PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Zapomniane zboże

Autor: Małgorzata Matczuk

Dodano: 30-07-2007 15:19

Tagi:

Jeszcze w latach 70. proso uprawiano na 12 tys. hektarów. W ubiegłym roku, jak podaje Główny Urząd Statystyczny, już tylko na 4611 ha. Dlaczego tak bardzo spadła powierzchnia jego uprawy?



Znaczący spadek powierzchni uprawy prosa to wynik jego niskiego plonowania i niskich cen skupu, wahających się od 100 do 150 zł za 100 kg nasion. Zmieniają się także nasze nawyki żywieniowe. Popularna kiedyś kasza jaglana z prosa zastępowana jest przez ryż, kaszę jęczmienną i płatki owsiane. Proso uprawia się przeważnie w województwie świętokrzyskim i lubuskim, gdzie również i plony są najwyższe – przeciętnie wynoszą one blisko 2 tony z hektara.

Gdzie uprawiać?
Najwyższe plony prosa uzyskuje się na glebach zasobnych w próchnicę kompleksów pszennych. Jednak kiedy agrotechnika i nawożenie są wykonane właściwie, może być uprawiane na glebach kompleksów żytnich. Również na glebach lekkich, na których zdolności plonotwórcze innych zbóż są ograniczone, można z powodzeniem uprawiać proso na ziarno konsumpcyjne i pastewne, na zieloną paszę czy siano. Nie są natomiast odpowiednie do uprawy trudno ogrzewające się gleby podmokłe oraz głębokie piaski. Ważną rolę odgrywa kultura gleby – dobra struktura i odczyn zbliżony do obojętnego (pH od 6 do 6,5) oraz małe zachwaszczenie.
Proso można uprawiać w całej Polsce, ale ze względu na chłodniejsze lato w rejonach północnych i na pogórzu jego okres dojrzewania przedłuża się, wpływając niekorzystnie na plony. Najlepsze warunki pogodowe występują jednak na wschodzie kraju, w pasie środkowym i południowym. Roślina ma duże wymagania termiczne i świetlne, a dosyć małe wilgotnościowe, wyróżnia się oszczędną gospodarką wodną. Uprawa w siewie czystym lub w mieszankach na zieloną masę ma znaczenie w rejonach o niedostatecznej ilości opadów i lżejszych glebach żytnich, na których może ono, jako mniej wymagające pod względem wody, zastąpić żyto i owies.
Jego potrzeby cieplne są zbliżone do tego, jakie mają późne odmiany kukurydzy w uprawie na ziarno. Krótki okres wegetacji umożliwia uprawę prosa na ziarno w formie plonu wtórnego, na zielonkę jako poplonu ścierniskowego i po wymarzniętych i przeoranych oziminach, a także pozwala na uprawę w rejonach o chłodniejszym klimacie. Młode siewki wrażliwe są na wiosenne przymrozki, dlatego proso sieje się w maju. Każde obniżenie temperatury poniżej 15°C hamuje wzrost i rozwój rośliny i przedłuża okres wegetacji. Okres ten przedłuża się w miarę przesuwania się uprawy z południa kraju na północ, ponieważ jest to roślina dnia krótkiego. Optymalną temperaturą rozwoju prosa jest 20–30°C, minimalną natomiast 8–10° C.

Nawóz na pole 
Uprawa roli i nawożenie mineralne są podobne jak pszenicy jarej. Z uwagi na drobne nasiona konieczne jest staranne doprawienie gleby przed siewem. Często należy używać wału lub kolczatki. Wielkość dawek zależy od zasobności gleby i jakości przedplonu. Nawozy fosforowo-potasowe stosuje się wiosną, na glebach mało zasobnych dawka ta jest niższa i wynosi dla fosforu (P2O5 ) – 36–56 kg/ha, a potasu (K2O) – 40–60 kg/ha. Natomiast na glebach zasobniejszych o lepszym przedplonie: fosforu – 50–90; potasu – 60–100 kg/ha. Pełna dawka azotu, która jest stosowana na glebach mało zasobnych, to od 40 do 50 kg na ha, a na zasobnych – 80–140 kg/ha. Połowę dawki azotu wysiewa się bezpośrednio przed siewem. W okresie kwitnienia natomiast stosuje się drugą dawkę azotu: około 40–50 proc. pełnej dawki.

Kiedy siać?
Największe plony prosa uzyskuje się, wysiewając je w trzeciej dekadzie maja. Wczesne zasiewy narażone są na wiosenne przymrozki i większe zachwaszczenie, późniejsze natomiast wpływają na trudności związane z wypełnieniem ziarna i jego dojrzewaniem. Norma wysiewu wynosi 15–25 kg/ha, przy rozstawie rzędów w gorszych warunkach glebowych od 25 do 30 cm, do 30–40 cm na glebach żyźniejszych. Rzadkie zasiewy zwiększają zachwaszczenie i przedłużają okres wegetacji, co sprawia, że ziarno dojrzewa nierównomiernie. Również i zbyt gęsty siew wpływa negatywnie na uprawę, prowadząc do wylegania prosa. Przy ustaleniu głębokości siewu istotna jest gleba, na której roślinę uprawiamy, na glebach ciężkich głębokość ta powinna wynosić 1–2 cm, na lekkich do 4 cm.

