Od 1 grudnia 2013 roku w całej Unii Europejskiej obowiązuje zakaz stosowania trzech insektycydów z grupy neonikotynoidów: tiametoksamu, imidaklopridu i klotianidyny. Ograniczenia te spowodowane są potencjalnym (jeszcze nie w pełni udowodnionym) negatywnym oddziaływaniem wymienionych pestycydów na przeżywalność i zdrowotność pszczół. Do czasu zakończenia badań wycofano z produkcji preparaty oparte na tych substancjach, które dotychczas powszechnie wykorzystywane były w produkcji zapraw nasiennych. Komisja wyznaczyła dwa lata na analizę skutków wprowadzonego zakazu. Wkrótce powinniśmy poznać wnioski badań oraz decyzję w sprawie możliwości bądź zakazu stosowania tych substancji. Niestety, na razie nie ma żadnych oficjalnych informacji na temat najbliższych planów Komisji Europejskiej (KE). Publikowane są natomiast coraz to nowe doniesienia naukowe w tym zakresie. Wnioski nie są jednoznaczne - jedne potwierdzają, a inne zaprzeczają, że to właśnie neonikotynoidy używane w zaprawach są odpowiedzialne za wymieranie rodzin pszczelich. Spór w tej kwestii pozostaje nadal nierozstrzygnięty.

Na zakazie najwięcej stracili producenci wycofanych substancji czynnych, którzy w związku z brakiem wystarczających dowodów zaskarżyli decyzję komisji do Trybunału Sprawiedliwości UE. Rośnie także opozycja wśród rolników uprawiających rzepak. Dołączają do nich organizacje i stowarzyszenia branżowe obawiające się o przyszłość tej rośliny. Wszyscy oni zgodnie twierdzą, że wspomniana decyzja spowodowała wzrost ilości zużycia insektycydów w rzepaku. Tym samym nie służy ona idei ograniczania chemizacji środowiska, a na płaszczyźnie ekonomicznej powoduje spadek opłacalności uprawy tej rośliny.

TWARDE STANOWISKO PSZCZELARZY

Po drugiej stronie barykady znaleźli się głównie pszczelarze przekonani, że to właśnie neonikotynoidy odpowiadają za wymieranie rodzin pszczelich. Swoje stanowisko opierają na wielu doniesieniach naukowych, które jednak ostatecznie nie zostały potwierdzone.

Najczęściej badania naukowe obciążające neonikotynoidy są związane z wykazaniem obecności tych substancji czynnych w ciałach martwych pszczół oraz wokół uli znajdujących się w pobliżu pól uprawnych. Niektóre z nich dowodzą, że substancje te nie tylko powodują ostre zatrucia, które doprowadzają do natychmiastowej śmierci owada, lecz także tzw. objawy subletalne, takie jak: zaburzenia czynności fizjologicznych, procesów komunikacji i uczenia się.