Dwie spośród skreślonych w tym roku odmian ziemniaków to odmiany hodowli zagranicznych, które zostały zarejestrowane w roku 2002, pozostałe to odmiany polskie z końca lat 90. ubiegłego wieku. Widać, że polski rynek nie jest taki łatwy, nawet dla odmian o ugruntowanej pozycji w krajach na zachodzie Europy. Należy pamiętać, że po skreśleniu odmiany z rejestru można kupić/sprzedać kwalifikowany materiał sadzeniakowy tych odmian jedynie w stopniu CB. Zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami wszystkie wyższe stopnie kwalifikacji muszą być zdegradowane niezależnie od zdrowotności właśnie do klasy CB.

Wśród odmian zarejestrowanych w tym roku ponad połowę stanowią odmiany zagraniczne, głównie holenderskie (5 odmian) i niemieckie (3 odmiany). Pozostałe to odmiany pochodzące z dwóch hodowli krajowych – 5 odmian z HZZ Zamarte, a 2 z PMHZ Strzekęcin. Wśród nowych odmian tylko 5 wykazuje się przydatnością do przetwórstwa na frytki bądź chipsy. Pozostałe odmiany skierowane są raczej na rynek konsumencki, z przeznaczeniem do bezpośredniego spożycia.
Charakterystyki nowych odmian oparto na wynikach badań COBORU. Użyte w opisach odmian sformułowanie „plon handlowy przy zbiorze po 60 i 75 dniach” dotyczy bulw o średnicy powyżej 28 mm, w przypadku zbioru na koniec wegetacji powyżej 40 mm. Skala odporności na choroby oznacza: 1 – brak odporności, a 9 – odporność całkowitą – rośliny nie porażają się daną chorobą.

ARIELLE – odmiana jadalna, bardzo wczesna, okres wegetacji ok. 105 dni, plonuje znacznie powyżej wzorca – plon ogólny po 60 dniach: 21 t/ha, po 75 dniach: 28 t/ha, na koniec wegetacji ok. 43 t/ha. Plon handlowy przedstawia się następująco: po 60 dniach: 19 t/ha, po 75 dniach: 23 t/ha i na koniec wegetacji ok. 41 t/ha. Zawiera ok. 12,8 proc. skrobi. Bulwy duże, okrągłoowalne, o bardzo regularnym kształcie i płytkich oczkach. Skórka barwy żółtej, miąższ jasnożółty. Odmiana w typie kulinarnym B (ogólnoużytkowy) o zwięzłym miąższu i o zdecydowanie dobrym smaku. Miąższ surowy, jak i po ugotowaniu nie ciemnieje. Polecana głównie do bezpośredniego spożycia. Odmiana mątwikoodporna. Ze względu na dużą podatność na wirusy odmiana będzie bardzo trudna w nasiennictwie, dlatego zaleca się prowadzenie jej upraw nasiennych jedynie na północy kraju. Uprawę towarową można prowadzić na terenie całego kraju, przy czym będzie ona wymagała częstej wymiany sadzeniaków. Odmiana holenderska.
Odporność na choroby: wirus Y – 3-4, wirus liściozwoju – 5-6, zaraza ziemniaka – 2.

