Owoce słonecznika (niełupki) zawierają przeciętnie 40 proc. oleju bogatego w bardzo cenny pod względem spożywczym kwas linolowy (60 proc.). Olej ten wykorzystywany jest głównie do sałatek lub uszlachetniania innych olejów roślinnych. Po jego ekstrakcji z nasion pozostaje śruta poekstrakcyjna, zawierająca znaczne ilości (do 40 proc.) wartościowego białka. Może być wykorzystywana zarówno w żywieniu przeżuwaczy, jak też drobiu i świń, ale wówczas jedynie z niełupek odłuszczonych, czyli pozbawionych niestrawnego dla tej grupy zwierząt włókna zawartego w okrywie nasiennej.

Znaczenie gospodarcze

Słonecznik oleisty zajmuje w świecie trzecie miejsce pod względem powierzchni uprawy i poziomu produkcji wśród jednorocznych roślin oleistych (po soi i rzepaku). Ponad połowa zasiewów znajduje się w Europie, głównie w Rosji i na Ukrainie, ale też w krajach bałkańskich (Bułgaria, Rumunia), Hiszpanii, Francji, Węgrzech, Słowacji i Czechach. W Polsce były próby wprowadzenia na szerszą skalę uprawy słonecznika oleistego w latach 70. ubiegłego wieku. Po kilku latach zrezygnowano z tej możliwości, głównie ze względu na brak odpowiednich siewników do punktowego siewu oraz trudności ze zbiorem i dosuszaniem zebranych niełupek.

Istotną przeszkodą w rozpowszechnianiu produkcji były też znaczne straty w plonach niełupek powodowane przez ptaki. Obecnie ten czynnik stanowi główną barierę w szerszej uprawie słonecznika. Można temu przeciwdziałać poprzez koncentrowanie plantacji w określonym rejonie (wsi) bądź też zakładaniu pojedynczych plantacji o większej powierzchni (powyżej 10 ha). Wówczas poniesione straty nie są tak dokuczliwe, by w istotny sposób obniżać dochód z uprawy tej rośliny.
Jak najwięcej światła

Słonecznik ma duże wymagania świetlne i cieplne, natomiast stosunkowo niewielkie wodne. Dlatego najlepsze warunki do jego uprawy występują w rejonie dolnośląskim i w południowej Wielkopolsce, ale też w wielu innych regionach kraju (poza częścią północną, a zwłaszcza północno-wschodnią). Słonecznik wytrzymuje wprawdzie przymrozki do –4 st. C, lecz długo utrzymujące się niskie temperatury w okresie wiosennym powodują zaburzenia w rozwoju rośliny oraz mogą znacznie wydłużyć okres wegetacji i dojrzewanie koszyczków. Słonecznik odporny jest natomiast na dłużej trwające niedobory wody, co w niektórych latach ma istotne znaczenie dla plonów wielu roślin, np. rzepaku jarego. Ze względu na duże wymagania świetlne roślina ta powinna być uprawiana na stokach południowych bądź płaskim terenie, mniej przydatne będą stoki północne i wschodnie oraz tereny zacienione. Niewskazane jest też zakładanie plantacji w pobliżu lasów, zakrzaczeń czy też wysokich drzew, gdzie dobre warunki do koczowania i żerowania znajdują ptaki.