PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Mieszanki zbożowe - polska specjalność

Mieszanki zbożowe - polska specjalność

Autor: Kazimierz Noworolnik

Dodano: 07-02-2013 11:34

Cechą specyficzną polskiego rolnictwa jest duży areał uprawy mieszanek zbożowych.



W strukturze zasiewów mieszanki zbożowe stanowią ok. 16 proc., zajmując obszar 1,34-1,45 mln ha. Duże zainteresowanie uprawą mieszanek związane jest z ich wierniejszym plonowaniem w stosunku do zasiewów czystych zbóż. W przypadku niesprzyjających warunków pogodowych i glebowych dla jednego gatunku, drugi znajduje korzystniejsze warunki i zwiększa poziom plonowania, rekompensując niższy plon pierwszego komponenta. W innych warunkach może być odwrotnie i dzięki temu stabilizuje się plon mieszanki w wieloleciu oraz w przestrzeni danego rejonu uprawy.

Wierności plonowania sprzyja także niższa podatność mieszanek na choroby i wyleganie oraz lepsza konkurencyjność w stosunku do chwastów.

Ograniczenie występowania chorób roślin w mieszance jest efektem zmniejszenia ilości i rozrzedzenia tkanki roślinnej podatnej na daną chorobę oraz oddziaływania gatunku odpornego na tę chorobę (głównie dotyczy to owsa) jako bariery fizycznej zapobiegającej rozprzestrzenianiu się materiału zakaźnego w łanie. Podobny mechanizm biologiczny warunkuje mniejszą podatność mieszanek na porażenie przez szkodniki. Owies i pszenica, jako odporniejsze na wyleganie, są roślinami podporowymi dla jęczmienia i pszenżyta. Dzięki różnemu pokrojowi roślin występujących w mieszance, wykazują one lepszą konkurencyjność względem chwastów. W Polsce (na tle krajów Europy) występuje największe zróżnicowanie jakości gleby na małej powierzchni (mozaikowatość pól), na co mieszanki są bardziej tolerancyjne niż czyste zasiewy zbóż. Ponadto mieszanki nie wymagają dużych nakładów na ochronę roślin i nawożenie.

W praktyce, mieszanki zbożowe przeznacza się wyłącznie na paszę. Głównymi komponentami mieszanek są jęczmień i owies, czyli gatunki najbardziej różniące się wymaganiami siedliskowymi i agrotechnicznymi. Najlepiej uzupełniają się one w zmiennych warunkach i dlatego wierność plonowania takiej mieszanki jest lepsza w porównaniu z innymi zestawami gatunkowymi. Niekorzystną cechą owsa oplewionego jest duża zawartość łuski (27-31 proc.). Posiada niewielką wartość odżywczą dla zwierząt nieprzeżuwających (z wyjątkiem koni), ponieważ zawiera substancje antyżywieniowe (węglowodany nieskrobiowe, beta-glukany). Z tego powodu ziarno owsa oplewionego nie jest zalecane do skarmiania drobiem, a jego dopuszczalna zawartość w paszy dla świń wynosi nie więcej niż 10 proc. Natomiast zalecany jest do mieszanek dla zwierząt przeżuwających i koni, jednak wskutek znacznego spadku pogłowia tej grupy zwierząt, uprawa ich (z udziałem owsa oplewionego) ma w praktyce mniejsze znaczenie. Dla zwierząt nieprzeżuwających zaleca się uwzględnienie w mieszance owsa nagoziarnistego (bez łuski).

Wysoką wartością paszową ziarna dla różnych zwierząt odznacza się mieszanka jęczmienia z pszenicą, dlatego powinno się propagować uprawę takiej mieszanki na glebach lepszych i średnich.

Na glebach słabszych uprawia się mieszankę jęczmienia z owsem i pszenżytem lub mieszankę owsa z pszenżytem.

