PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Krytyczne czynniki w uprawie kukurydzy

Krytyczne czynniki w uprawie kukurydzy

Autor: Dr inż. Roman Warzecha, IHAR PIB w Radzikowie

Dodano: 30-03-2012 22:30

Tagi:

Poza czynnikami biotycznymi, w uprawie kukurydzy występują liczne stresy abiotyczne.



Kukurydza jest najważniejszą rośliną w rolnictwie światowym. Jej produkcja wynosi obecnie około 855 milionów ton, podczas gdy zajmującej drugie miejsce pszenicy około 745 milionów ton. W Unii Europejskiej kukurydza na ziarno jest uprawiana na powierzchni około 8,5 milionów hektarów, a przewidywane zbiory w 2012 roku wyniosą około 65 milionów ton ziarna. W krajach UE jest również uprawiana kukurydza na kiszonkę z całych roślin na powierzchni 5,6 milionów hektarów. W Polsce powierzchnia uprawy kukurydzy na ziarno w 2011 roku wyniosła 333 tysiące hektarów, a na kiszonkę ponad 400 tysięcy hektarów. Wysokie plony i dobre ceny ziarna kukurydzy w sezonie 2011/2012 mogą przyczynić się do dalszego wzrostu uprawy kukurydzy na ziarno w bieżącym sezonie. Znacząca cześć rzepaku i zbóż ozimych, które nie przezimowały, zostanie przesiana kukurydzą.

Relatywnie wysoka wydajność kukurydzy z hektara, łatwość mechanizacji uprawy i zbioru, wszechstronne użytkowanie to czynniki, które będą sprzyjać zwiększaniu powierzchni uprawy. Jednak wraz ze wzrostem powierzchni pojawiają się coraz to nowe zagrożenia, w szczególności zwiększa się nasilenie szkodników (omacnica prosowianka, zachodnia kukurydziana stonka korzeniowa, ploniarka zbożówka, mszyce, rolnice, drutowce, pędraki, śmietka kiełkówka) oraz chorób (fuzariozy kolb i łodyg, głownia guzowata, drobna plamistość liści kukurydzy). Innymi, bardzo groźnymi agrofagami w uprawie kukurydzy są chwasty jednoroczne dwuliścienne (komosa biała, szarłat szorstki, psianka czarna, rdest powojowy, rumian polny, rumianek pospolity, przytulia czepna i inne), wieloletnie dwuliścienne (ostrożeń polny, powój polny), oraz chwasty jednoliścienne jednoroczne (chwastnica jednostronna, włośnice, palusznik krwawy, owies głuchy) i jednoliścienne wieloletnie (perz właściwy). Poza czynnikami biotycznymi, w uprawie kukurydzy występują liczne stresy abiotyczne. Należą do nich: niskie temperatury w okresie kiełkowania i wschodów roślin, przymrozki wiosenne, susza glebowa, nadmierne opady powodujące zalewanie upraw, uszkodzenia herbicydowe, uszkodzenia roślin przy stosowaniu nawożenia pogłównego, błędy w nawożeniu - braki makro i mikroskładników w glebie lub ich upośledzone pobieranie, zbyt kwaśny odczyn gleby, uszkodzenia gradowe, wyleganie z powodu silnych wiatrów, zbyt wysokie temperatury w okresie kwitnienia. Wszystkie te czynniki mogą powodować znaczące straty w plonie ziarna lub kiszonki. Na kształtowanie plonów wywiera wpływ szereg czynników, przede wszystkim: uprawa przedsiewna, nawożenie, dobór odmian, siew, zwalczanie chwastów, dobór produktów do stosowania nawożenia dolistnego, zbiór, konserwacja i przechowywanie plonów.

Prowadzenie starannej agrotechniki pozwala na ograniczenie wpływu czynników stresowych na wzrost i rozwój roślin.  Podstawowym zabiegiem jest orka zimowa, która niszczy w dużej mierze szkodniki zimujące w glebie. Bardzo ważnym zabiegiem poprzedzającym orkę zimową jest bardzo staranne rozdrobnienie resztek pożniwnych, szczególnie gdy kukurydza jest uprawiana w monokulturze. Na wiosnę pierwszym zabiegiem jest bronowanie pola w celu przerwania parowania gleby, wykonane możliwie jak najwcześniej. Orka zimowa i wiosenne bronowanie są głównymi zabiegami zatrzymującymi wodę w glebie. Kolejnym zabiegiem jest nawożenie przedsiewne. Nawożenie potasowe można zastosować pod orkę zimową. Nawożenie azotowe stosujemy przedsiewnie, najlepiej w formie wolno rozkładającego się w glebie mocznika, lub innych wolno działających nawozów, w całości lub w części (około 2/3 dawki), a pozostałą część pogłównie w formie szybciej działających nawozów (około 1/3 dawki), takich jak saletra amonowa lub RSM.

