PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Nagi problem

Nagi problem

Autor: Prof. Jan Kozłowski, IOR-PIB Poznań

Dodano: 21-08-2013 10:32

Tagi:

Ślimaki nagie są w niektórych rejonach kraju jednymi z ważniejszych szkodników roślin. Wyrządzają szkody w uprawach warzyw, roślin rolniczych, ozdobnych, sadown iczych i zielarskich. Największe szkody obserwuje się w rzepaku ozimym i pszenicy ozimej. Lokalnie uszkodzenia roślin występują także w uprawach inn ych zbóż oraz buraka, ziemniaka, marchwi, roślin oleistych i strączkowych.



Szkody o znaczeniu ekonomicznym występują głównie w okresie wschodów i wczesnych faz rozwojowych roślin. Ślimaki uszkadzają ziarniaki, liścienie, stożki wzrostu i rozwijające się liście, które mogą być całkowicie niszczone. W późniejszych fazach rozwojowych uszkadzane są wszystkie organy roślin, co prowadzi do zahamowania ich wzrostu i rozwoju. W bulwach ziemniaka, w korzeniach buraków, marchwi i innych roślin korzeniowych ślimaki drążą głębokie kanały i zjadają tkanki roślinne, obniżając ich wartość handlową.

W uprawach roślin występują zarówno ślimaki skorupkowe, jak i nagie, jednak większe znaczenie gospodarcze mają ślimaki nagie. Najgroźniejszym z nich jest pomrowik plamisty, który występuje na terenie całego kraju. Lokalnie duże szkody wyrządzają: ślinik luzytański i ślinik wielki, a ostatnio coraz częściej ślinik zmienny i ślinik rdzawy. Gatunkom tym towarzyszą niekiedy inne pomrowiki, śliniki lub pomrowy, jednak powodowane przez nie uszkodzenia roślin mają charakter przypadkowy.

Czynniki sprzyjające i ocena zagrożenia

Szkody wyrządzane przez ślimaki nagie zależą od ich liczebności i aktywności, które są determinowane przez czynniki pogodowe, zwłaszcza przez wilgotność powietrza i gleby. Najwyższą aktywność żerowania wykazują ślimaki podczas pochmurnej i deszczowej pogody i przy występowaniu rosy, gdy wilgotność powietrza przy gruncie wynosi ponad 90 proc. Z uwagi na niebezpieczeństwo odwodnienia, zwłaszcza podczas suchej pogody, ślimaki nagie żerują głównie nocą, a w ciągu dnia kryją się w ziemi, w zarośniętych miedzach, rowach lub pod resztkami, obok warunków pogodowych, mają stosowane zabiegi agrotechniczne i uprawowe, takie jak przygotowanie pola do siewu, głębokość siewu, rozstaw roślin, pielęgnacja upraw, zmianowanie i dobór odmian. Ryzyko uszkodzeń roślin przez ślimaki zwiększają: źle zdrenowane pola, brak intensywnych zabiegów uprawowych, obecność chwastów i samosiewów z przedplonu, występowanie zwartej roślinności na miedzach, rowach, zarośla śródpolne, grudowata struktura gleby, płytki siew i niedokładne przykrycie nasion glebą.

W związku z dużym zapotrzebowaniem na wodę ślimaki nagie występują najliczniej w uprawach prowadzonych na ciężkich, wilgotnych glebach gliniastych i ilastych z dużą ilością grud gleby i resztek pożniwnych, w których znajdują liczne kryjówki i pokarm.

Ochrona roślin przed szkodliwymi ślimakami stwarza wiele problemów związanych ze zbyt późnym wykryciem obecności ślimaków na polu i z nieumiejętnością stosowania dostępnych metod zwalczania. Podstawą oceny zagrożenia upraw przez ślimaki jest prowadzenie stałego monitoringu ich występowania oraz wielkości uszkodzeń roślin. Obserwacje liczby ślimaków odławianych w pułapki chwytne na zagrożonych polach prowadzi się od zbioru przedplonu do fazy rozwojowej 5 liści właściwych. Pozwala to na ustalenie średniej liczby ślimaków występujących w uprawie i porównanie z progami szkodliwości. Przekroczenie progów szkodliwości jest podstawą podejmowania decyzji o wykonaniu zabiegów zwalczania.

