PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Szkodniki w rzepaku jesienią

Brak możliwości stosowania zapraw insektycydowych bardzo utrudnił jesienną ochronę plantacji rzepaku ozimego przed szkodnikami. Ich funkcję muszą spełnić preparaty stosowane nalistnie, ale jeden zabieg zwykle nie wystarcza.



Zbliżająca się jesień to już trzeci sezon, w którym będzie obowiązywał zakaz stosowania w uprawie rzepaku zapraw insektycydowych zawierających w składzie neonikotynoidy. To jeden z podstawowych problemów ochrony rzepaku przed szkodnikami w pierwszych fazach rozwojowych. Ponadto w okresie jesiennej wegetacji jest zarejestrowanych niewiele insektycydów do stosowania nalistnego i co ważniejsze - tylko przeciwko niektórym szkodnikom (tab. 1). Wspomniany zakaz obowiązuje od 1 grudnia 2013 r., a został wprowadzony na podstawie Rozporządzenia Komisji UE nr 485 z 24 maja 2013 r. Niestety nie wiadomo dokładnie, jak długo jeszcze trwać będą te ograniczenia.

Warto również wspomnieć, że na podstawie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1107/2009, zgodnie z artykułem nr 53, państwo członkowskie UE może zezwolić na okres nieprzekraczający 120 dni i wprowadzić do obrotu środek ochrony roślin w celu ograniczonego i kontrolowanego stosowania.

Zgodnie z powyższym Rozporządzeniem w 2015 r. derogacje zakazu stosowania w rzepaku zapraw neonikotynoidowych obowiązywały w następujących państwach UE: Bułgaria, Dania, Estonia, Finlandia i Wielka Brytania. Natomiast w 2016 r. zakaz stosowania w rzepaku zapraw neonikotynoidowych nie będzie obowiązywał w krajach UE: Dania, Estonia, Finlandia, L itwa, Łotwa i Węgry.

SZKODNIKI RZEPAKU

Począwszy od wschodów rzepak ozimy może być atakowany przez wiele gatunków owadów szkodliwych w okresie praktycznie całej wegetacji jesiennej. Chrząszcze chowacza galasówka pojawiają się już w sierpniu i mogą do listopada składać jaja do szyjki korzeniowej roślin. Larwy żerują w pojedynczych lub zbiorowych wyroślach (galasach). Żerowanie kilku larw na jednej roślinie hamuje rozwój rośliny i ma niekorzystny wpływ na ich zimowanie.

Bardzo duże szkody mogą spowodować larwy gnatarza rzepakowca zjadające liście, które w przypadku masowego wystąpienia powodują gołożery. Na rzepaku ozimym larwy żerują głównie w okresie jesiennego rozwoju roślin, zwykle aż do wystąpienia pierwszych przymrozków. Długa, ciepła jesień przedłuża okres ich żerowania, co zwiększa skalę powodowanych szkód.

Miniarka kapuścianka mimo częstego występowania na rzepaku ozimym zwykle nie wyrządza szkód o znaczeniu gospodarczym. Niemniej nasilenie jej występowania w wielu rejonach wyraźnie zwiększyło się, powodując wzrost uszkodzeń roślin.

Mszyca kapuściana na rzepaku ozimym jesienią pojawia się sporadycznie, nieco częściej gdy przez dłuższy czas utrzymuje się sucha, ciepła pogoda, nie powodując wymiernych szkód.

Chrząszcze pchełek ziemnych powodują szkody, wyjadając w liścieniach i liściach młodych roślin wgłębienia i otwory. Liczne występowanie chrząszczy w okresie wschodów może spowodować zupełne zniszczenie roślin.

Rzepak ozimy może ulec silnemu uszkodzeniu, szczególnie w przypadku zlokalizowania plantacji w pobliżu poprzednio uprawianych roślin krzyżowych. Utrzymywanie się ciepłej i suchej pogody sprzyja występowaniu pchełek i zwiększa zagrożenie dla uszkadzanych roślin.

Na rzepaku ozimym występuje także pchełka rzepakowa. Zasadnicze szkody powodują larwy, co odróżnia ten gatunek od pozostałych gatunków pchełek. Żerują one w głównych nerwach i ogonkach liściowych, następnie w nasadowej części łodygi i w szyjce korzeniowej. Jesienne żerowanie jest najgroźniejsze w skutkach wówczas, gdy wyjedzony zostanie stożek wzrostu. Z reguły doprowadza to do zamierania roślin.

Uszkodzone jesienią rośliny łatwiej przemarzają i zamierają, co dosyć często mylnie przypisywane jest słabej mrozoodporności odmiany. Żerowanie larw odbywa się jesienią i wiosną oraz w bezmroźne zimy.

Jesienią na plantacje nalatuje śmietka kapuściana, której larwy uszkadzają korzenie rzepaku ozimego. Rozwojowi śmietki kapuścianej sprzyja długa i ciepła jesień, a także uproszczenia agrotechniczne. Rzepak uszkodzony przez nią jesienią słabo zimuje, po przekwitnięciu często wylega oraz wcześniej dojrzewa. Sprzyjające wzrostowi roślin warunki meteorologiczne (ciepła i wilgotna pogoda, długa jesień, brak ostrej zimy) oraz dobra kondycja fizjologiczna roślin mogą przyczynić się do częściowej regeneracji uszkodzonych przez śmietkę korzeni. Zaprawy nasienne zwalczają śmietkę kapuścianą, która pojawia się na plantacji we wrześniu. W rejonach dużego nasilenia śmietki istnieje potrzeba opryskiwania roślin. Podczas zwalczania śmietki kapuścianej ważnym zagadnieniem jest niszczenie chwastów, szczególnie kapustowatych (krzyżowych) oraz roślin kwitnących, które wabią dorosłe muchówki śmietki kapuścianej.