MIŁEK – odmiana jadalna, bardzo wczesna, okres wegetacji ok. 111 dni, możliwości plonotwórcze wysokie, podobne do odmiany Arielle. Plon ogólny po 60 dniach od sadzenia ok. 20 t/ha, po 75 dniach: 27 t/ha, natomiast na koniec wegetacji ok. 40 t/ha. Średni udział plonu handlowego w plonie ogólnym poniżej 90 proc., po 60 dniach od sadzenia: 18 t/ha, po 75 dniach: 21 t/ha, na koniec wegetacji: 36 t/ha. Zawiera ok. 14,2 proc. skrobi. Bulwy duże, owalne, o regularnym kształcie i dość płytkich oczkach. Skórka żółta, miąższ koloru jasnożółtego. Odmiana w typie kulinarnym B-BC o lekko zwięzłym miąższu i dobrym smaku. Miąższ surowy ma bardzo małą skłonność do ciemnienia, po ugotowaniu raczej nie ciemnieje. Polecana głównie do bezpośredniego spożycia. Mątwikoodporna.
Odmiana nie powinna sprawiać trudności w produkcji nasiennej. Prowadzenie nasiennictwa będzie możliwe w rejonach Polski północnej, północno-wschodniej i centralnej. Uprawa towarowa możliwa na terenie całego kraju, jednak przy wysokim porażeniu wirusem liściozwoju ze względu na możliwość znacznych spadków plonu wymagać będzie wymiany sadzeniaków. Odmiana polska.
Odporność na choroby: wirus Y – 7, wirus liściozwoju – 5-6, zaraza ziemniaka – 3.

JUSTA – odmiana jadalna, bardzo wczesna, okres wegetacji ok. 111 dni, średni plon nieznacznie poniżej wzorca. W ostatnich dwóch latach badań po 60 dniach od sadzenia uzyskiwano ok. 16 t/ha, po 75 dniach: 22 t/ha, a na koniec wegetacji już 38 t/ha. Udział plonu handlowego podobny jak u odmiany Miłek. Po 60 dniach 14 dt/ha, po 75 dniach: 18 t/ha, natomiast na koniec wegetacji ok. 36 t/ha. Zawartość skrobi ok. 13,1 proc. Bulwy duże, znacznie większe niż u pozostałych nowych odmian z grupy bardzo wczesnych, okrągłoowalne, o bardzo regularnym kształcie i płytkich oczkach. Skórka i miąższ koloru żółtego. Odmiana w typie kulinarnym B-BC o lekko zwięzłym miąższu i dobrym smaku. Miąższ zarówno surowy, jak i po ugotowaniu nie ciemnieje, jedynie po 24 godzinach od ugotowania ciemnienie nieznaczne. Polecana głównie do bezpośredniego spożycia, jak i do przetwórstwa na chipsy. W niektórych latach może wystąpić niewielka skłonność do rdzawej plamistości miąższu. Odmiana mątwikoodporna. Zaleca się prowadzenie jej upraw nasiennych jedynie na północy kraju. Podatna również na zarazę ziemniaka. Odmiana polska.
Odporność na choroby: wirus Y – 5-6, wirus liściozwoju – 5-6, zaraza ziemniaka – 3.

BELLAROSA – odmiana jadalna, wczesna, okres wegetacji ok. 110 dni. Duże możliwości plonotwórcze. Średni plon ogólny powyżej wzorca dla tej grupy odmian – ok. 45 t/ha, w tym plon handlowy – 43 t/ha. Zawartość skrobi niska, ok. 12,1 proc. Wśród odmian nowozarejestrowanych (podobnie jak odmiana skrobiowa Sekwana) wyróżnia się bardzo dużymi bulwami. Bulwy okrągłe, o bardzo regularnym kształcie i płytkich oczkach. Jedyna z dwóch w tym roku odmiana o czerwonej skórce. Miąższ żółty, zarówno surowy, jak i po ugotowaniu nie ciemnieje, jedynie po 24 godzinach nieznacznie. Odmiana w typie kulinarnym B o zwięzłym, sałatkowym miąższu i dobrym smaku. Polecana głównie do bezpośredniego spożycia. Mątwikoodporna. Odmiana może być trudna w nasiennictwie ze względu na niską odporność na wirus Y. Zalecana do produkcji nasiennej raczej na północy kraju. Polecana do uprawy towarowej na terenie całej Polski. Odmiana niemiecka.
Odporność na choroby: wirus Y – 5-6, wirus liściozwoju – 7, zaraza ziemniaka – 2.BENEK – odmiana jadalna, wczesna, o długości wegetacji ok. 121 dni, średni plon w ostatnich dwóch latach, wysoki – ok. 44 t/ha, w tym plon handlowy nie przekraczał 91 proc. – ok. 39 t/ha. Zawartość skrobi ok. 14,3 proc. Bulwy niezbyt duże, okrągłe, o bardzo regularnym kształcie i płytkich oczkach. Skórka i miąższ koloru żółtego. Odmiana w typie kulinarnym BC, lekko mączysta, smak dobry. Zarówno miąższ surowy, jak i po ugotowaniu nie ciemnieje. Przydatna głównie do bezpośredniego spożycia. Odmiana mątwikoodporna. Znaczna odporność na wirusy kwalifikuje ją do grona odmian, które nie powinny sprawiać większych trudności w nasiennictwie. Zaleca się prowadzenie produkcji nasiennej w rejonach Polski północnej, północno-wschodniej i centralnej. W latach o niskim zagrożeniu wirusami może się również udać na południu kraju, pod warunkiem systematycznego zwalczania mszyc. Uprawa towarowa możliwa jest na terenie całego kraju, bez konieczności bardzo częstej wymiany sadzeniaków. Odmiana polska.
Odporność na choroby: wirus Y – 8, wirus liściozwoju – 7, zaraza ziemniaka – 4.