Nawozy fosforowe i potasowe, coraz częściej dostarcza się do gleby w czasie siewu z aplikatorów zainstalowanych na siewnikach (tzw. nawożenie ”pod korzeń”). Stosuje się również nawożenie startowe. Siewniki do stosowania nawozów startowych są wyposażone w specjalne dozowniki. Przykładem nawozu startowego jest Microstar PZ – fosforowo-cynkowy, o składzie 10% N, 40% P2O5, Zn i siarka. Zasady prawidłowego nawożenia omówiłem w artykule pt. Żywienie kukurydzy, Farmer nr 6/2011: s. 26-27.

Fazy krytyczne związane z zapotrzebowaniem na składniki pokarmowe są zróżnicowane w zależności od rodzaju składnika. W przypadku fosforu ujemny wpływ na plonowanie występuje od kiełkowania do fazy 6-8 liści, a następnie w okresie tworzenia i dojrzewania ziarna. Niemal identycznie jest z magnezem. Zapotrzebowanie na azot wzrasta gwałtownie w okresie poprzedzającym kwitnienie i utrzymuje się w okresie nalewania ziarna. Potas jest pobierany w okresie całego okresu wegetacyjnego, w większych ilościach niż azotu i fosfor i jest gromadzony w słomie. Najintensywniej pobierany jest od fazy 5-6 liści do kwitnienia. Niedobór składników pokarmowych w tych okresach wpływa ujemnie na plon.

Siew kukurydzy powinien być wykonany w starannie uprawioną glebę, bez grud i brył, gdyż mogą one utrudniać wschody roślin, powodować ich nierównomierność i po rozpadzie uwalniać nasiona chwastów. Uprawa gleby powinna być na głębokość siewu (5-6 cm na glebach lżejszych i 6-8 cm na glebach cięższych), aby nasiona były ułożone na twardym, podsiąkającym podłożu. Prędkość siewu większa niż 6-7 km ma negatywny wpływ na plonowanie, gdyż nasiona są rozmieszczone w nierównych odstępach. Siew należy wykonać w terminie optymalnym, gdy gleba jest odpowiednio nagrzana. Na przeważającym obszarze kraju jest to III dekada kwietnia, ale w rejonach Polski Południowo Zachodniej i częściowo Zachodniej jest to druga dekada kwietnia. W rejonach północnych, szczególnie w Polsce Północno-Wschodniej termin siewu przypada w I dekadzie maja. Ważny jest dobór odmiany o odpowiedniej wczesności do rejonu uprawy, także obsada roślin na hektar. Do warunków klimatycznych Polski są dostosowane odmiany o liczbie FAO do 290. Odmiany średniopóźne FAO 260-290 są przydatne wyłącznie do stref najcieplejszych Polski Południowo-Zachodniej i Polski Południowo-Wschodniej (poza Roztoczem), a odmiany najwcześniejsze FAO do 220 dla wszystkich rejonów, w szczególności do rejonów Polski Północnej. Odmiany średniowczesne, FAO 230-250, wykazują przydatność do uprawy w rejonie środkowym i południowym i w mniejszym zakresie w rejonie północnym ( o liczbie FAO 230-240). Do siewu należy używać wyłącznie nasion odmian mieszańcowych F1. Wysiew nasion F2, pochodzących z reprodukcji we własnym gospodarstwie, skutkuje obniżeniem plonów, o co najmniej 1/3. Jest więc ekonomicznie nieuzasadniony. Nasiona są standardowo zaprawiane zaprawami grzybobójczymi, a na specjalne zamówienie również zaprawami owadobójczymi, które również odstraszają ptaki.