Tantniś krzyżowiaczek występuje powszechnie, a w latach masowego pojawu powoduje duże szkody. Na jednej roślinie żeruje często od kilku do kilkudziesięciu gąsienic i zaatakowane rośliny mogą być całkowicie zniszczone. Aby ograniczyć występowanie tantnisia krzyżowiaczka, należy usuwać z upraw chwasty z rodziny krzyżowych oraz dokładnie przyorywać pouprawowe resztki roślinne.

ZASADY OCHRONY

Podstawowym elementem prawidłowej ochrony przed szkodnikami jest prowadzenie obserwacji w celu określenia momentu nalotu szkodników na plantacje, a także ich liczebności. Wśród wielu sposobów jesiennego monitoringu bardzo dobrze sprawdza się metoda żółtych naczyń. Ponadto można z powodzeniem stosować żółte tablice lepowe, czerpakowanie, a do kontroli nalotów muchówek śmietki kapuścianej można również wykorzystać gotowe pułapki feromonowe. Niezależnie jednak od stosowanej metody ważne są również bezpośrednie obserwacje, czyli wzrokowe. Za pośrednictwem monitoringu należy również sprawdzić efekty wykonanego zabiegu. W przypadku niezadowalającej skuteczności lub przedłużających się nalotów takie postępowanie daje możliwość szybkiej reakcji i w miarę potrzeby - powtórzenia zabiegu. Zastosowane metody monitoringu oraz efekty obserwacji powinny być ujęte w zeszycie ewidencji zabiegów.

Dzięki monitoringowi można również określić próg ekonomicznej szkodliwości nalatujących szkodników. Niektóre gatunki mają określone progi szkodliwości (tab. 2). Próg szkodliwości to liczba szkodników występująca na plantacji, której przekroczenie powoduje konieczność przeprowadzenia zabiegu chemicznego zwalczania, uzasadnionego ekonomicznie. Korzyści wynikające z przeprowadzonego zabiegu zwalczania szkodników powinny być wyższe niż całkowity koszt ochrony.

Bardzo ważnym elementem prawidłowo prowadzonej ochrony upraw rzepaku jest agrotechnika. Postępujące uproszczenia agrotechniczne prowadzą do wzrostu nasilenia występowania szkodników. Brak podorywek, stosowanie upraw bezorkowych oraz postępujące uproszczenia w płodozmianie są czynnikami zwiększającymi prawdopodobieństwo masowego wystąpienia szkodników.

Przestrzeganie podstawowych zaleceń agrotechnicznych ma duże znaczenie i jest podstawą skutecznych programów ochrony rzepaku przed szkodnikami. Unikanie uprawy rzepaku po rzepaku lub innych roślinach kapustowatych (krzyżowych) i przestrzeganie dostatecznie dużej izolacji przestrzennej między tegoroczną i ubiegłoroczną plantacją rzepaku znacznie ułatwiają i zmniejszają koszty zwalczania szkodników. Usuwanie z pól chwastów oraz resztek pożniwnych ogranicza występowanie tantnisia krzyżowiaczka i rolnic. Należy pamiętać o prawidłowej orce i podorywce. Z punktu widzenia ochrony roślin za najlepsze przedplony dla rzepaku można uznać wieloletnie rośliny motylkowe, np. lucernę. Doświadczenia praktyki wykazują, że ze względów fitosanitarnych rzepaku nie można uprawiać na tym samym polu częściej niż co 4 lata. Szczegółowe zalecenia ograniczania liczebności poszczególnych gatunków szkodników przedstawiono w tabeli 3.

Brak możliwości stosowania zapraw nasiennych przeciwko szkodnikom spowodował, że wzrosła liczba zabiegów opryskiwania roślin. Jeśli wykonujemy kilka zabiegów nalistnych jesienią, zwiększa się chemizacja oraz rosną koszty ochrony roślin.

Insektycydy zarejestrowane do ochrony rzepaku ozimego jesienią mogą również ograniczać straty powodowane przez inne szkodniki: śmietkę kapuścianą, tantnisia krzyżowiaczka, miniarka kapuścianka, chowacza galasówka i inne.

Brak zapraw nasiennych oraz wielu insektycydów do zwalczania np. śmietki kapuścianej może spowodować nielegalne stosowanie innych preparatów.

W firmach hodowlano-nasiennych wzrasta zapotrzebowanie na nasiona niezaprawione. Należy więc sądzić, że wzrośnie wykorzystanie betoniarek, co cofnie polskie rolnictwo o co najmniej pół wieku.

 

Artykuł ukazał się w sierpniowym wydaniu miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

  • tomek 2016-08-21 22:54:02
    podziękowania ministrowi rolnictwa....
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 23.20.25.122
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!