekiwania konsumentów (głębokość oczek, barwa miąższu, typ kulinarny i smakowitość), odporność odmian na choroby wirusowe i położenie gospodarstwa w rejonie zagrożenia chorobami wirusowymi (np. na południowym zachodzie, gdzie zagrożenie jest większe trzeba uprawiać odmiany o większej odporności), jakość gleb w gospodarstwie, które powinny sprostać wymaganiom glebowym i wodnym danej odmiany. W rejonach o niedostatku opadów niezbędna jest deszczownia.

W uprawie ziemniaków na wczesny zbiór konieczne jest podkiełkowywanie. Podstawowym celem tego zabiegu jest przyspieszenie rozwoju roślin. Powoduje ono przejście bulwy ze spoczynku w stan, w którym zaczynają rozwijać się kiełki oraz system korzeniowy. Dzięki temu wschody są wcześniejsze nawet o trzy tygodnie. Sadzeniaki podkiełkowane mogą być wysadzone do gleby znacznie wcześniej, gdy nie jest ona jeszcze dostatecznie ogrzana. Temperatura na głębokości 5-10 cm może wynosić nawet 3-4 st.C dla upraw w szklarniach i tunelach oraz pod okrywą. Tymczasem bulwy niepodkiełkowane można sadzić dopiero przy temperaturze 8 st.C.

Do podkiełkowywania należy używać płytkich ogrodniczych skrzynek ażurowych, zapewniających swobodny dostęp światła, mieszczących dwie warstwy sadzeniaków. Skrzynki z ziemniakami umieszcza się w pomieszczeniach, w których można zapewnić temperaturę około 15 st.C, wilgotność względną 85-90 proc. oraz dostateczną ilość światła przez 10-12 godzin na dobę przez okres 4-6 tygodni. Długość podkiełkowywania zależy od tempa fizjologicznego starzenia się odmiany, stanu fizjologicznego sadzeniaków i planowanego terminu zbioru. W wypadku zbioru wczesnego okres podkiełkowywania powinien być dłuższy (6 tygodni). Jeśli odmiana szybko starzeje się fizjologicznie, trzeba ją podkiełkowywać krócej (4 tygodnie). Podobnie trzeba postąpić z sadzeniakami przechowywanymi w wyższej temperaturze.

Pola przeznaczone pod ziemniaki wczesne powinno szybko nagrzewać się i osuszać, a jednocześnie utrzymywać optymalną wilgotność. Nie powinny znajdować się w obniżeniach terenu, by nie zalegało tam zimne powietrze. Naturalne osłony i zbiorniki wodne mogą ziemniaki chronić częściowo przed przymrozkami. Gleby przeznaczone pod uprawę ziemniaków wczesnych powinny być jak najlepsze.

Najlepszymi przedplonami dla ziemniaków wczesnych są rośliny motylkowe drobnonasienne i ich mieszanki z trawami, rośliny strączkowe, buraki cukrowe i warzywa (pod warunkiem terminowego przygotowania pola jesienią), zboża, jeśli pole wzbogacono poplonami i dobrze rozłożonym obornikiem oraz ziemniaki zbierane wcześnie, które zdążyły “uciec” przed mątwikiem ziemniaczanym.

Jesienią pole powinno być dobrze odchwaszczone z chwastów rozłogowych i korzeniowych. Należy zastosować także dobrze rozłożony obornik i nawozy mineralne. Na polach wolnych od perzu okres pomiędzy zbiorem przedplonu a uprawą jesienną pod ziemniaki trzeba wykorzystać do uprawy wsiewek lub międzyplonów ścierniskowych. Jeśli stosuje się wyłącznie obornik, jego dawki mogą dochodzić do 40 ton na hektar.
Wielkość dawek nawozów mineralnych należy oprzeć na zasobności gleby. Dawki fosforu wahają się od 20 kg (przy bardzo wysokiej zasobności gleby w ten składnik) do 120 kg na hektar (przy zasobności bardzo niskiej). Podobnie dawki potasu wynoszą od 40 do 160 kg na hektar. Najprzydatniejszym nawozem potasowym dla ziemniaków wczesnych jest siarczan potasu, a mniej sole wysokoprocentowe (40, 50 i 60-procentowe).

