PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Zwalczanie alternariozy i zarazy ziemniaka

Autor: Cezary Trawczyński

Dodano: 18-06-2016 07:40

Tagi:

Wielkość i jakość plonu ziemniaka w dużym stopniu zależą od występowania chorób na plantacji. Odstąpienie od jej ochrony przed alternariozą i zarazą ziemniaka oznacza straty sięgające nawet 70-100 proc. plonu możliwego do uzyskania w danym sezonie wegetacyjnym.



Do szczególnie groźnych i najbardziej rozpowszechnionych chorób grzybowych występujących na plantacjach ziemniaka w okresie wegetacji roślin, obniżających plon oraz jakość bulw należą zaraza ziemniaka i alternarioza. Szkodliwość alternariozy, jako czynnika obniżającego plon bulw, jest generalnie mniejsza niż zarazy ziemniaka i dlatego niedoceniana. Jednak z uwagi na obserwowane w ostatnich latach zjawisko ocieplania się klimatu i nasilania anomalii pogodowych w okresie wegetacji roślin nabiera coraz większego znaczenia.

ALTERNARIOZA

Optymalne warunki do rozwoju tej choroby stwarzają: wysoka temperatura powietrza (ok. 25oC) i częste krótkotrwałe deszcze. Alternarioza powodowana jest przez grzyby Alternaria solani - sprawcę suchej plamistości liści oraz Alternaria alternata - sprawcę brunatnej plamistości liści. Na ogół choroba ta ujawnia się na liściach roślin ziemniaka około 2 tygodnie wcześniej niż zaraza. W początkowym okresie rozwoju choroby objawy alternariozy z uwagi na pojawiające się pojedyncze plamy mogą być mylone z objawami zarazy. Plamy wywołane przez zarazę mają jednak brzegi rozmyte, a na spodniej stronie liścia widoczny jest białoszary nalot. W przypadku porażenia przez grzyby z rodzaju Alternaria solani najpierw na dolnych, najstarszych liściach roślin pojawiają się liczne, drobne (ok. 0,5 cm), ciemnobrązowe plamki z wyraźnie zaznaczonymi brzegami i koncentrycznie ułożonymi kręgami przypominającymi słoje drewna. W miarę rozwoju choroby plamy powiększają się (do ok. 2 cm) i przenoszą na liście wyższych pięter rośliny.

Natomiast porażenie przez grzyby z rodzaju Alternaria alternata objawia się na liściach i łodygach licznymi, drobnymi plamami (o średnicy 2-5 mm), które nieregularnie rozmieszczone są na całej powierzchni liścia. W późniejszym okresie w obu przypadkach dochodzi do nekroz, czyli zasychania i wykruszania się blaszek liściowych w miejscach porażenia, a przy dużym nasileniu choroby zamierają całe liście. W Polsce straty plonu bulw spowodowane alternariozą stanowią średnio ok. 20 proc., ale w warunkach sprzyjających rozwojowi patogenu i przy niskiej odporności odmiany mogą dochodzić nawet do 45 proc. Choroba występować może także na bulwach ziemniaka i ujawniać się dopiero w czasie przechowywania w postaci płytkich, szarobrunatnych, wgłębionych plam (głębokości 1-3 mm). Źródłem choroby są porażone przez patogen resztki roślin pozostawione w glebie oraz zainfekowane sadzeniaki wysadzone w kolejnym sezonie. Do działań ograniczających należy zaliczyć: sadzenie zdrowych sadzeniaków wcześniej podkiełkowanych lub pobudzonych, uprawę ziemniaka co 3-4 lata na tym samym polu, niszczenie naci po zbiorze oraz samosiewów ziemniaka, nawożenie azotem zgodne z wymaganiami odmiany i uprawę odmian o podwyższonej odporności na patogen. Zabiegi chemiczne fungicydami dają dobre rezultaty w walce z alternariozą. W zależności od sposobu działania w roślinie fungicydy dzieli się na:

- układowe (systemiczne), które wnikają do rośliny i przez pewien okres krążą wraz z sokami. Mają zdolność wyniszczenia w roślinie grzyba, jeżeli doszło do infekcji. Ta grupa środków ma szczególne zastosowanie w ochronie młodych roślin, kiedy nowe części przyrastają szybko;

- wgłębne, które działają w miejscu naniesienia oraz wnikają do rośliny na kilka warstw komórek w głąb, ale nie przemieszczają się do nowych przyrostów. Polecane są do ochrony plantacji będących w pełni wegetacji;

- kontaktowe (powierzchniowe), które nie wnikają do rośliny ani też nie mają zdolności wyniszczania grzyba po jego wniknięciu do rośliny. Fungicydy te zaleca się do ochrony plantacji, kiedy rozwój części nadziemnej roślin jest już zakończony.

