Krokosz barwierski to stara roślina uprawna, która upowszechniła się w naszym kraju w latach 50. ubiegłego stulecia. Znana zwłaszcza ze względu na pozyskiwanie z niej barwników używanych do barwienia środków spożywczych, kosmetycznych i tkanin. Z owoców tłoczy się olej, a makuchy można wykorzystać jako paszę.

Charakterystyka

Krokosz ma korzeń wrzecionowaty, średnio rozgałęziony, cieńszy od łodygi. Boczne korzenie rozmieszczone są płytko pod powierzchnią gleby, tak że łatwo je uszkodzić przy pracach pielęgnacyjnych. Łodyga jest prosta, sztywna, gruba, nieowłosiona, z białym odcieniem, wysokości 40–120 cm. Przy rzadkim siewie silnie się rozgałęzia, a w zwartym łanie – w górnej części, co jest korzystne ze względu na równomierność kwitnienia i dojrzewania. Krokosz ma liście podłużnie owalne lub lancetowate, siedzące. U jednej z form są miękkie, o gładkich brzegach, a u drugiej – skórzaste, owłosione, o brzegach ząbkowanych i zaopatrzonych w kolce. Populacje bez kolców okazują się mniej wytrzymałe na suszę. Kwiatostanem jest koszyczek otoczony kółkiem kolczastych lub pozbawionych kolców listków okrywy. Na roślinie znajduje się 5–50 ko-szyczków, a w każdym z nich 20–70 niełupek. Koszyczki podczas długotrwałych opadów łatwo gniją. Kwiaty w koszyczku są początkowo barwy żółtej lub czerwonej, później pomarańczowej, a po przekwitnięciu ponownie czerwone.

Najpierw kwitną koszyczki na pędzie głównym, potem na pędach bocznych, od brzegów do środkowi. Całe rośliny kwitną w zależności od pogody i liczby rozgałęzień do 30 dni. Kwiaty są obcopylne.

Krokosz jest rośliną dnia krótkiego. Okres od siewów do wschodów trwa średnio 13 dni, od wschodów do kwitnienia 70 dni, a okres wegetacji wynosi 120–140 dni.

Owocem są niełupki (w praktyce nazywane nasionami), barwy kości słoniowej. Masa 1000 niełupek wynosi 30–45 g, przy czym udział okrywy stanowi około połowy masy niełupki. Nasiona łatwo wyłuskuje się z niełupek.

Wymagania

Przymrozki do -4 st.C nie szkodzą roślinom po wschodach. Cenną zaletą krokosza jest jego wybitna odporność na suszę. To typowa roślina oleista dla stanowisk suchych i rejonów o małych opadach, gdzie plonuje wyżej od słonecznika. Podczas kwitnienia i dojrzewania wymaga ciepłej, słonecznej pogody, która sprzyja dobremu zapyleniu i zawiązywaniu nasion. Podczas nadmiernych opadów koszyczki mogą być porażone zgnilizną.