Uproszczona uprawa roli prowadzi do zmiany właściwości fizycznych gleby, zwłaszcza jej gęstości. Wzrost zwięzłości oraz zmniejszenie przepuszczalności pociągają za sobą zmianę pojemności cieplnej i wodnej. Znajduje to odbicie w uprawie roślin, w tym również w ich odżywianiu mineralnym.

Działanie nawozów stosowanych powierzchniowo w znacznej mierze uzależnione jest od przebiegu pogody, a szczególnie zależy od ilości opadów i ich rozkładu w czasie. Przy powtarzających się w naszym kraju okresach braku wody proces przemieszczenia się składników mineralnych do strefy korzeniowej roślin uprawnych jest bardzo spowolniony.

DOSTĘPNOŚĆ SKŁADNIKÓW W BADANIACH NAUKOWCÓW

Problem dostępności składników pokarmowych dla roślin uprawianych w warunkach uproszczeń uprawy roli badali naukowcy z Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach. Prof. Stanisław Wróbel i dr Karolina Nowak-Winiarska przeprowadzili badania nad dostępnością składników pokarmowych dla kukurydzy w monokulturze uprawianej w trzech systemach uprawy roli: tradycyjnym, uproszczonym i zerowym.

Na podstawie 3-letnich badań stwierdzili, że na polach objętych uprawą uproszczoną i zerową następuje wzrost koncentracji składników pokarmowych w warstwie gleby 0-5 cm kosztem ich zawartości w warstwie 10-15 cm. Odnotowano także tendencje spadkowe wartości pH w wierzchniej warstwie 0-5 cm.

Nierównomierne rozmieszczenie przyswajalnych form makroelementów w profilu warstwy ornej wywarło negatywny wpływ na zaopatrzenie w nie kukurydzy. Stwierdzano bowiem istotne zmniejszanie ich zawartości w roślinach z obiektów, gdzie stosowano uprawę uproszczoną i siew bezpośredni. Podobne zależności dotyczyły mikroelementów.

W doświadczeniu stwierdzono m.in. kumulację siarki przyswajalnej w wierzchniej warstwie gleby (0-5 cm) z obiektów, w których stosowano bezorkową uprawę roli. Niska jego koncentracja głębiej, w strefie silnie penetrowanej przez korzenie, była przyczyną obniżania się zawartości tego składnika w roślinach kukurydzy.

Siarka, podobnie jak azot, może ulegać w glebie procesom immobilizacji i mineralizacji w cyklu przemian związków węgla. Decyduje o tym stosunek C:S w resztkach organicznych w glebie. Pozostawienie na powierzchni pola słomy zbóż lub kukurydzy ubogich w siarkę powoduje jej immobilizację, czyli wbudowywanie mineralnych form siarki w biomasę mikroorganizmów glebowych. W przeciwieństwie do tego słoma rzepaku stosunkowo zasobna w siarkę może uwalniać ten składnik. Immobilizacja siarki w glebie zachodzi, jeśli stosunek C:S w glebie przekracza 400, a zawartość siarki w resztkach pożniwnych nie przekracza 0,25 proc. Mineralizacja organicznych połączeń siarkowych oraz wzrost kwasowości gleby zmniejszający redukcję siarczanów są ważnymi czynnikami wzrostu zawartości SO4 w wierzchniej warstwie gleby.