W wielu gospodarstwach obserwuje się duży udział rzepaku w strukturze zasiewów. Często jest on traktowany jako jedyna roślina przerywająca uprawę zbóż po sobie i wysiewany w tym samym stanowisku co 2-3 lata. Przerwa w uprawie jest więc krótsza w stosunku do dotychczas zalecanej - minimum 3-4 lata. Czy wprowadzona zmiana może być przyczyną wzrostu nasilenia występowania w rzepaku ozimym agrofagów, w tym grzybów chorobotwórczych? Pytanie jest istotne zważywszy, że w sytuacji przestrzegania udziału tego gatunku w strukturze zasiewów na poziomie ok.oło 25 proc., średnie straty plonu wynikające z obecności patogenów szacuje się (zależnie od sezonu) na 15 do 25 proc. Istotne jest zatem stwierdzenie, czy zbyt częsta uprawa rzepaku, łamiąca wypracowane przez lata zalecenia agrotechniczne powoduje silniejsze zagrożenie patogenami.

GŁÓWNI SPRAWCY STRAT

Rzepak uprawiany na tym samym polu i występujący często w zmianowaniu narażony jest między innymi na porażenie przez: Sclerotinia sclerotiorum, Plasmodiophora brassicae, Verticillium spp. oraz Leptosphaeria spp. Pierwszy z nich powoduje zgniliznę twardzikową, chorobę znaną szczególnie na południu i północny kraju, ale nie tylko. Warunkiem jej wystąpienia i wywołania strat o znaczeniu gospodarczym jest obecność przetrwalników w glebie, oraz podwyższona wilgotność gleby i powietrza w okresie kwitnienia. S. sclerotiorum poza rzepakiem poraża bardzo wiele gatunków roślin dwuliściennych, w tym ziemniak, słonecznik, gatunki bobowate itd. Za każdym razem, gdy roślina choruje, dochodzi do powstania strat bezpośrednich w postaci obniżki plonu nasion, jak i pośrednich polegających na pogorszeniu stanu fitosanitarnego pola. Powodem tego są trafiające do gleby przetrwalniki grzyba tzw. sklerocja, które mogą przetrwać w glebie nawet 10 lat. W kolejnych latach są one źródłem infekcji roślin podatnych na tę chorobę.

Kolejną chorobą zaliczaną tak, jak poprzednia do tzw. chorób płodozmianowych (czyli związaną z nieprawidłowym następstwem roślin) jest werticilioza. Jej sprawcami są grzyby rodzaju Verticillium. Infekcja roślin następuje przez korzenie, następnie grzyb kolonizuje ich system przewodzący. Rozwojowi choroby sprzyja sucha i upalna pogoda. Sprawcy choroby rozrastają się w tkankach przewodzących łodyg powodując ich zablokowanie. Źródłem infekcji są między innymi porażone resztki pożniwne. Grzyby rodzaju Verticillium wytwarzają też przetrwalniki (mikrosklerocja), które zachowują żywotność w glebie nawet kilkanaście lat.