PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Ekonomiczna efektywność ochrony jęczmienia jarego

W produkcji rolniczej należy brać pod uwagę nie tylko wysokość uzyskanych plonów, lecz także opłacalność produkcji. W tym celu niezbędna jest bieżąca analiza uzyskiwanych efektów ekonomicznych m.in. wykonywanych zabiegów zwalczania agrofagów.



Jęczmień w strukturze zasiewów zbóż zajmuje ok. 13,2 proc. Jest to gatunek uprawiany w Polsce na powierzchni ok. 1,1 mln ha. Na plantacjach jęczmienia obserwowana jest obecność wielu szkodliwych organizmów, których obecność przyczynia się do powstania strat w wysokości i jakości plonów ziarna.

Rośliny jęczmienia jarego są porażone przez: mączniaka prawdziwego zbóż i traw, pasiastość liści jęczmienia, plamistość siatkową, rynchosporiozę zbóż. Największe porażenie powierzchni blaszek liściowych odnotowano w przypadku plamistości siatkowej i pasiastości liści jęczmienia. Pierwsza z wymienionych chorób powoduje szkody o znaczeniu gospodarczym zwłaszcza w rejonach o umiarkowanej temperaturze i dużej wilgotności. Pierwsze objawy choroby mogą wystąpić na młodych liściach w postaci drobnych plam. W fazie strzelania w źdźbło na dolnych liściach plamy powiększają się i tworzą delikatną siatkę. Sąsiadujące ze sobą plamy łączą się, powodując obumieranie całych liści.

Wystąpienie pasiastości liści jęczmienia przyczynia się do znacznych strat plonu. Pierwsze objawy widoczne są w fazie strzelania w źdźbło. Na liściach pomiędzy nerwami pojawiają się pasy chlorozy. W miarę rozwoju choroby całe liście zamierają.

Na roślinach jęczmienia jarego obserwowano także szkodniki. Najczęściej występują: skrzypionki, mszyce, wciornastki, niezmiarka paskowana oraz pryszczarkowate. W ostatnich latach w największym nasileniu występują skrzypionki. Żer larw skrzypionek w warunkach masowego ich wystąpienia ma duże znaczenie gospodarcze. Powoduje uszkodzenie aparatu asymilacyjnego liści, przede wszystkim flagowych i podflagowych, mających decydujący wpływ na tworzenie plonu i suchej masy ziarna.

W niektórych regionach kraju w coraz większym nasileniu na zbożach pojawiają się mszyce, które także stanowią istotne zagrożenie dla wielu roślin. Mszyce szkodzą roślinom w sposób bezpośredni przez wysysanie soków, wprowadzanie toksycznej śliny, jak też pokrycie powierzchni roślin słodką wydzieliną, tzw. rosą miodową. Stanowi ona znakomite podłoże do rozwoju grzybów sadzaków, które tworzą przypominający sadzę, czarny nalot na liściach. Same sadzaki nie uszkadzają roślin, jednak ich obecność na powierzchni liści utrudnia do nich dostęp światła, a tym samym spada efektywność fotosyntezy. Efektem końcowym jest wyraźne obniżenie plonu.

Z przedstawionych powodów zwalczanie szkodników i chorób występujących w uprawie jęczmienia jarego jest warunkiem uzyskania plonu gwarantującego rentowność produkcji. Ograniczenie agrofagów jest możliwe poprzez stosowanie dobrze zaplanowanej ochrony uwzględniającej zabiegi chemiczne oraz metody agrotechniczne. W obecnych technologiach rolniczych stosowanie chemicznych zabiegów ochrony roślin jest niezbędne, aby zabezpieczyć otrzymane plony.

W produkcji rolniczej bierze się pod uwagę nie tylko wysokość uzyskanych plonów, lecz także opłacalność produkcji, co wiąże się między innymi z kosztami poniesionymi na ochronę roślin. Istotnym elementem jest także bieżąca analiza uzyskiwanych efektów ekonomicznych wykonywanych zabiegów zwalczania agrofagów.

Chcąc porównać efektywność ochrony jęczmienia jarego przed chorobami i szkodnikami w Terenowej Stacji Doświadczalnej w Rzeszowie należącej do Instytutu Ochrony Roślin, przeprowadzono w tym kierunku doświadczenia. Celem badań była ocena skuteczności oraz efektywności gospodarczej i ekonomicznej wybranych fungicydów i insektycydów zastosowanych do zwalczania chorób powodowanych przez grzyby patogeniczne, a także larw skrzypionek w uprawie jęczmienia jarego w doświadczeniach polowych. Wykorzystano w nich kilka fungicydów i insektycydów w dwóch terminach:

I - w fazie BBCH 30-32 (początek strzelania w źdźbło);

II - przed kwitnieniem w fazie BBCH 51- 59 (tab. 1).