BERBER – odmiana jadalna, wczesna, okres wegetacji ok. 115 dni, o właściwościach plonotwórczych bardzo podobnych do odmiany Benek. Plon ogólny na poziomie wzorca – ok. 43 t/ha, w tym udział plonu handlowego ok. 90 proc. – tj. 38 t/ha. Zawartość skrobi niska, ok. 12,4 proc. Odmiana o niezbyt dużych bulwach, okrągłoowalnych, o bardzo regularnym kształcie i płytkich oczkach. Skórka bulw barwy żółtej, miąższ jasnożółty. Miąższ zarówno surowy, jak i po ugotowaniu nie ciemnieje. Odmiana w typie kulinarnym B-BC o lekko zwięzłym miąższu i dobrym smaku. Polecana do bezpośredniego spożycia. Mątwikoodporna. Niska odporność na wirus Y kwalifikuje ją do grupy odmian bardzo trudnych. Rozmnożenia nasienne zaleca się prowadzić jedynie na północy kraju. Polecana do uprawy towarowej na terenie całego kraju. W rejonach wysokiego zagrożenia wirusami po przekroczeniu 40–50 proc. – progowego porażenia bulw wirusem Y, ze względu na możliwe wysokie spadki plonu będzie wymagała wymiany. Odmiana niemiecka.
Odporność na choroby: wirus Y – 3-4, wirus liściozwoju – 5-6, zaraza ziemniaka – 3.

EUGENIA – odmiana jadalna, wczesna, o średniej długości wegetacji ok. 116 dni. Plonuje podobnie do odmiany Benek i Berber. Średni plon ogólny w ostatnich dwóch latach wynosił ok. 43 t/ha, w tym plon handlowy – 39 t/ha, czyli ok. 91 proc. Zawartość skrobi niska, ok. 12,1 proc. Bulwy duże, okrągłoowalne, o regularnym kształcie i dość płytkich oczkach. Skórka żółta, miąższ koloru jasnożółtego. Odmiana w typie kulinarnym B o zwięzłym miąższu i dobrym smaku. Ciemnienie miąższu surowego bardzo małe, natomiast po ugotowaniu raczej nie ciemnieje. Przydatna głównie do bezpośredniego spożycia. Odmiana mątwikoodporna. Nie powinna sprawiać trudności w produkcji nasiennej. Prowadzenie nasiennictwa będzie możliwe w rejonach Polski północnej, północno-wschodniej i centralnej. Uprawa towarowa możliwa na terenie całego kraju, jednak przy wysokim porażeniu wirusem liściozwoju, ze względu na możliwość znacznych spadków plonu, wymagać będzie wymiany sadzeniaków. Odmiana polska.
Odporność na choroby: wirus Y – 8, wirus liściozwoju – 5-6, zaraza ziemniaka – 3.

