W zależności od gatunku udział wykorzystywanie potencjału odmiany ma znaczenie w przyroście plonów, w tej chwili wykorzystywny jest na poziomie 40-60 proc. W dalszej kolejności czynnikiem oddziałującym i wpływającym na wielkość plonu jest nawożenia, ochrona roślin, agrotechnika i inne. Oczywiście wysokość plonu i jego jakość uzależniona jest od współdziałania wszystkich tych czynników, zaniedbania w którymś z wymienionych negatywnie odbijają się na plonie. Przy tak dużym znaczeniu odmiany bezwzględnie ważna jest wymiana materiału siewnego/ sadzenia. Kupując nowy materiał ma się gwarancję jego zdrowotności, plenności. Uzyskać można wyższy plon o 10-15 proc. przy takim samym nakładzie pracy (lub mniejszym - np. brak konieczności zaprawiania nasion), jaki poniosłoby się przy uprawie materiału niekwalifikowanego.

Tymczasem, jak podaje GUS w kraju skup materiału siewnego zbóż w roku 2010/ 2011 wynosił 54 830 ton, a 2011/2012 to 73 115 ton, ziemniaków w 2010/ 2011 wynosił 28 828 ton 2011/2012 to 30 839 ton. W tych latach zużycie materiału kwalifikowanego w naszym kraju stanowiło mniej niż 10 proc.

Zgodnie z przepisami prawie wszystkie odmiany zbóż i rzepaku, ziemniaków są chronione wyłącznym prawem hodowcy. Aby je rozmnażać zarobkowo, czyścić, zaprawiać lub sprzedawać na cele siewne, konieczne jest posiadanie pisemnej licencji od hodowcy czyli właściciela odmiany. Rolnik sadząc i siejąc własny materiał uzyskany z odmian chronionych, bez zgody hodowcy, korzysta z dozwolonego prawem przywileju „odstępstwa rolniczego". Należy jednak zaznaczyć, że za każdorazowe korzystanie z tego przywileju, jest się zobowiązanym uiścić do hodowcy (właściciela odmiany) opłatę w wysokości obowiązującej dla odmiany w danym roku. Opłatę należy wpłacić na rzecz hodowcy w terminie 30 dni od daty siewu/ sadzenia, bez wezwania ze strony hodowcy.

„Odstępstwo rolne" dotyczy wyłącznie materiału z własnego siewu/ sadzenia i nie obejmuje nasion, ziaren czy bulw odmian chronionych, które zebrał inny rolnik, kupionych „na targu" czy też nabytych w ramach tzw. „wymiany sąsiedzkiej", stąd też siew/ sadzenie takiego materiału jest niedozwolone. „Odstępstwo rolne" dotyczy tylko odmian populacyjnych. Odmiany mieszańcowe (F1) i syntetyczne wolno siać wyłącznie jako materiał siewny licencjonowany (posiadający etykietę i świadectwo oceny laboratoryjnej ). Opłaty licencyjne (tantiemy) w przypadku odmiany chronionej w naszym kraju dotyczą rolników, posiadaczy gruntów rolnych o powierzchni 10 ha i więcej, a w przypadku odmiany chronionej w całej Unii Europejskiej - posiadaczy gruntów rolnych o powierzchni 30 ha i więcej.