Ocenę porażenia jęczmienia przez choroby i szkodniki wykonano, określając procent porażenia lub uszkodzenia powierzchni liścia flagowego i podflagowego. Dla praktyki rolniczej interesującym zagadnieniem jest analiza efektu ekonomicznego stosowanych zabiegów. Oczywiście, jest to możliwe do ustalenia po obliczeniu wartości zwyżki plonu handlowego ziarna w stosunku do kontroli dla poszczególnych kombinacji i odjęciu od niej kosztów prowadzenia zabiegów. Efektywność ekonomiczna wyraża korzyści ekonomiczne uzyskane w wyniku przeprowadzonego zabiegu i uwzględnia relacje miedzy zabiegiem a kosztami oraz kosztami i produkcja uratowaną. Efektywność ekonomiczną można opisać różnymi wskaźnikami, takimi jak:

Wpk - wskaźnik pokrycia kosztów,

E1 - wskaźnik opłacalności zabiegów,

E2 - procentowy wskaźnik kosztów (tab. 1).

W 2012 r. opanowanie liści przez choroby było wysokie i wyniosło blisko 74,5 proc. ich powierzchni. Natomiast ubytek powierzchni asymilacyjnej wywołany żerowaniem larw skrzypionek sięgał ok. 52 proc. Zwyżka plonu ziarna uzyskana w efekcie przeprowadzonej ochrony chemicznej zależnie od kombinacji wyniosła od 3,8 do 9,4 dt/ha. Wskaźnik pokrycia kosztów zawierał się w przedziale 2-9,1. Wskaźnik opłacalności zabiegów wahał się od 1 do 3,5. Procentowy wskaźnik kosztów wyniósł 1,4-5,1 proc. wartości uzyskanego plonu ziarna jęczmienia z 1 ha.

W 2013 r. porażenie liści przez choroby było także wysokie i wyniosło 65 proc. opanowanej przez nie powierzchni liści. Ubytek powierzchni asymilacyjnej liści spowodowany przez larwy skrzypionek był znacznie wyższy niż rok wcześniej i wyniósł ponad 83 proc. W efekcie przeprowadzonych chemicznych zabiegów ochronnych uzyskano, zależnie od kombinacji, zwyżkę plonu ziarna o wartości 207 do 713 zł/ha. Wskaźnik pokrycia kosztów wyniósł od 0,8 do 8,0. Wskaźnik opłacalności zabiegów wahał się od 1,3 do 4,8, a procentowy wskaźnik kosztów - od 2,8 do 11,5 proc. wartości uzyskanego plonu ziarna jęczmienia z 1 ha.

W 2014 r. presja chorób grzybowych była na podobnym poziomie, jak w poprzednim sezonie wegetacyjnym. W efekcie ich występowania zniszczone przez nie zostało ponad 68,5 proc. powierzchni liści. W analizowanym roku, nasilenie występowania skrzypionek było mniejsze niż rok wcześniej. Strata powierzchni asymilacyjnej wywołana przez larwy skrzypionek wyniosła jednak przeszło 56,5 proc. Efektywność produkcyjna zabiegów uzyskana w poszczególnych kombinacjach wyrażona wartością plonu uratowanego wahała się (zależnie od kombinacji ochronnej) od 315 do 952 zł/ha. Wskaźnik pokrycia kosztów wyniósł 2-4,5. Wskaźnik opłacalności zabiegów zawierał się w przedziale od 1,1 do 4. Procentowy wskaźnik kosztów obrazujący wartość uzyskanego plonu ziarna jęczmienia z 1 ha wahał się od 2,1 do 6,5 proc.

Wysokie wskaźniki pokrycia kosztów uzyskano po zastosowaniu insektycydów. Zadecydowała o tym niska cena tych preparatów w zł/ha. Ważnym zagadnieniem jest liczba zabiegów i dobór środków ochrony roślin pod względem cenowym, ponieważ przy określonych poziomach plonowania często decyduje o opłacalności ochrony danej uprawy. Przy obecnej relacji cen zastosowanych insektycydów, fungicydów i cen otrzymanych za ziarno jęczmienia oraz przy wysokiej wydajności ziarna z ha pozwala to zapewnić opłacalność zastosowanych kombinacji.

 

Artykuł pochodzi z numeru 2/2016 miesięcznika "Farmer"

Zamów prenumeratę już dziś, a "przewodnik po chorobach zbóż i rzepaku" otrzymasz w prezencie

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.167.230.68
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!