Zabiegi chemiczne

Najczęściej zalecaną metodą zwalczania ślimaków jest stosowanie przynęcających granulowanych moluskocydów zawierających metaldehyd (Glanzit 06 GB, Snacol 05 GB, Ślimax 04 GB) lub metiokarb (Mesurol Alimax 02 RB).

Jednak skuteczność tych środków jest często niezadowalająca, a ich obecność na polu może mieć niekorzystny wpływ na zwierzęta niebędące obiektem zwalczania.

Metaldehyd i metiokarb mogą niekiedy powodować zatrucia kręgowców, a metiokarb jest także toksyczny dla pożytecznych bezkręgowców, takich jak dżdżownice i chrząszcze biegaczowate.

Alternatywą dla tych dwóch substancji czynnych może być fosforan żelaza, substancja aktywna moluskocydu Ferramol (Neudorff GmbH, Niemcy), który został niedawno zarejestrowany do zwalczania ślimaków w niektórych krajach zachodniej Europy (Niemcy, Francja, Szwajcaria). Związek ten występuje naturalnie w przyrodzie w postaci minerału i jest powszechnie używany w pokarmach dla ludzi oraz jako składnik nawozów sztucznych. Po zjedzeniu przez ślimaki powoduje patologiczne zmiany w wątrobotrzustce, co prowadzi do zahamowania ich żerowania i zamierania.

Wykazuje bardzo słabą toksyczność dla ssaków, dzięki czemu może być stosowany w ogrodach i w uprawach ekologicznych.

Może być również wykorzystany do ograniczania liczby ślimaków w ogniskach ich występowania, takich jak rowy, miedze i zarośla, skąd ślimaki migrują na brzegi upraw. Badania prowadzone w niektórych krajach Europy wykazały dobrą skuteczność fosforanu żelaza w ochronie: buraka, rzepaku i niektórych roślin ozdobnych, chociaż poziom ich ochrony przed poszczególnymi gatunkami ślimaków nagich był zróżnicowany.

W 2011 roku fosforan żelaza został zarejestrowany w Polsce, jako substancja czynna moluskocydu Ferramol RG, przeznaczonego do zwalczania ślimaków w uprawie funkii. Wykonane w latach 2011-2012 w Zakładzie Zoologii Instytutu Ochrony Roślin - PIB w Poznaniu badania wykazały wysoką skuteczność testowanych dawek fosforanu żelaza w ograniczaniu liczby ślinika luzytańskiego i powodowanych przez niego uszkodzeń roślin rzepaku i kapusty pekińskiej. Stwierdzono również, że efektywność działania moluskocydu zawierającego fosforan żelaza była zbliżona do efektywności moluskocydów z metaldehydem lub metiokarbem.

Moluskocydy stosuje się rzutowo na całej powierzchni upraw lub tylko w ogniskach występowania ślimaków.

Zabieg zwalczania powinien być wykonany podczas najwyższej aktywności ślimaków, najlepiej wieczorem, przed wilgotną nocą i bezdeszczowym słonecznym dniem. Warunkiem wysokiej sku- teczności jest równomierne roz- mieszczenie środka na powierzchni zabiegowej, maksymalnie do 100 granulek na 1 m2 uprawy.

Bardzo przydatne w zwalczaniu ślimaków jest wapno niegaszone (kainit pylisty, wapno palone pyliste), które powoduje szybkie odwodnienie i zamieranie ślimaków. Stosuje się je na powierzchnie pozbawione roślin, wieczorem, dwukrotnie (2 x 200 kg/ha), w odstępie 0,5-1 godziny. Opylanie wapnem należy wykonać podczas słonecznej i suchej pogody, ponieważ po zwilżeniu traci swoje ślimakobójcze właściwości.