Bardzo ważnym czynnikiem w uprawie kukurydzy jest zwalczanie chwastów. Kukurydza jest rośliną wolno rosnącą w początkowych stadiach rozwoju, a przy tym wysiewana w rzędach oddalonych od siebie o 75 cm, dlatego chwasty mają dominujący wpływ na wzrost, rozwój i plonowanie kukurydzy. W zwalczaniu chwastów można stosować ochronę doglebową (przedwschodową) lub powschodową (nalistną). Obydwa terminy mają wady i zalety. W przypadku braku wilgotności lepiej przesunąć stosowanie herbicydów przedwschodowych na okres wcześnie powschodowy do fazy 1-3 liści kukurydzy, jeśli instrukcje stosowania herbicydów na to pozwalają. Wówczas zwalcza się nie tylko chwasty kiełkujące w glebie, ale również już wykiełkowane. W badaniach własnych uzyskano bardzo dobre wyniki z herbicydami Lumax 537,5SE i Wing P 462,5EC, stosując ochronę przedwschodową. Pozwoliła ona na całkowite wyeliminowanie chwastów i bardzo dobry start kukurydzy od samego początku wegetacji.  W przypadku ochrony powschodowej szczególnie ważne jest faza rozwojowa kukurydzy. Szereg herbicydów w swoim składzie, jako substancje aktywne zawiera regulatory wzrostu. W takich przypadkach bezwzględnie trzeba je stosować do fazy 6 liścia kukurydzy. W fazie 5-6 liścia kukurydzy wytwarzają się zawiązki organów generatywnych, decydujące o potencjale plonowania, dlatego ważne jest, aby możliwie wcześnie i skutecznie wyeliminować konkurencję ze strony chwastów. Na ogół stosowane w kukurydzy herbicydy są selektywne w stosunku do odmian kukurydzy, jednak przy tak dużej liczbie odmian na rynku, z Krajowego Rejestru i ze wspólnotowych katalogów, trzeba się liczyć z możliwością wystąpienia uszkodzeń herbicydowych. Uszkodzenia mogą wystąpić również przy stosowaniu herbicydów na rośliny mokre. W przypadku wystąpienia uszkodzeń mrozowych, należy zaczekać ze stosowaniem herbicydów do pełnej regeneracji roślin. Należy pamiętać również, że stosowanie herbicydów stanowi stres dla roślin kukurydzy; muszą one dezaktywować substancje aktywne. Bardzo dużo herbicydów zawiera substancje aktywne w postaci sulfonylomoczników, które mogą być agresywne w stosunku do roślin kukurydzy. Wówczas warto stosować dawki dzielone. Dodatek adiutantów, zwiększa skuteczność wielu herbicydów nalistnych.

Uzupełniające nawożenie nawozami dolistnymi powinno być stałym elementem technologii uprawy kukurydzy, gdyż wpływają one nie tylko na kondycję roślin, ale także istotnie zwiększają plony ziarna i kiszonki, co wykazują również, prowadzone od szeregu lat, badania własne. Nawożenie dolistne umożliwia szybsze dostarczenie łatwo przyswajalnych makro i mikroskładników do rośliny, przyczynia się do lepszego rozwoju i zwiększenia potencjału plonotwórczego roślin, umożliwia przezwyciężenie warunków stresowych. Dostępna jest szeroka gama środków ochrony roślin: nawozy dolistne, biostymulatory i aktywatory. Nawozy dolistne zawierają makro i mikroskładniki, najczęściej w formie schelatyzowanej. W przypadku kukurydzy ważne jest dostarczenie poprzez nawożenie dolistne fosforu, cynku i boru, a na glebach zasadowych manganu. Ograniczenie pobierania fosforu następuje w temperaturach niższych niż 12C. Brak fosforu powoduje przyhamowanie rozwoju roślin, słabe wykształcenie systemu korzeniowego. Blaszki liściowe mają charakterystyczne ciemnopurpurowe lub fioletowe przebarwienia na obrzeżach. Te objawy są określane, jako „głód fosforowy”. Kolby są małe, bardzo często skręcone z niedorozwiniętymi ziarniakami na wierzchołku.

Brak cynku objawia się zmniejszeniem wzrostu roślin i występowaniem białych lub biało-żółtych pasków po obu stronach żyłki liścia. W warunkach Polski, w uprawie kukurydzy cynk jest najbardziej deficytowym mikroskładnikiem. Gleby w Polsce są również mało zasobne w bor. Brak boru negatywnie wpływa na proces wytwarzania organów generatywnych. Kwitnienie kukurydzy jest zaburzone, co odbija się na zawiązywaniu ziarniaków w kolbach. Na niektórych typach gleb może występować również niedobór miedzi (Cu) – gleby torfowe, żelaza (Fe) lub siarki (SO3).
Biostymulatory (stymulatory wzrostu) są to substancje naturalne występujące w roślinach, oddziałujące na metabolizm, wspomagające i stymulujące procesy życiowe. Nie dostarczają one substancji odżywczych, ale pobudzają i intensyfikują naturalne mechanizmy obronne rośliny.  Efekty ich stosowania są najbardziej widoczne w warunkach stresowych.

