PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Zagrożenie ziemniaka szkodnikami

Autor: Tomasz Erlichowski

Dodano: 19-06-2017 16:24

Tagi:

Zagrożenie ze strony żerujących larw szkodników glebowych z roku na rok rośnie. Powodów zwiększania się ich liczebności jest wiele.



Dla producentów ziemniaka obecnie najważniejszą sprawą jest produkowanie bulw wysokiej jakości, tj. nieuszkodzonych przez szkodniki (brak wżerów kanałowych w obrębie miąższu), bez objawów chorobowych, o gładkiej skórce i płytkich oczkach. Tymczasem w ostatnich latach obserwuje się nasilone zagrożenie upraw ze strony szkodników - w tym głównie wielożernych, zwanych też umownie "glebowymi". Przydomek "glebowe" związany jest z wieloletnim u wielu gatunków rozwojem stadiów larwalnych w glebie. Przyczyną ich licznego występowania są m.in. zmiany klimatyczne. Jednak główne powody to popełniane cyklicznie od wielu już lat błędy i zaniedbania w podstawowych zabiegach agrotechnicznych, uprawie gleby, zmianowaniu roślin.

Szkodniki wielożerne (w tym głównie ich larwy bytujące w glebie) są o tyle niebezpieczne, że mimo stosowanego zmianowania mają zawsze stały nadmiar pożywienia, a więc korzystniejsze od innych gatunków szkodników warunki do bytowania i rozmnażania się. Wygryzanie otworów w bulwach niezależnie od pogorszenia ich wartości handlowej nasila infekcje grzybowe i bakteryjne stwarzające problemy z ich przechowywaniem do wiosny.

Do najważniejszych szkodników glebowych w tym sezonie zaliczamy: niszczyka ziemniaczaka (D. destructor), drutowce - larwy chrząszczy sprężykowatych (Elateridae) oraz pędraki z rodziny żukowatych (Scarabaeidae). Najczęściej występującym szkodnikiem, wywołującym największe straty są drutowce. W tabeli 2. zestawiono charakterystyczne ich cechy i szkody powodowane wbulwach.

MOŻLIWOŚĆ ZMNIEJSZENIA STRAT

Przed rozpoczęciem zwalczania należy wykonywać dokładną prognozę zagrożenia danej uprawy poprzez wykonanie analizy glebowej na obecność szkodników (tab. 1). Wciąż wykorzystywaną tu metodą detekcji są odkrywki glebowe (25 x 25 cm), gdzie glebę przesiewa się przez sita glebowe w poszukiwaniu stadiów larwalnych, jednak obecnie metoda ta jest bardzo pracochłonna i przy wysokiej wilgotności gleby lub suszy obarczona dużym błędem. Przy dużych areałach ziemniaka wręcz niewykonalna.

Z innych metod prognozowania można polecić pułapki przynętowe w liczbie od 10 do 20 szt. na 1 ha pola. Pojemniki z tworzywa wypełnione przynętą zbożową umieszcza się na gł. 10 cm na 7-10 dni. Po tym okresie analizuje się liczbę larw i potencjalne zagrożenie plonu. Przynęta w postaci podkiełkowanego ziarna przyciąga larwy w okolicę pułapki. Ze względu na łatwość wykonania i prosty sposób oceny nasilenia larw metoda ta jest szeroko rozpowszechniona w Europie. Rozpoznanie takie jest niezbędne na polach o ekstensywnym profilu uprawy oraz na plantacjach ekologicznych. Liczba szkodników i skala uszkodzeń bulw są tam bowiem największe.

SZKODLIWE LARWY

Liczne nagromadzanie w glebie rozwijających się w cyklach wieloletnich larw (drutowców, pędraków) związane jest z charakterem stanowisk, w które wchodzi ziemniak w płodozmianie. Charakteryzują się one głównie złym stanem agrotechnicznym wynikającym ze stosowanych uproszczeń uprawowych. Dodatkowo pogłębia go uprawa ziemniaka po zbożach, monokulturach kukurydzy bądź motylkowych z trawami, nieracjonalna ochrona lub jej brak oraz silne zachwaszczenie pól. Zjawiskiem powszechnym jest także uprawa ziemniaka na wielkoobszarowych dzierżawach gruntowych (co często łączy się z wcześniejszym ugorowaniem bądź odłogowaniem tych pól), na których ryzyko występowania szkodliwych larw owadów jest bardzo wysokie.