Sygnałem do wykonania pierwszego zabiegu ochronnego przeciwko alternariozie powinno być pojawienie się pierwszych objawów choroby na najniższych liściach roślin ziemniaka. Od momentu wystąpienia pierwszych objawów do gwałtownego rozwoju choroby może upłynąć około tygodnia. Przy niskiej presji infekcyjnej grzybów z rodzaju Alternaria wystarczający może być jeden zabieg środkiem kontaktowym. W warunkach sprzyjających rozwojowi choroby na odmianach wrażliwych może wystąpić konieczność wykonania dwóch zabiegów, środkiem kontaktowym lub o działaniu wgłębnym czy układowym (tabela).

ZARAZA ZIEMNIAKA

Spośród wielu chorób atakujących uprawy ziemniaka dominującą jest jednak wymieniana wcześniej zaraza ziemniaka, której sprawcą jest grzyb Phytophthora infestans rozwijający się w okresie wegetacji na liściach i łodygach, a po zbiorze - w przechowywanych bulwach. Choroba spowodować może obniżenie plonu bulw odmian wrażliwych (poniżej 4 w skali 9-stopniowej) nawet o 70 proc. Źródłem choroby mogą być resztki porażonych roślin pozostawione w polu oraz rośliny wyrastające z chorych sadzeniaków użytych do obsadzenia plantacji. Rośliny zainfekowane w czasie wegetacji mogą stanowić źródło infekcji dla sąsiadujących zdrowych roślin.

Rozwojowi zarazy (inaczej niż w przypadku alternariozy) sprzyjają niezbyt wysoka temperatura (12-150C) i wysoka wilgotność powietrza. Do porażenia roślin może dochodzić również, gdy występują długo utrzymujące się w ciągu dnia mgły i rosy. Pierwsze widoczne objawy zarazy pojawiają się na niżej położonych liściach w postaci oliwkowozielonych plam z jaśniejszą obwódką na obrzeżach. Plamy te w miarę upływu czasu powiększają się i zmieniają barwę na brązową, a na obrzeżach plam widoczny jest białoszary nalot zarodników grzyba. Przy suchej i ciepłej pogodzie plamy na liściach mogą być suche i brunatne, co wyglądem może przypominać objawy alternariozy. Aby sprawdzić, czy zbrunatnienie zostało wywołane przez sprawcę zarazy, można zerwać liść z plamą i umieścić w zwilżonym woreczku foliowym czy słoiku. Jeżeli po 24 godzinach na obrzeżach plam pojawi się nalot, to znaczy, że są to plamy zarazowe. Prawie równocześnie z objawami choroby na liściach mogą pojawić się wydłużone, tłuste, ciemnobrązowe plamy na łodygach i ogonkach liściowych. Wraz z rozwojem choroby plamy te zajmują coraz większą powierzchnię łodygi, przybierają barwę od ciemnobrązowej do czarnej, a na ich powierzchni pojawia się biały nalot. W miejscu występowania plam łodygi łamią się. Ta forma zarazy określana jest łodygową. Konsekwencją wystąpienia zarazy na plantacjach jest porażenie bulw. Na powierzchni porażonych bulw tworzą się nieregularne, ołowianoszare plamy o różnej wielkości. W miejscu występowania plam miąższ ma rdzawą barwę z postępującymi w głąb rozmytymi, rdzawymi naciekami. Porażone bulwy w okresie przechowywania szybko gniją, zmieniając tkankę w mokrą, mulistą masę.

Metody stosowane w ochronie przed zarazą można podzielić, podobnie jak w przypadku alternariozy, na niechemiczne i chemiczne, przy wykorzystaniu fungicydów. Niechemiczne zabiegi przeciw zarazie sprowadzać się powinny do prawidłowej agrotechniki polegającej na: sadzeniu zdrowych, kwalifikowanych sadzeniaków, odrzucaniu chorych bulw podczas sortowania i przebierania, sadzeniu podkiełkowanych lub pobudzonych sadzeniaków, właściwym nawożeniu mineralnym, szczególnie azotem, prawidłowym wykonaniu zabiegów niszczących chwasty, wykorzystaniu genetycznej odporności roślin (odmiany o odporności na patogen powyżej 6 w skali 9-stopniowej). Fungicydy mogą działać zapobiegawczo lub leczniczo na patogeny wywołujące chorobę. W pierwszym przypadku fungicyd nie dopuszcza do kiełkowania, rozwoju zarodnika i przemieszczania patogenu w roślinie, a w drugim niszczy patogen bezpośrednio po zakażeniu, przed wystąpieniem widocznych objawów chorobowych na roślinie lub działa wyniszczająco na patogen widoczny w postaci wyraźnych uszkodzeń na roślinie. O efektywności ochrony chemicznej decydują, oprócz terminu wykonania zabiegu, ciągłości prowadzenia zabiegów ochronnych oraz odporności genetycznej uprawianych odmian, także dobór fungicydu i jego dawka (tabela).

Ostatnim zabiegiem wykonywanym na plantacjach ziemniaka powinno być niszczenie naci. Zabieg ten oprócz przyspieszenia dojrzałości fizjologicznej bulw i ułatwienia zbioru ogranicza rozwój omawianych patogenów chorobotwórczych na bulwach przed ich zbiorem.

Artykuł ukazał się w czerwcowym numerze miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.198.3.15
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!