EWELINA – odmiana jadalna, wczesna, okres wegetacji ok. 115 dni. Plonuje wysoko, na poziomie odmiany Bellarosa – . 46 t/ha, w tym plon handlowy – 43 t/ha (93 proc. plonu ogólnego). Zawartość skrobi – ok. 13,2 proc. Odmiana o bulwach dużych, okrągłoowalnych, o bardzo regularnym kształcie i płytkich oczkach. Skórka bulw i miąższ koloru żółtego. Miąższ surowy, jak i po ugotowaniu, nie ciemnieje. Odmiana w typie kulinarnym BC o lekko mączystym miąższu i dobrym smaku. Polecana głównie do bezpośredniego spożycia. Odmiana mątwikoodporna. Niska odporność na wirus Y kwalifikuje ją do grupy odmian bardzo trudnych. Rozmnożenia nasienne zaleca się prowadzić jedynie na północy kraju. Polecana do uprawy towarowej na terenie całego kraju. Odmiana niemiecka.
Odporność na choroby: wirus Y – 3-4, wirus liściozwoju – 7, zaraza ziemniaka – 3.

OWACJA – odmiana jadalna, wczesna, okres wegetacji ok. 118 dni, wysoki potencjał plonotwórczy podobny do odmiany skrobiowej Pokusa. Plon ogólny powyżej wzorca – ok. 48 t/ha, w tym dość wysoki plon handlowy, ponad 94 proc., tj. ok. 45 t/ha. Zawartość skrobi – ok. 13,5 proc. Bulwy duże do bardzo dużych, okrągłoowalne, o regularnym kształcie i dość płytkich oczkach. Skórka żółta, miąższ jasnożółty. Odmiana w typie kulinarnym B-BC o lekko zwięzłym miąższu i dobrym smaku. Skłonność do ciemnienia miąższu surowego nieznaczna, natomiast po ugotowaniu miąższ nie ciemnieje, nawet po 24 godzinach. Polecana w szczególności do przetwórstwa na chipsy i frytki, jak i do bezpośredniego spożycia. Odmiana mątwikoodporna. Znaczna odporność na wirusy kwalifikuje ją do grona odmian, które nie powinny sprawiać większych trudności w nasiennictwie. Zaleca się prowadzenie produkcji nasiennej w rejonach Polski północnej, północno-wschodniej i centralnej. W latach o niskim zagrożeniu wirusami może się również udać na południu kraju, pod warunkiem systematycznego zwalczania mszyc. Uprawa towarowa możliwa jest na terenie całego kraju, bez konieczności bardzo częstej wymiany sadzeniaków. Odmiana polska.
Odporność na choroby: wirus Y – 8, wirus liściozwoju – 7, zaraza ziemniaka – 4.COURAGE – odmiana jadalna, średnio wczesna, okres wegetacji ok. 132 dni. Plonuje średnio, na poziomie 41 t/ha, w tym plon handlowy nieco ponad 92 proc., tj. ok. 38 t/ha. Zawartość skrobi podwyższona – ok. 16,8 proc. Odmiana o bulwach dużych, okrągłych, dość regularnych, o dość płytkich oczkach. Druga wśród nowych odmian (obok odmiany Bellarosa) o bulwach koloru czerwonego. Miąższ jasnożółty, surowy, jak i po ugotowaniu nie ciemnieje, jedynie po 24 godzinach z małą skłonnością do ciemnienia. Odmiana w typie kulinarnym BC o lekko mączystym miąższu i dobrym smaku. Przydatna szczególnie do przetwórstwa na chipsy, jak również na frytki. Polecana także do bezpośredniego spożycia. Odmiana mątwikoodporna. Ze względu na niską odporność na wirus Y odmiana będzie sprawiać trudności w produkcji nasiennej. Rozmnożenia nasienne zaleca się prowadzić jedynie na północy kraju. Polecana do uprawy towarowej na terenie całego kraju, jednak w rejonach wysokiego zagrożenia wirusami, ze względu na możliwe wysokie spadki plonu, będzie wymagała częstej wymiany. Odmiana holenderska.
Odporność na choroby: wirus Y – 3-4, wirus liściozwoju – 5-6, zaraza ziemniaka – 3.