Powszechnie stosowanym w różnych uprawach rolniczych, również w kukurydzy, a także w uprawach warzywnych, sadowniczych i ozdobnych, jest biostymulator Asahi SL, zawierający trzy substancje aktywne z grupy nitrofenoli. Jego pozytywny wpływ stwierdzono w warunkach stresów abiotycznych, po traktowaniu roślin środkami chemicznymi, przy znacznych wahaniach temperatury, po wystąpieniu przymrozków, suszy, w skażeniu metalami ciężkimi, oraz w warunkach stresów biotycznych - porażenia przez patogeny. Podobne działanie wykazuje bioregulator Kelpak SL – naturalny produkt z alg Eclonia maxima, o najwyższej koncentracji fitohormonów: auksyn i cytokinin. Preparat ten obniża ryzyko wpływu czynników stresowych na rośliny, a przez to wpływa na wysokość i jakość plonów. Stosowany jest w rzepaku, ziemniakach, cebuli. Jest również w trakcje rejestracji do stosowania w innych roślinach, w tym również w kukurydzy.

Aktywatory - aktywują lub stymulują procesy w roślinie, a ponadto dostarczają składników odżywczych dostosowanych do konkretnych potrzeb. Wywierają pozytywny wpływ na procesy fizjologiczne, między innymi na pobieranie składników mineralnych, fotosyntezę, kwitnienie, a w konsekwencji na plonowanie roślin uprawnych. W Polsce jest dostępnych szereg aktywatorów specjalnie dostosowanych do konkretnych roślin, ich potrzeb pokarmowych o zróżnicowanym działaniu docelowym. Są to głównie nawozy dolistne lub startowe. Można tutaj wymienić między innymi środki, oferowane przez firmę Arysta LifeScience, oparte o technologię Physio Activator francuskiej firmy Goemar. Zawierają one wyciąg z alg morskich Ascophylum nodosum, które są bogatym źródłem substancji czynnych: oligosacharydów, aminokwasów, fitohormonów oraz witamin. Nowym, specyficznym aktywatorem odżywiania mineralnego i plonowania kukurydzy jest Zeal. Zawiera biologicznie aktywny filtrat GA 142 z alg morskich Ascophylum nodosum oraz fosfor, cynk i molibden. Przyśpiesza przyrost biomasy we wczesnym etapie rozwoju części nadziemnej i systemu korzeniowego. Przeciwdziała zahamowaniu wzrostu, powodowanym przez słaby rozwój systemu korzeniowego i wpływ niskich temperatur na pobieranie składników mineralnych, zwłaszcza fosforu. Zapewnia optymalne odżywianie roślin w fazie przed kwitnieniem, wpływając na plonowanie. Badania własne, przeprowadzone w 2011 roku, potwierdziły pozytywny wpływ preparatu Zeal na plonowanie odmian kukurydzy uprawianej w technologii ziarnowej.

Innym przykładem aktywatorów stosowanych w uprawach kukurydzy są nawozy oferowane przez firmę Timac Agro. Obok podstawowych składników odżywczych zawierają one naturalne substancje aktywne pochodzące z alg morskich. Biostymulujące wyciągi, w połączeniu z reaktywnym wapniem Mezocalc, wpływają na wzrost odporności roślin na czynniki stresowe oraz zwiększają przyswajalność składników pokarmowych. W efekcie zwiększają ilość i jakość plonu. Oparte są o następujące fizjologicznie aktywne systemy wyselekcjonowane z alg morskich: Physio+, Fertiactyl, Seactiv.

Warto też zwrócić uwagę na preparaty poprawiające fizyczne, chemiczne i biologiczne właściwości gleb, zawierające kwasy humusowe i fulwowe, a więc główne składniki próchnicy glebowej, niekiedy również składniki pokarmowe i inne substancje (np. Fertiacyl Starter). Działają one próchniczotwórczo i strukturotwórczo. Należą do nich między innymi: Rosahumus, Humi Plant, Humistar. W badaniach własnych, prowadzonych w 2011 roku, zastosowano Rosahumus, uzyskując bardzo pozytywny wpływ na plon ziarna kukurydzy.

Na wysokość i jakość plonu wpływają również takie czynniki jak: właściwy termin zbioru, oraz właściwy sposób konserwacji i przechowywania plonów ziarna i kiszonki.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.224.83.221
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!