Przy braku aktualnej analizy gleby dawki nawozów fosforowych i potasowych ustala się według proporcji N:P:K zalecanej dla ziemniaków jadalnych, która wynosi 1:1:1,5-2, a jej podstawą są dawki nawozów azotowych zalecanych dla uprawianej odmiany.

Wiosenna uprawa pod ziemniaki wczesne powinna zapewnić szybkie ogrzanie gleby i ograniczenie strat wody, wytworzenie pulchnej warstwy gleby dla zapewnienia dobrej jakości pracy sadzarki oraz wysianie i dokładne wymieszanie z glebą nawozów azotowych.

Możliwie najwcześniej, jak to możliwe, trzeba zastosować włókowanie lub bronowanie dla przyspieszenia ogrzewania się gleby i przerwania parowania. Następnie należy wysiać nawozy azotowe. Dawki azotu zależą od zasobności gleb, wymagań uprawianej odmiany i planowanego terminu zbioru. Ponieważ określenie zasobności gleby w azot jest kłopotliwe, dawki azotu wynikają przede wszystkim z wymagań odmiany i planowanego terminu zbioru. Przy planowanym zbiorze po 60 dniach od sadzenia dawki azotu wahają się - zależnie od odmiany - od 40 (np. Drop, Lord, Orlik, Ruta) do 60 (Irys) kg azotu na hektar. Gdy zbior jest późniejszy, po 75 dniach, dawki azotu są nieco większe i wynoszą od 60 (Denar) do 120 (Irys) kg azotu na hektar.

Najlepszą formą nawozu azotowego jest saletra amonowa. Na glebach kwaśnych (o pH poniżej 5,0) można stosować saletrzak i saletrę wapniową. Nawozy azotowe wysiewa się przed ostatecznym doprawieniem gleby przed sadzeniem, ale można stosować je także podczas sadzenia, jeśli dysponuje się siewnikiem do wysiewu nawozów zamontowanym na sadzarce. Rzędowe stosowanie nawozów powoduje większą efektywność stosowanego azotu i zalecane dawki trzeba zmniejszyć o około 20 proc.

Przed wysadzeniem bulw glebę przygotowuje się za pomocą kultywatora z wałem lub wałami strunowymi. Kultywator spulchnia glebę na głębokość do 15 cm, a wał strunowy zagęszcza jej wierzchnią warstwę.

Ziemniaki wczesne można uprawiać w polu z zastosowaniem okryw lub bez nich, w tunelach foliowych i szklarniach. Podstawowym warunkiem decydującym o rozwoju roślin i gromadzeniu plonu jest średnia temperatura maja (ok. 14 st.C) i czerwca (ok. 17 st.C). Ważnymi czynnikami pogodowymi jest także brak majowych przymrozków oraz korzystny rozkład opadów w maju i czerwcu, które także decydują o gromadzeniu plonu.

W rejestrze jest 16 odmian ziemniaków bardzo wczesnych. Podstawową ich cechą jest bardzo krótki okres wegetacji i szybkie tempo gromadzenia plonu. Przy prawidłowej uprawie i podkiełkowaniu sadzeniaków odmiany te po dwóch miesiącach od sadzenia zapewniają zadawalający plon handlowy ok. 12 ton z hektara.

Pod ziemniaki wczesne nie wolno stosować zbyt dużych dawek nawozów azotowych. Nadmiar azotu utrudnia uzyskanie szybko plonu handlowego, co jest głównym celem uprawy ziemniaków wczesnych. Zbyt duże dawki azotu powodują nadmierny wzrost części nadziemnej, opóźnienie zawiązywania bulw i zmniejszają tempo przyrostu plonu.

Źródło: "Farmer" 03/2005