PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Pojawił się śluzak

Pojawił się śluzak Pierwsze symptomy śluzaka są bardzo mało specyficzne, wręcz tożsame z innymi chorobami bakteryjnymi ziemniaka. fot. PIORiN

Autor: Wojciech Konieczny

Dodano: 11-07-2015 07:00

Tagi:

Stwierdzono występowanie bakterii Ralstonia solanacearum wywołującej na ziemniaku chorobę kwarantannową o nazwie śluzak. Na mocy ustawy o ochronie roślin rolnik jest urzędowo zobligowany do zwalczania tej choroby w miejscach jej występowania.



Zwalczanie takich chorób bakteryjnych ziemniaka, jak: czarna nóżka, mokra zgnilizna czy parch zwykły, ma charakter dobrowolny. Dobrze, jeśli plantator im przeciwdziała, ale jeśli tego nie robi, nie grożą mu z tego tytułu żadne sankcje administracyjne. Natomiast w wypadku trzech chorób bakteryjnych zaliczanych do kwarantannowych, czyli: raka ziemniaka, bakteriozy pierścieniowej ziemniaka i śluzaka, na plantatorach ciąży bezwzględny obowiązek ich zwalczania.

Z rakiem ziemniaka poradziliśmy sobie, wykorzystując metodę hodowlaną. Z bakterią Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus (Cms) wywołującą bakteriozę pierścieniową ziemniaka walczymy od dłuższego czasu. Obecnie jej występowanie ma charakter ogniskowy. Wyodrębnione zostały obszary wolne. Tym samym powstała szansa uwolnienia ich od administracyjnych obostrzeń fitosanitarnych i przywrócenia możliwości produkcji na eksport. Pojawienie się śluzaka stanowi natomiast bardzo przykre zaskoczenie. Występował on w wielu krajach europejskich, np. w Szwecji, Belgii, Anglii, Holandii, Włoszech, Francji, Niemczech, Portugalii, Hiszpanii. Natomiast nasz kraj do ubiegłego roku był wolny od tej choroby.

CHOROBA NIE TYLKO ZIEMNIAKA

Choroba poraża ponad 200 gatunków roślin należących do 50 rodzin botanicznych. W naszych warunkach, roślinami uprawnymi narażonymi na jej wystąpienie są: ziemniak, tytoń, a z warzyw pomidor i bakłażan. Na nasze nieszczęście (utrudnione zwalczanie) opanowuje też chwasty z rodziny psiankowatych, jak np. psiankę słodkogórz czy psiankę czarną. W niektórych krajach stwierdzano, że poraża ona także pokrzywę zwyczajną. Jej znaczenie jako rośliny żywicielskiej nie jest jeszcze jednak dokładnie rozpoznane. Wśród roślin uprawnych największe zagrożenie tą chorobą dotyczy ziemniaka. Związane jest to z zajmowaną powierzchnią uprawy (ok. 300 tys. ha), jak również sposobem przenoszenia się choroby sprzyjającym nasilonemu jej występowaniu właśnie na tej roślinie.

Głównymi źródłami zakażenia są porażone sadzeniaki, jak również gleba. Bakterie przeżywają w niej do 2 lat. Nasileniu zakażenia gleby śluzakiem i jego rozprzestrzenianiu sprzyja pozostawienie niezwalczonych samosiewów ziemniaka i chwastów z rodziny psiankowatych. Do rozwlekania choroby dochodzi także za pośrednictwem zanieczyszczonych bakteriami narzędzi i maszyn rolniczych. Z praktyki rolniczej w innych krajach wiadomo, że infekcja może też nastąpić za pośrednictwem wody do nawadniania zawierającej bakterie R. solanacearum. Do takich zdarzeń dochodziło w sytuacji, gdy była ona pobierana z cieków i zbiorników otwartych, wokół których rośli dzicy żywiciele bakterii R. solanacearum.

Pierwsze symptomy śluzaka są bardzo mało specyficzne, wręcz tożsame z innymi chorobami bakteryjnymi ziemniaka. W ciągu dnia liście więdną, aby nocą ponownie nabrać turgoru. Na łodygach i liściach pojawiają się brązowe plamy. W miarę rozwoju choroby więdnięcie nasila się i rośliny zamierają. Na przekroju poprzecznym łodyg widać zbrunatniałe wiązki przewodzące. Przy silnym porażeniu z uciętych łodyg wycieka śluz. Na bulwach, z oczek może wyciekać śluz bakteryjny. Po ich przekrojeniu widać przebarwienie wiązek przewodzących na kolor brunatny. Jest w nich obecny kremowy, płynny śluz zawierający bakterie R. solanacearum.