Mieszanki można uprawiać po różnych przedplonach. W praktyce dobre stanowiska przeznaczone są pod zboża o większych wymaganiach płodozmianowych (pszenica, jęczmień), zaś mieszanki wysiewa się przeważnie po przedplonach słabszych (po zbożach). Na gorszych glebach mieszanki wysiewane są też po późno zbieranych przedplonach niezbożowych (ziemniak późny, kukurydza).

Wówczas stanowisko po mieszankach można przeznaczyć pod pszenżyto ozime lub żyto. W ogniwie zmianowania zboża - mieszanka zaleca się uprawę poplonów ścierniskowych na przyoranie. Pierwszym wiosennym zabiegiem uprawowym powinno być wyrównanie powierzchni pola włóką lub broną. W następnej kolejności najkorzystniej jest zastosować zestaw uprawowy (kultywator o wąskich łapach lub bronę + wał strunowy).

Nawożenie fosforem, potasem i magnezem stosujemy wiosną pod kultywator, wzruszając glebę na głębokość 10 cm. Poziom tego nawożenia zależy od zawartości pierwiastków w glebie i wielkości przewidywanego plonu (tab. 1). Optymalne dawki magnezu to 20-45 kg MgO/ ha w zależności od zasobności gleby.

Spośród pierwiastków wnoszonych z nawozami największą efektywnością plonotwórczą charakteryzuje się azot, który ponadto podwyższa zawartość białka w ziarnie. Optymalne jego dawki dla mieszanek przedstawiono w tabeli 2. Zaleca się podział dawek N powyżej 45 kg/ha na 2 części: 60 proc. przed siewem + 40 proc. na początku fazy strzelania w źdźbło, aby nie dopuścić do wymywania azotu w głąb. W przypadku słabego zagęszczenia roślin zbóż występujących w mieszance można zwiększyć pogłówną część dawki nawożenia azotem, a zmniejszyć ją przy dużym zagęszczeniu roślin i pędów zbóż na jednostce powierzchni.

Ze względu na dużą liczbę zarejestrowanych odmian zbóż, konieczność wyboru odmian do mieszanki dotyczy jęczmienia oplewionego, owsa oplewionego oraz pszenicy. Nagoziarniste formy owsa i jęczmienia są reprezentowane przez nieliczne odmiany: Polar, Siwek, Maczo (owies) i Rastik, Gawrosz (jęczmień).

Wysoki poziom plonowania i zawartości białka w ziarnie są ważnymi cechami odmian predestynującymi je do uprawy w mieszankach przeznaczonych na cele pastewne. Dążąc do uzyskania jak najlepszego wyrównania łanu mieszanki, powinno się uwzględnić odmiany jęczmienia o dużej wysokości roślin, a odmiany pszenicy charakteryzujące się roślinami niższymi. Jęczmień jest z natury niższy od pszenicy. Ponadto ważne jest wczesne dojrzewanie odmian pszenicy (gatunku później dojrzewającego od jęczmienia), a odpowiednie są później dojrzewające odmiany jęczmienia oplewionego (tab. 3).

Odmiany pszenżyta jarego wykazują podobną przydatność do mieszanek.

Termin siewu mieszanek powinien być możliwie wczesny. W miarę opóźnienia terminu siewu coraz korzystniejszy wpływ na plonowanie zbóż wywiera zwiększenie dawki azotu. Silniej zaznacza się to w gorszych warunkach glebowych.

Azot jest czynnikiem pobudzającym rośliny do lepszego krzewienia się, natomiast opóźnienie siewu poprzez skrócenie fazy krzewienia roślin wpływa na to odwrotnie. Dlatego wzrastający poziom nawożenia azotem (do pewnej granicy) zmniejsza ujemny wpływ opóźnienia terminu siewu na liczbę kłosów w łanie.

Jednak przy dużym opóźnieniu terminu siewu (po 20 kwietnia) wysokie dawki azotu nie mogą być dobrze wykorzystane przez rośliny, w związku z mniejszym pobraniem azotu przez rośliny w krótszym okresie wegetacji. W miarę opóźniania terminu siewu coraz efektywniejsze stają się większe gęstości siewu (zwłaszcza na glebach słabszych). Jest to spowodowane słabszym krzewieniem się roślin pod wpływem opóźnienia siewu i gorszym zwarciem łanu.

