PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Jeśli żyto, to która odmiana?

Autor: Anna Kobus

Dodano: 11-09-2018 11:04

Tagi:

Wybór właściwej odmiany, nawet w przypadku mało wymagającego żyta, nie jest sprawą prostą. Do wyboru mamy zarówno tradycyjne odmiany populacyjne, jak i coraz częściej wypierające je wysokoplenne odmiany mieszańcowe.



W wielu gospodarstwach uzyskiwane są niskie plony żyta. Zboże to bowiem często jeszcze uprawiane jest bardzo ekstensywnie. W takim przypadku wybór odmiany nie ma większego znaczenia. Żadna z odmian przy takiej technologii produkcji nie wykaże swojego potencjału plonowania. Zupełnie inaczej sprawa wygląda w gospodarstwach, które uprawiają to zboże, stosując intensywną technologię. Często uzyskują one plony rzędu od 7 do nawet 10 t ziarna z ha. Na tak pozytywny wynik składa się wówczas wiele czynników, w tym także dobór odpowiedniej odmiany.

ODPOWIEDNIA, CZYLI JAKA?

Bardzo ogólnie odpowiadamy: należy wybierać przede wszystkim odmiany wysokoplenne, o oczekiwanych cechach jakościowych, dostosowane do naszych warunków klimatycznych, a najlepiej jeszcze do warunków naszego gospodarstwa. Niestety, jak wiemy, nie jest to sprawa taka oczywista. Jak zatem nie zgubić się w gąszczu wielu proponowanych dziś odmian, także w gatunku żyto ozime? Spróbujemy naszym czytelnikom nieco wtym zakresie pomóc.

POPULACYJNE CZY MIESZAŃCOWE?

Na początku powinniśmy odpowiedzieć sobie przede wszystkim na pytanie: odmiana populacyjna czy mieszańcowa? Obie grupy posiadają wiele cech wspólnych dla gatunku żyto, ale też w wielu aspektach odmiany te znacznie się różnią.

W roku 2018 w Krajowym Rejestrze znajdują się 64 odmiany żyta, z czego ponad połowa (aż 37) to hybrydowe. Na liście jest także jedna niemająca większego znaczenia gospodarczego odmiana syntetyczna: Herakles. W uprawie co roku rośnie udział odmian mieszańcowych kosztem populacyjnych. Dlaczego tak się dzieje? Otóż najważniejsza różnica między odmianami mieszańcowymi i populacyjnymi żyta dotyczy plenności. Jest to cecha, która w pierwszej kolejności jest analizowana przez rolnika dokonującego wyboru odmiany. Jak wynika z badań prowadzonych przez COBORU, plony odmian mieszańcowych są zazwyczaj wyższe o ok. 20 proc. od najwyżej plonujących odmian populacyjnych. Wyższy potencjał plonowania odmian żyta mieszańcowego jest rezultatem większej o 5-10 proc. liczby kłosów (lepiej się krzewią) oraz większej o ok. 10 proc. liczby wykształcanych ziaren w kłosie. Przekładając to na plon, odmiany mieszańcowe żyta w doświadczeniach PDO w zależności od roku dają o 15-20 dt/ha więcej ziarna.

DLACZEGO MIESZAŃCE PLONUJĄ WYŻEJ?

Wynika to z efektu heterozji, czyli zjawiska bujności mieszańców, polegającej na zwiększeniu wartości cech ilościowych pierwszego pokolenia mieszańców (F1) w odniesieniu do homozygotycznych rodziców. Plon nasion z pojedynczej rośliny jest typową, mierzalną cechą ilościową. Efekt ten utrzymuje się tylko w pierwszym pokoleniu (F1). W kolejnych pokoleniach uzyskanych z kojarzenia osobników pierwszego pokolenia silnie maleje, wskutek zaniku korzystnego współdziałania genów.

Wynika z tego konieczność corocznej wymiany materiału siewnego, który jest dużo droższy od nasion kwalifikowanych odmian populacyjnych. To jest jeden z najważniejszych powodów, dla których rolnicy rezygnują z jeszcze bardziej masowej uprawy mieszańców.

RÓŻNIC JEST WIĘCEJ

Kolejna różnica tkwi w odmiennej agrotechnice. O ile oba typy odmian mają podobne wymagania co do siedliska i dobrze znoszoną gorsze warunki do wzrostu i rozwoju (słabe gleby, niskie pH, okresowe susze), o tyle wysiew odmian mieszańcowych należy wiązać z wyższym poziomem nawożenia mineralnego. Tylko w tych warunkach można liczyć na bardzo wysokie plony ziarna (często o jakości konsumpcyjnej), które z nadwyżką rekompensują poniesione nakłady.

CORAZ BARDZIEJ ODPORNE ODMIANY

W zakresie odporności na wyleganie czy odporności na choroby nie ma między oboma typami większych różnic (tab.). Z reguły odmiany mieszańcowe są niższe niż populacyjne. Jednak dłuższe kłosy, zazwyczaj lepiej zaziarnione, z ziarnem o wyższym MTZ, uzyskiwane przy wysokim poziomie agrotechniki żyta mieszańcowego, wymagają konieczności zabezpieczenia łanu przed wyleganiem w postaci wcześniejszej regulacji podstawy źdźbła, a następnie często także regulacji długości dokłosia. Taka sama reguła dotyczy niżej plonujących, ale uprawianych intensywnie odmian populacyjnych.