OBOSTRZENIA KWARANTANNOWE

Potwierdzone miejsca wykrycia śluzaka znajdują się na terenie trzech województw: pomorskiego, mazowieckiego i opolskiego. Zgodnie z prawem, na gospodarstwo, w którym zostało stwierdzone wystąpienie tej choroby, nałożone zostają restrykcje kwarantannowe. Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa wydaje decyzję administracyjną, w której zobowiązuje właściciela gospodarstwa do niezwłocznego podjęcia zwalczania choroby i określa jej sposoby. Zapisy decyzji dotyczące postępowania na polach uznanych za porażone oraz sposobu zagospodarowania bulw zebranych w roku porażenia są uzgadniane z rolnikiem. Możliwość wyboru metody przewiduje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 kwietnia 2007 r. w sprawie postępowania przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzeniania się bakterii Ralstonia solanacearum (Rs) opublikowane w Dz.U. nr 65, poz. 436. W odniesieniu do ziemniaków, w których stwierdzono obecność tej bakterii, obowiązuje zakaz ich wykorzystania jako sadzeniaków w kolejnym sezonie. Powinny zostać zniszczone poprzez kompostowanie w miejscu produkcji, pod warunkiem, że odbywa się ono pod urzędowym nadzorem gwarantującym odpowiednie przetworzenie całego materiału przez wystawienie go na działanie temperatury co najmniej 55°C przez okres 2 tygodni bez przerwy lub umieszczenie na składowisku odpadów, pod warunkiem, że nie istnieje ryzyko rozprzestrzeniania się bakterii Rs na tereny rolnicze lub do wód, które mogą być wykorzystane do nawadniania. Dopuszczalne jest także rozsypanie bulw na okres zimy na polu, z którego zostały zebrane, i pozostawienie ich do zniszczenia przez mróz. Musi się to odbyć pod urzędowym nadzorem i pod warunkiem braku ryzyka wyniesienia materiału poza pole. Rozporządzenie przewiduje też zagospodarowanie ziemniaków, co oznacza mniejsze straty finansowe dla rolnika. Można je skarmić zwierzętom, uprzednio parując lub gotując. Innym rozwiązaniem jest przemysłowe przetworzenie, jednak zakład, do którego zostaną dostarczone, musi dysponować systemem czyszczenia i dezynfekcji przynajmniej środków transportu oraz technologią unieszkodliwiania resztek poprodukcyjnych, która zapobiegnie rozprzestrzenianiu się bakterii Rs.

Jeżeli w gospodarstwie są ziemniaki wywodzące się z innej hodowli, pochodzące z pól, na których nie stwierdzono choroby, muszą zostać zagospodarowane tak jak porażone. Można je także sprzedać jako konsumpcyjne, ale po zapakowaniu w miejscach zabezpieczonych przed ryzykiem rozprzestrzenienia się bakterii oraz pod warunkiem bezpośredniej dostawy do odbiorcy.

Sposób postępowania z ziemniakami ustalony wspólnie przez rolnika i WIORiN nie może być przez gospodarstwo dowolnie zmieniany. O zamiarze skorzystania z innego sposobu zagospodarowania lub zniszczenia plonu wymagane jest wcześniejsze powiadomienie tej instytucji. W takiej sytuacji wydawana jest nowa decyzja kwarantannowa.

Przepisy odnośnie postępowania z polami uznanymi za porażone przewidują dwa warianty. W pierwszym, przez 4 lata nie można na nich uprawiać ziemniaka oraz roślin z rodziny kapustowatych. W 5. roku można zasadzić ziemniak na cele konsumpcyjne lub przemysłowe. Przez kolejne 2 lata ponownie obowiązuje na nich zakaz uprawy tej rośliny. W 8. roku można go uprawiać na dowolny cel. W drugim wariancie, przez pierwsze 3 lata pola porażone można obsiewać zbożem, trawą na cele nasienne lub z przeznaczeniem na pastwisko. Przez kolejne 2 lata dopuszczona jest uprawa także innych gatunków roślin, poza kapustowatymi. W 6. roku można już sadzić ziemniak.

Wystąpienie śluzaka nie wyklucza gospodarstwa z uprawy ziemniaka. Można go sadzić na tych polach, na których nie uprawiano tej rośliny w roku wystąpienia choroby. Niemniej obowiązują pewne obostrzenia. W pierwszym roku można uprawiać ziemniak kulinarny i dla przemysłu. W drugim - kierunek produkcji jest dowolny, ale trzeba korzystać z zakupionego kwalifikowanego materiału sadzeniakowego wolnego urzędowo od bakterii Rs. W trzecim roku można już korzystać z własnych sadzeniaków, jeżeli przeprowadzone badania nie wykazały obecności w nich sprawcy choroby.

TRZY STREFY

W postępowaniu kwarantannowym mającym na celu ograniczenie rozprzestrzeniania się choroby inspekcja wyznacza trzy kategorie gospodarstw objętych bardziej lub mniej surowymi obostrzeniami. Pierwsza, określana jako strefa zagrożenia obejmuje gospodarstwo, w którym stwierdzono jej wystąpienie. Aktualnie są to 3 gospodarstwa rolne i magazyn, do którego jesienią ub. roku przywieziono chore ziemniaki. Druga kategoria gospodarstw określana jest jako strefa prawdopodobnego porażenia. Są to gospodarstwa, w których co prawda nie stwierdzono choroby, ale kupiły one sadzeniaki od tego samego producenta i z tej samej partii handlowej co gospodarstwa, w których bakteria Rs została stwierdzona, lub nabyto je ze strefy zagrożenia. Ostatnia kategoria gospodarstw nazywana jest strefą możliwego rozprzestrzenienia. Są to gospodarstwa w bezpośrednim sąsiedztwie. Bardziej oddalone, ale wspólnie użytkujące sprzęt. Zalicza się do tej grupy także te gospodarstwa, które do nawodnienia korzystały lub korzystają z wód powierzchniowych pochodzących z miejsc uznanych za porażone.

Artykuł pochodzi z czerwcowego wydania Farmera.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.225.31.188
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!