DALI – odmiana jadalna, średnio wczesna, okres wegetacji ok. 132 dni. Plonuje średnio – wśród nowych odmian, na poziomie odmiany Miłek, tj. ok. 40 t/ha, w tym udział plonu handlowego nieznacznie przekracza 91 proc. – 37 t/ha. Zawartość skrobi niska – ok. 12,8 proc. Odmiana o niezbyt dużych bulwach, owalnych do okrągłoowalnych, przy tym bardzo regularnych o płytkich oczkach. Skórka bulw żółta. Miąższ jasnożółty, surowy ze skłonnością do małego ciemnienia, natomiast po ugotowaniu nie ciemnieje, nawet po 24 godzinach. Odmiana w typie kulinarnym B o zwięzłym miąższu i dobrym smaku. Przeznaczona głównie do bezpośredniego spożycia. Odmiana mątwikoodporna. Ze względu na wirus Y można ją zakwalifikować do grona odmian, które mogą sprawiać duże trudności w produkcji nasiennej. Dlatego zaleca się prowadzenie jej upraw nasiennych jedynie na północy kraju. Odmiana holenderska.
Odporność na choroby: wirus Y – 5-6, wirus liściozwoju – 5-6, zaraza ziemniaka – 3.

MERIDIAN – odmiana jadalna, średnio wczesna, o średniej długości wegetacji ok. 128 dni. Możliwości plonotwórcze na poziomie odmian Arielle, Benek i Eugenia. Średni plon ogólny w ostatnich dwóch latach to 4 t/ha, natomiast udział plonu handlowego 90 proc., tj. 40 t/ha. Zawartość skrobi na poziomie 13,7 proc. Bulwy dość duże, okrągłoowalne, o bardzo regularnym kształcie i płytkich oczkach. Skórka i miąższ barwy żółtej. Odmiana w typie kulinarnym B o zwięzłym miąższu i dobrym smaku. Miąższ surowy, jak i po ugotowaniu nie ciemnieje, nawet po 24 godzinach. Przydatna głównie do bezpośredniego spożycia. Odmiana mątwikoodporna. Odmiana może być trudna w nasiennictwie ze względu na dość niską odporność na wirus Y. Zalecana do produkcji nasiennej raczej na północy kraju. Uprawy towarowa możliwa na terenie całej Polski. Odmiana niemiecka.
Odporność na choroby: wirus Y – 5-6, wirus liściozwoju – 7, zaraza ziemniaka – 3.

QUINCY – odmiana jadalna, średnio wczesna, okres wegetacji ok. 137 dni. Odmiana o najwyższym potencjale plonotwórczym wśród nowych odmian jadalnych. Plon ogólny ok. 48 t/ha, w tym plon handlowy – 46 t/ha (94 proc. plonu ogólnego). Zawiera ok. 16 proc. skrobi. Bulwy duże, owalne do okrągłoowalnych, o bardzo regularnym kształcie i płytkich oczkach. Skórka bulw koloru żółtego. Miąższ jasnożółty, surowy, z bardzo małą skłonnością do ciemnienia, natomiast po ugotowaniu nie ciemnieje, nawet po 4 godzinach. Odmiana w typie kulinarnym BC o lekko mączystym miąższu i dobrym smaku. Polecana do przetwórstwa na frytki oraz bezpośredniego spożycia. Odmiana mątwikoodporna. Można się spodziewać bardzo dużych trudności z utrzymywaniem wysokiej zdrowotności rozmnożeń nasiennych tej odmiany. Prowadzenie produkcji nasiennej będzie możliwe jedynie w rejonach Polski północnej. Uprawa towarowa możliwa na terenie całego kraju, jednak ze względu na możliwość znacznych spadków plonu będzie wymagała bardzo częstej wymiany sadzeniaków. Odmiana holenderska.
Odporność na choroby: wirus Y – 3-4, wirus liściozwoju – 3-4, zaraza ziemniaka – 4.