Zabiegi niechemiczne

Duże znaczenie w ograniczaniu liczby ślimaków mają zabiegi profilaktyczne i agrotechniczne, takie jak: osuszanie zbyt wilgotnych pól, wykaszanie miedz i rowów, usuwanie resztek pożniwnych, podorywki, orka, bronowanie i wałowanie gleby. Bronowanie i wałowanie gleby wykonane podczas słonecznej i suchej pogody powoduje zniszczenie dużej ilości jaj i młodocianych ślimaków występujących w glebie. Inne zabiegi ograniczające szkody wyrządzane przez ślimaki to: rotacja roślin w zmianowaniu, odłogowanie pól, dobór szybko kiełkujących odmian, wczesny i głęboki siew roślin ozimych, zwłaszcza zbóż, duży rozstaw roślin i usuwanie chwastów z uprawy.

W miejscach licznego występowania ślimaków, takich jak: ogrody, miedze, rowy, zarośla, zgłębienia terenu, itp. liczebność ślimaków można ograniczyć za pomocą biopreparatu zawierającego pasożytniczego nicienia Phasmarhabditis hermaphrodita (preparat Nemaslug, Becker Underwood - Anglia).

Przenoszone przez tego nicienia bakterie powodują śmierć ślimaków w ciągu 7-10 dni po jego aplikacji. Nemaslug jest skuteczny na wszystkie stadia rozwojowe pomrowika plamistego i małego oraz młodociane stadia ślinika luzytańskiego i wielkiego. Zastosowany w warunkach wilgotnej wiosny lub jesieni może w znacznym stopniu ograniczyć liczebność populacji ślimaków.

W związku z obowiązkiem wprowadzenia od 1 stycznia 2014 zasad integrowanej ochrony roślin upraw w Polsce, kluczowe znaczenie w zwalczaniu ślimaków będą miały zabiegi i środki bezpieczne dla środowiska. Granulowany fosforan żelaza (Ferramol RG) zarejestrowany do ochrony roślin ozdobnych spełnia te wymagania i potencjalnie może być przydatny w ochronie wielu gatunków roślin uprawnych przed ślimakami.

Najważniejsze gatunki Pomrowik plamisty występuje na całych powierzchniach pól, głównie w uprawach rzepaku ozimego i pszenicy ozimej, w których powoduje duże ubytki roślin. Jest to ślimak długości do 4,5 cm, plamkowany, ciemnoszary lub prawie czarny. Składa 600 jaj, ma 1-2 pokolenia w roku i osiąga szczyt liczebności pod koniec lata i jesienią.

Ślinik luzytański zasiedla głównie ogrody, a w ostatnich latach coraz częściej można go spotkać na brzegach plantacji rzepaku i zbóż oraz innych roślin rolniczych.

Występuje głównie w południowej i północno-zachodniej części kraju i jako gatunek inwazyjny szybko rozprzestrzenia się w siedliskach uprawnych i nieuprawnych. Osiąga długość do 12 cm, jest zmiennie ubarwiony, koloru od pomarańczowego do brunatnego. Ma roczny cykl życia i składa około 400 jaj.

Szczyt liczebności tego ślimaka przypada na wiosnę i koniec lata.

Ślinik wielki jest bardzo podobny do luzytańskiego, zarówno pod względem wyglądu zewnętrznego, biologii, jak i wyrządzanych szkód. Występuje głównie na zachodzie kraju. Dorosłe osobniki mają długość do 14 cm i ubarwienie od pomarańczowego do prawie czarnego. Wysoka liczebność tego ślimaka utrzymuje się od sierpnia do późnej jesieni.

Ślinik zmienny podobnie jak pomrowik plamisty, występuje na całych powierzchniach pól. Ma długość do 3,5 cm i ciało ciemno ubarwione. Grzbiet i boki ciała są ciemnopopielate, brązowo- czarne lub czarniawe. Ślimak ten żyje od 7 do 16 miesięcy. Składa do 200 jaj, głównie późną wiosną i pod koniec lata. Wysoka liczebność tego ślimaka utrzymuje się od września do końca października.

Ślinik rdzawy występuje głównie w zaroślach i lasach, a niekiedy w ogrodach oraz na brzegach upraw rolniczych.

Ma długość od 3,5 do 7 cm, ubarwienie rdzawe, rdzawobrunatne lub pomarańczowobrunatne.

Ślimak ten żyje około roku i składa do 340 jaj. Na polach uprawnych występuje prawie wyłącznie w pobliżu nieużytków i zarośli.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.162.224.176
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!