PŁODOZMIAN

Ważnym czynnikiem skuteczności ochronnej stosowanego płodozmianu jest częstotliwość, z jaką ziemniak jest uprawiany na tym samym polu. Stosowanie 4-5-letniej przerwy w uprawie ziemniaka stwarza możliwość ograniczenia rozwoju wielu groźnych agrofagów. Warto w tym okresie wykorzystać gatunki ograniczające ich rozwój. Wskazana jest uprawa w poplonie ścierniskowym np. gorczycy, rzepy oleistej. Ich wydzieliny korzeniowe (glukozynolany) wpływają ograniczająco na rozwój drutowców (larw Elateridae) i mątwików w glebie.

Stosowanie płodozmianu jako broni w zwalczaniu drutowców nie jest, niestety, zbyt skuteczne. Larwy te są wielożerne, uszkadzają praktycznie wszystkie rośliny rolnicze. W przypadku występowania drutowców na danym siedlisku w płodozmianie nie powinno się umieszczać roślin zwiększających zachwaszczenie, jak np. 3-4-letnich upraw motylkowych z trawami. Zagęszczenie gleby na skutek zaniechania orek wpływa na zwiększenie liczebności larw.

Uznaje się, że przy liczebności powyżej 25 larw drutowców na m2 uprawa ziemniaka jest zbyt ryzykowna i należy z niej w tym przypadku zrezygnować. Na takich polach powinno się uprawiać zboża, a z uprawą ziemniaka powrócić dopiero po ograniczeniu liczebności larw poniżej poziomu szkodliwego.

Jednym z elementów zapobieżenia stratom (uszkodzeniom bulw) w sezonie wegetacyjnym są wczesne wykopki. W przypadku odmian wczesnych jest to okres 70 dni wegetacji. Plon jest już wówczas na tyle zadowalający, że warto go zebrać i nie narażać się na wystąpienie "drugiej fali" znacznych uszkodzeń powodowanych m.in. przez drutowce wokresie późnoletnim.

ODPORNOŚĆ ODMIAN

W związku z ograniczeniem roli metody chemicznej w integrowanej ochronie ziemniaka przed szkodnikami dużego znaczenia nabiera odporność odmian. Umożliwia ona ograniczenie ochrony chemicznej i wzmacnia jej efekty.

Element odporności odmian występuje w odniesieniu do drutowców. Badania wykonane do tej pory wskazują, że larwy te uszkadzają bulwy (genotypy) niektórych odmian bardziej niż pozostałych (tab. 3). Związane jest to z zawartością TGA (glikoalkaloidów) w bulwach. Oprócz składu biochemicznego elementem utrudniającym żerowanie drutowców jest także gruba, siatkowa i chropowata budowa skórki bulw.

OCHRONA CHEMICZNA

Jedynym elementem w obecnych zaleceniach ochrony chemicznej przed szkodnikami glebowymi jest zaprawianie sadzeniaków. Zabieg ten ma na celu ograniczenie ilości strat powstających w okresie wschodów, a powodowanych głównie przez grzyb Rhizoctonia solani, stadia larwalne szkodników glebowych i pierwsze naloty stonki.

Do zaprawiania zarejestrowany jest tylko jeden preparat. Zawiera on imidachlopryd. Ta systemicznie działająca substancja czynna chroni młode rośliny wyrastające z bulw matecznych przed owadami. Środek zapobiega pojawieniu się mszyc przez 10 tygodni. Przed stonką ziemniaczaną chroni rośliny do 12 tygodni od posadzenia bulw. Jednocześnie redukuje w glebie populację drutowców o 70-80 proc., w okresie 4 tygodni po posadzeniu. Po zbiorze tam, gdzie stosowano zaprawę Prestige Forte 370 FS, występuje wyraźnie mniejsze uszkodzenie przez drutowce, jak i mała liczba bulw z ospowatością (tab. 4).

OCHRONA BIOLOGICZNA

W przypadku pól pougorowych lub stanowisk zachwaszczonych, licznie zasiedlanych przez larwy szkodników glebowych, do ochrony bulw przed drutowcami i pędrakami możliwe byłoby wykorzystanie nicieni owadobójczych z rodzaju Steinernema i Heterorhabditis. Na świecie wykorzystywane są skomercjonalizowne wersje preparatów opartych na tych nicieniach. Niestety, w wielkoobszarowej uprawie nie znalazły one zastosowania ze względu na wysoką cenę. Są natomiast wykorzystywane w szklarniach, w uprawach pod osłonami, jak i na małych plantacjach polowych.

Artykuł ukazał się w majowym wydaniu miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.198.205.153
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!