Przez dłuższy czas krążyło przekonanie, że odmiany mieszańcowe są bardziej podatne na choroby - w tym głównie na rdzę brunatną. Problem ten dotyczył przede wszystkim starszych odmian, które wypadły już z rejestru. Nowe mieszańce niczym nie ustępują odmianom populacyjnym, a wręcz przeciwnie - wiele z nich jest lepiej ocenionych przez COBORU od odmian tradycyjnych. Należy jednak pamiętać, że odmiany mieszańcowe są uprawiane z wykorzystaniem wyższych dawek nawozów azotowych, a to sprzyja większej presji chorób, zwłaszcza jeśli odżywianie mineralne nie jest zbilansowane.

WYSOKOPLENNE ODMIANY MIESZAŃCOWE WEDŁUG PDO

Zarówno odmiany mieszańcowe, jak i populacyjne, są corocznie badane w ramach Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego (PDO) w ponad 40 punktach doświadczalnych. Badania prowadzone są na dwóch poziomach agrotechniki (przeciętnym - a1 i wysokim - a2). Wysoki poziom agrotechniki różni się od przeciętnego zwiększonym o 40 kg N/ha nawożeniem, nalistnym dokarmianiem nawozami wieloskładnikowymi, stosowaniem retardantów zapobiegających wyleganiu i fungicydów do zwalczania chorób grzybowych.

Przeanalizowaliśmy wyniki doświadczeń porejestrowych wykonywanych w ramach PDO za lata 2015-17. Na ich podstawie wyróżniliśmy odmiany z grupy odmian mieszańcowych, które co roku potwierdzały wysoki poziom plonowania na obu poziomach agrotechniki. Są to:

KWS Serafino (KR 2017),

KWS Theofano (KR 2017),

KWS Dolaro (KR 2016),

KWS Florano (KR 2016),

KWS Binnto (KR 2016).

Jak widać z tego zestawienia, są to najnowsze odmiany, obecne w KR maksymalnie 2 lata i co ciekawe, pochodzące z jednej firmy hodowlanej. W analizowanych latach plonowały na poziomie od 118 do 133 proc. wzorca. Należy tu jednak dodać, że wzorcem był średni plon uzyskiwany ze wszystkich badanych w danym roku odmian populacyjnych. Stąd tak wysokie różnice.

Należy także zauważyć, że w zestawieniu tym nie znalazły się będące przez ostatnie dwa lata w doświadczeniach rejestrowych, bardzo dobrze zapowiadające się odmiany żyta mieszańcowego, zarejestrowane w roku 2018. Są to: KWS Loretto, KWS Trebiano, KWS Piano, KWS Classico. Analizując ich plonowanie za rok 2017 (na poziomie a1 oraz na a2), można się spodziewać, że te odmiany przez kilka następnych lat będą wyprzedzać starsze już kreacje.

WIERNIE PLONUJĄCE ODMIANY POPULACYJNE WEDŁUG PDO

Podobnie jak w odmianach mieszańcowych, tak i w populacyjnych różnice w plonowaniu poszczególnych odmian są dość subtelne. Odmiany pojawiające się najwyżej w zestawieniu plonują w zależności od roku badań od 102 maksymalnie do 105 proc. wzorca.

Analizując wyniki uzyskane za lata 2015- 2017 w tej grupie odmian, wyróżnić należy odmiany pochodzące z polskiej hodowli HR Danko:

Dańkowskie Granat (KR 2015),

Dańkowskie Hadron (KR 2016),

Dańkowskie Turkus (KR 2016).

Odmiany te w badanych latach potwierdziły wysoki poziom plonowania zarówno na poziomie a1, jak i na poziomie a2.

Zestawienie można byłoby uzupełnić o 2 jeszcze odmiany:

Inspektor (KR 2017), która według 3 letnich badań COBORU lepiej uwidoczniła swój potencjał plonowania przy intensywnej technologii (poziom a2);

Reflektor (KR 2018), nowo zarejestrowaną odmianę, która w badaniach rejestrowych wybiła się wysoko na tle pozostałych odmian populacyjnych.

Należy oczekiwać zatem, że w rankingu plonowania odmian populacyjnych te odmiany pojawiać się będą w zestawieniach równie często jak najwyżej plonujące kreacje typu Dańkowskie.

W osobnej publikacji zaprezentujemy Listy Odmian Zalecanych żyta ozimego na sezon 2018/2019

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (6)

  • max 2018-09-12 08:27:38
    ja mam zamówione Serafino, cena 230 zł/jednostka na 0,5 ha. Drogo...
  • rolnik mazowieckie 2018-09-11 13:36:31
    Napiszcie coś na temat odchwaszczania gdyż nie wszystkie substancje są wskazane w życie. P.S. żyto mieszańcowe na wschodzie kraju powinno być zasiane do 10.09. przy najmniej tak twierdzą doradcy kws ponieważ siew tego żyta powinno się przyśpieszyć o 5 dni w stosunku do populacyjnego.
    • Tom 2018-09-11 21:24:45
      A jakie to substancje niby w życie nie powinno sie stosowac?
    • tommy 2018-09-12 08:25:44
      ja posiałem w ubiegłym roku w lubelskim 19 września. Wyszło dobrze, zwłaszcza jak na tak suchy rok, plon 6,65 t/ha.
      • Mieczysław 2018-09-12 22:10:07
        Która klasa ziemi i czym nawożone?
  • Rolni z dziada pradziada 2018-09-11 11:27:14
    odmiana Krupnik albo żołądkowa. Po Fince pała boli.
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.80.83.123
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!