PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Wrażliwość odmian ziemniaka na ospowatość bulw

Autor: Małgorzata Tyszka

Dodano: 12-03-2016 08:00

Tagi:

Straty wielkości i jakości plonu handlowego powodowane przez ospowatość bulw mogą sięgać nawet 50 proc. Czy istnieje zależność pomiędzy odmianą a występowaniem tej choroby?



Choroby skórki ziemniaka są jednym z najważniejszych czynników, które ograniczają jakość bulw. Jedną z nich jest ospowatość bulw, powodowana przez grzyba Rhizoctonia solani. Zespół pod kierownictwem dr Barbary Lutomirskiej z Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin (IHAR) przeanalizował wyniki oceny odmian dotyczące udziału bulw z ospowatością oraz nasilenia sklerocjów grzyba na bulwach uzyskane w doświadczeniach odmianowych zrealizowanych w latach 2001-2013, w Zakładzie Agronomii Ziemniaka, IHAR w Jadwisinie. W opracowaniu uwzględnione zostały dane dotyczące 165 odmian ocenianych przez okres nie krótszy niż 3 lata. Wiele z nich nie figuruje już w Krajowym Rejestrze.

Celem badania była ocena genotypowej zmienności występowania choroby u odmian o różnej wczesności. Zweryfikowano również tezy, które dotyczą zależności pomiędzy kierunkiem użytkowania genotypów i ich skłonnością do występowania ospowatości, a także między miejscem wyhodowania (kraj/zagranica) a ocenianą cechą. Wyniki opublikowano w numerze 2/2015 kwartalnika „Postępy w ochronie roślin”.

CHOROBA OD A DO Z

Patogen powodujący ospowatość posiada zdolność rozwoju zarówno na roślinach, jak i bulwach, co prowadzi zarówno do ograniczenia wielkości plonu, jak i jego jakości. Główną przyczyną strat są zgorzel kiełków i próchnienie podstawy łodyg, które stanowi następstwo infekcji, do których dochodzi we wczesnych fazach rozwoju roślin. Objawy te przeważnie nie prowadzą do całkowitego zniszczenia młodej rośliny, ale ograniczają jej możliwości plonotwórcze i powodują niekorzystne zmiany zarówno w strukturze plonu, jak i morfologii bulw. Efektem porażenia są nekrotyczne zmiany na stolonach i zawiązkach, które w następnych etapach rozwoju prowadzą do wykształcenia się bulw zdeformowanych. Innym symptomem infekcji jest gruba, spękana skórka, która określana jest popularnie mianem „skórki słoniowatej”. Nieprawidłowości powodowane przez R. solani zaliczane do chorób skórki to także występujące na powierzchni bulw skupiska grzybni przetrwalnikowej - sklerocja, określane jako ospowatość.

Straty wielkości i jakości plonu powodowane przez tego grzyba mogą sięgać od kilku do nawet 50 proc. W kolejnych sezonach źródło choroby stanowią zarówno sklerocja występujące na sadzeniakach, jak i te pozostające na resztkach roślinnych w glebie.

Najprostszym sposobem ograniczania strat jest zaprawianie sadzeniaków bądź doglebowe stosowanie fungicydów w formie oprysku gleby podczas sadzenia. Konieczność ograniczania zabiegów chemicznych wynikająca z wprowadzenia obowiązku stosowania zasad integrowanej ochrony, a także całkowity zakaz ich wykorzystywania w uprawach prowadzonych metodami ekologicznymi, zobowiązują do poszukiwania innych możliwości zmniejszania strat związanych z występowaniem objawów rozwoju patogenów. W takiej sytuacji, poza stosowaniem ograniczających zagrożenie chorobą rozwiązań agrotechnicznych, uzasadnionym byłoby rozpoznanie genetycznie uwarunkowanej odporności odmian na tego grzyba.

METODYKA BADAŃ

Doświadczenia polowe prowadzono z zastosowaniem standardowej agrotechniki. Każdego roku stosowano nawożenie naturalne, które stanowiła słoma pszenicy uprawianej w plonie głównym oraz zielona masa gorczycy białej (poplon). W postaci nawozów mineralnych na 1 ha wniesiono 90 kg azotu, 40 kg fosforu i 110 kg potasu. Bulwy wysadzano w III dekadzie kwietnia, a sadzeniaki nie były poddawane zabiegowi zaprawiania.

Podczas zbiorów, które prowadzono w fazie pełnej dojrzałości odmian określonej wczesności, pobierane były próby bulw przeznaczone do oceny występowania chorób skórki. Ocena ospowatości w 9-stopniowej skali prowadzona była do dwóch tygodni po zbiorze. Wyniki indywidualnej oceny bulw stanowiły podstawę wyliczenia średniego stopnia porażenia oraz procentowego udziału bulw porażonych.

DOKŁADNE WYNIKI BADAŃ

Z badania wynika, że udział bulw z ospowatością i stopień nasilenia występowania sklerocjów grzyba warunkowane są przez czynnik odmianowy i środowiskowy. Okazuje się także, iż niezależnie od grupy wczesności miejsce wyhodowania odmiany nie ma wpływu na jej podatność na występowanie tej choroby. Za to zróżnicowanie udziału bulw z ospowatością, jak też nasilenie występowania sklerocjów u odmian jadalnych i skrobiowych odnotowano jedynie w obrębie odmian późnych.

Badania wykazały, że przeciętnie najwyższy udział bulw ze skupiskami grzybni przetrwalnikowej odnotowano u odmian bardzo wczesnych - ponad 48 proc., a najniższy u średnio wczesnych - ok. 36 proc. Równocześnie średni stopień porażenia ziemniaka odmian obu wymienionych grup plasował się bardzo podobnie. U odmian bardzo wczesnych wyniósł - 5,9, u średnio wczesnych - 5,8. Największe nasilenie sklerocjów, czyli najniższą wartość stopnia porażenia odnotowano w wypadku odmian wczesnych - 5,5, a najwyższą (najmniejsze nasilenie występowania sklerocjów) - 6,1 - u odmian późnych.

Doświadczenie pokazało, że genotypowa zmienność ocenianych parametrów układała się odmiennie, czyli była ona niezależna. Co to oznacza? Fakt iż np. odmiana o niskim udziale bulw ze sklerocjami nie zawsze odznacza się małym ich nasileniem na bulwach. Spośród 165 ocenianych odmian, najwyższy udział z ospowatością odnotowano u wczesnej odmiany Aruba - 76,2 proc., a najniższy również u odmiany z tej samej grupy wczesności Cedron - 9,8 proc.

Odmianami o niskim udziale bulw porażonych przy równie niskim nasileniu patogenu były: Danuta, Hinga, Viviana, Zagłoba. Z kolei wysoką skłonność do tej choroby wykazywała odmiana Gracja.

W podsumowaniu autorzy pracy stwierdzili, że doświadczenie potwierdziło genetyczne zróżnicowanie odmian pod względem skłonności do występowania ospowatości. Nie stwierdzono zależności między miejscem uzyskania odmiany a wys tęp owaniem choroby. Odmiany z tej samej grupy wczesności różnią się zarówno pod względem udziału bulw z ospowatością, jak i nasileniem występowania sklerocjów na bulwach.

 

Artykuł pochodzi z numeru 2/2016 miesięcznika "Farmer"

Zamów roczną prenumeratę magazynu, a w prezencie otrzymasz "Przewodnik po chorobach zbóż i rzepaku"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.224.2.123
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!