Poprzez gęstość siewu kształtujemy optymalną liczbę kłosów w łanie odpowiednio do różnych czynników siedliskowo- agrotechnicznych. Liczba kłosów jest bowiem tym elementem struktury plonu ziarna, który jest najsilniej dodatnio powiązany z wielkością plonu. Jednak przy nadmiernym zagęszczeniu pędów produkcyjnych zbóż występują zjawiska ujemne, jak wyleganie roślin, porażenie ich przez choroby, zmniejszenie liczby ziaren w kłosie i masy 1000 ziaren. Możemy na to wpływać poprzez zastosowanie właściwej ilości wysiewu nasion przy uwzględnieniu zdolności roślin do rozkrzewienia produkcyjnego, która zależy od odmiany oraz od wielu czynników agrotechnicznych (tab. 4).

W słabszych warunkach glebowych (gorsza żyzność, luźniejszy skład granulometryczny gleby, kwaśny odczyn) powinno się siać zboża gęściej niż na lepszych glebach. Jest to spowodowane gorszym rozkrzewieniem roślin rosnących na glebach o mniejszej zasobności w składniki pokarmowe i wodę. W warunkach kwaśnego odczynu gleby uaktywnia się toksyczne oddziaływanie jonów glinu i manganu na system korzeniowy zbóż. Im mniejszy system korzeniowy, tym słabsze krzewienie się roślin.

Zboża konkurują z chwastami o światło, składniki pokarmowe i wodę, dlatego na polach silnie zachwaszczonych zaleca się stosowanie większej gęstości siewu, aby umożliwić przewagę zboża nad chwastami w łanie w celu ograniczenia rozwoju chwastów poprzez zmniejszenie ich przestrzeni życiowej.

Zarówno przy nawożeniu niskimi dawkami azotu, jak i przy opóźnieniu terminu siewu, obserwuje się słabe rozkrzewienie roślin i niedostateczną liczbę kłosów w łanie, co można zrekompensować w pewnym stopniu większą gęstością siewu.

Słabe wschody zbóż są też skutkiem mało starannej uprawy roli (nierównomierna głębokość umieszczenia nasion) i w takich warunkach racjonalne jest zwiększenie ilości wysiewu.

Duże znaczenie w uprawie mieszanek ma pielęgnacja mechaniczna plantacji.

W momencie wschodów (tzw. szpilkowania) wskazane jest bronowanie, a następnie powtórzenie tej czynności w fazie 4 liści.

Tymi zabiegami można, często do minimum, ograniczyć duże zachwaszczenie łanu. Jeśli pomimo tego wystąpi duże zachwaszczenie, należy zastosować odpowiedni herbicyd - Agritox 500 SL, Chwastox 500 SL, Chwastox 750 SL, Chwastox Trio 540 SL, Chwastox Turbo 340 SL, Chwastox D 179 SL, Lintur 70 WG. W celu podjęcia decyzji o oprysku herbicydami i doborze preparatu (zależnie od gatunku i stopnia nasilenia chwastów) w fazie pełni krzewienia należy wykonać analizę stanu zachwaszczenia. Dawki wyżej wymienionych herbicydów oraz terminy i warunki ich stosowania są podane na opakowaniach. W łanach mieszanek występuje zwykle małe nasilenie chorób i szkodników i raczej nie stosuje się oprysków fungicydami i insektycydami.

Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (3)

  • UiiiOOf 2013-02-08 00:48:21
    Skopiujcie link do przeglądarki internerowej!

    http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=pdvxdC9NPB8
  • arszczecin 2013-02-07 15:32:50
    imen, możesz odezwać się na priv na forum?
  • imen 2013-02-07 15:03:57
    Po co siać coś czego nie można sprzedać ? chyba tylko po to żeby hodować świnie które potem oddamy za darmo prawie darmo
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.167.230.68
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!