Ochrona uprawy 
Proso przy dobrych warunkach pogodowych wschodzi już po 6–7 dniach po siewie. Po ukazaniu się pierwszego liścia następuje zahamowanie wzrostu rośliny, co sprzyja rozwojowi chwastów. Aby je zniszczyć i przeciwdziałać zaskorupieniu się gleby, należy wykonać bronowanie i wałowanie kolczatką. Zwykle wystarczają dwa zabiegi w fazie krzewienia i strzelania w źdźbło. Najlepszymi przedplonami są rośliny motylkowate, okopowe i oleiste. Również zboża uprawiane w drugim lub trzecim roku po oborniku i międzyplony ozime, zbierane w pierwszej połowie maja.

Proso jest bardzo wrażliwe na stosowanie herbicydów, szczególnie na ich pozostałość w glebie. Dlatego walkę z chwastami prowadzi się w okresie od wschodów do krzewienia zboża broną lekką lub broną chwastownika. Jeżeli zabiegi te są niewystarczające, chwasty należy zwalczać za pomocą herbicydu Chwastox Extra w ilości 1,2–1,8 l/ha, gdy rośliny osiągną 10–15 cm wysokości. Wcześniejsze względnie późniejsze stosowanie środków chwastobójczych powoduje uszkodzenie i opóźnia rozwój roślin. W razie silnego zachwaszczenia można również wykorzystać preparaty, które stosuje się w uprawie owsa, ale w małych dawkach. Zagrożenie chorobami i szkodnikami jest stosunkowo niewielkie. Zboże porażone jest przeważnie przez głownie prosa. Można temu przeciwdziałać, stosując zaprawianie ziarna, na przykład Funabenem T. Ze szkodników najgroźniejsza jest omacnica prosowianka.

Zbiór ziarna 
Dojrzewanie prosa rozpoczyna się w drugiej połowie sierpnia i może przedłużyć się nawet do drugiej połowy września. Zarówno w źdźbłach, jak i w obrębie pojedynczej wiechy dojrzewanie przebiega nierównomiernie, stąd wynikające straty z powodu osypywania się ziaren. Jednoetapowy zbiór przeprowadza się, gdy ziarna górnej części większości wiech są już w pełni dojrzałe, a w środkowej części osiągną dojrzałość woskową. Słoma jest wówczas jeszcze zielona. Zbioru takiego dokonuje się w fazie pełnej dojrzałości ziarniaków, co w sprzyjających warunkach pogody zapewnia najmniejsze straty plonu. Jednak ziarno zwykle wymaga wtedy dosuszania, aby wilgotność nie przekraczała 15 procent.

Warto wiedzieć
Pod względem wartości odżywczej ziarno prosa wprawdzie nie dorównuje ziarnu innych zbóż, ale po oddzieleniu łuski przy przerobie na kaszę zyskuje na wartości odżywczej. Kasza jaglana pod względem zawartości białka przewyższa ryż, kaszę gryczaną, a pod względem zawartości tłuszczu ustępuje tylko płatkom owsianym, stąd też uważana jest za pełnowartościowy pokarm dietetyczny. Odznacza się dobrą przyswajalnością: białka – 85 proc., tłuszczów – 90 proc. i węglowodanów – 98 proc. Zawiera witaminy: A w formie karotenów, B1, B2, B6, PP i inne.
Plewy prosa, jako produkt odpadowy przy przerobie, stanowią objętościową paszę dla zwierząt. Ziarno w żywieniu drobiu dorównuje wartością paszową ziarnu pszenicy, a kasza jaglana ma zastosowanie w żywieniu młodych kurcząt i stanowi podstawową paszę w żywieniu papug, kanarków i gołębi. Słoma natomiast ma wyższą wartość paszową od słomy innych zbóż jarych i dorównuje wartością średniemu sianu.

Źródło: Farmer 09/2007

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

  • Polypodiales 2016-06-17 09:35:24
    Tak na marginesie artykułu. Istnieje oczywiście odmiana ozdobna prosa Panicum violaceum. Ma niestety wyłącznie wymiar estetyczny. Cóż opcja dla tych co chcą mieć ciągłość pomysły w polu i na ogrodzie.
    http://hurtownia-ogrodnicza.eu/produkt/rekwiat-proso-panicum-violaceum-trawa-ozdobna-proso-panicum-violaceum/
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.224.255.17
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!