POKUSA – odmiana skrobiowa, późna, o długości wegetacji ok. 153 dni. Plonuje wysoko, średni plon ogólny ponad 47 t/ha, w tym plon handlowy – 44 t/ha, tj. 92 proc. Charakteryzuje się dość wysoką zawartością skrobi, powyżej średniej dla tej grupy odmian – ok. 18,4 proc., jednak przy wysokich możliwościach plonotwórczych plony skrobi znacznie przekraczają średnie dla wzorca. Bulwy duże, okrągłe do okrągłoowalnych, o regularnych kształtach i dość płytkich oczkach. Skórka żółta, miąższ jasnożółty, surowy o bardzo małej skłonności do ciemnienia, po ugotowaniu nie ciemnieje, jedynie nieznacznie po 24 godzinach. Odmiana w typie kulinarnym BC-C, dość mączystym, o dobrym smaku. Przydatna do przetwórstwa na frytki. Odmiana mątwikoodporna. Nie powinna sprawiać trudności w produkcji nasiennej. Prowadzenie nasiennictwa będzie możliwe w rejonach Polski północnej, północno-wschodniej i centralnej. Uprawa towarowa możliwa na terenie całego kraju, jednak przy wysokim porażeniu wirusem liściozwoju ze względu na możliwość znacznych spadków plonu wymagać będzie wymiany sadzeniaków. Odmiana polska.
Odporność na choroby: wirus Y – 7, wirus liściozwoju – 5-6, zaraza ziemniaka – 6.

SEKWANA – odmiana skrobiowa, późna, okres wegetacji ok. 158 dni. Plonuje bardzo wysoko, najwyżej spośród nowych odmian – ok. 50 t/ha, w tym plon handlowy – 47 t/ha (ponad 94 proc). Zawartość skrobi, na poziomie średniej dla tej grupy odmian – ok. 17,6 proc. Bulwy bardzo duże, okrągłe, o dość dobrej regularności kształtu i dość płytkich oczkach. Skórka żółta, miąższ jasnożółty, zarówno surowy, jak i po ugotowaniu nie ciemnieje, nieznacznie po 24 godzinach. Odmiana w typie kulinarnym BC, lekko mączystym miąższu i dobrym smaku. W porównaniu do innych odmian zarejestrowanych w roku 2006 wykazuje znacznie podwyższoną zawartość solaniny w bulwach. Bulwy mogą wykazywać się również niewielką skłonnością do pękania. Odmiana mątwikoodporna. Nie powinna sprawiać trudności w nasiennictwie. Możliwość prowadzenia plantacji nasiennych tej odmiany w rejonach Polski północnej, północno-wschodniej i centralnej, a w niektórych latach również na południu kraju. Uprawa towarowa możliwa jest na terenie całego kraju, bez konieczności bardzo częstej wymiany sadzeniaków. Odmiana polska.
Odporność na choroby: wirus Y – 8, wirus liściozwoju – 7, zaraza ziemniaka – 7.

Dr Sławomir Wróbel jest pracownikiem Zakładu Nasiennictwa i Ochrony Ziemniaka w Boninie,
a mgr inż. Tomasz Lenartowicz –  Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych w Słupi Wielkiej

Źródło "Farmer" 06/2006