PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Mieszanki zbożowe wierniej plonują

Autor: Kazimierz Noworolnik

Dodano: 24-03-2018 06:31

Tagi:

W trudnych warunkach pogodowych i siedliskowych mieszanki zbożowe lepiej plonują od jednogatunkowych zasiewów zbóż. Z reguły są także mniej podatne na choroby, wyleganie oraz bardziej konkurencyjne w stosunku do chwastów.



Wciąż duże zainteresowanie u nas uprawą zbóż w mieszankach wiąże się z dążeniem rolników do ograniczenia kosztów uprawy i do zmniejszenia wahań plonów w latach. Mieszanki wierniej plonują od czystych zasiewów zbóż, zwłaszcza w latach z niekorzystną zmiennością warunków pogodowych. Niesprzyjające warunki do wzrostu jednego z komponentów mieszanki mogą być korzystne dla drugiego, który uzyskuje wówczas pozycję dominującą w łanie, rekompensując zniżkę plonu pierwszego komponentu.

MIESZANKI RZADZIEJ WYMAGAJĄ OCHRONY

Uprawa zbóż w zasiewach mieszanych zwiększa bioróżnorodność na polach, co powoduje lepsze wykorzystanie zasobów środowiska i uruchamia biologiczne mechanizmy regulacji nasilenia patogenów w łanie. Najważniejszymi z tych mechanizmów są:

  • zmniejszenie ilości tkanki podatnej na jednostce powierzchni łanu, gdyż w mieszance uczestniczy komponent odporny na daną rasę choroby;
  • działanie roślin komponentu odpornego jako "barier" fizycznych dla rozprzestrzeniania się materiału zakaźnego w łanie;
  • zjawisko indukowanej odporności (immunizacji biologicznej); rośliny nabywają odporności w następstwie wcześniejszego kontaktu żywiciela z patogenem;
  • istnienie różnic w poziomach odporności częściowej odmian w zasiewie mieszanym;
  • interakcje między zjawiskami chorobowymi i innymi (zjawiska komplementacji, kompensacji, konkurencyjności, tolerancji).

Efekt komplementacji związany jest z wzajemnie korzystnym oddziaływaniem na siebie składników siewu mieszanego w sezonie wegetacyjnym. Zjawisko to przyczynia się do pełniejszego wykorzystania przestrzeni życiowej (woda, składniki pokarmowe, światło) przez rośliny. Efekt kompensacji polega na lepszym wykorzystaniu przez jeden z komponentów mieszaniny przestrzeni życiowej, która nie została w pełni wykorzystana przez inne komponenty mniej tolerancyjne na dane warunki siedliska. Zjawiskiem konkurencyjności określamy właściwości gatunku, który charakteryzuje się np. szybszym rozwojem i lepiej opanowuje przestrzeń życiową, ograniczając przez to rozwój pozostałych komponentów w zasiewie mieszanym. Korzystnie jest, gdy odmiana bardziej konkurencyjna charakteryzuje się jednocześnie większą odpornością na choroby.

Zmniejszona skuteczność rozprzestrzeniania się materiału zakaźnego w łanie mieszanek wynika stąd, że zarodniki wytwarzane na roślinach jednej z dwóch lub trzech odmian nie są w stanie, dzięki barierom genetycznym, zainfekować pozostałych odmian. W przypadku mieszanki trójskładnikowej ilość tkanki dostępnej dla zarodników jest zmniejszona do jednej trzeciej w porównaniu z odmianami w siewie czystym. W łanie mieszanek obserwuje się też mniejsze zachwaszczenie, słabsze porażenie przez szkodniki i lepszą odporność na wyleganie ze względu na wytwarzanie niższych i elastyczniejszych źdźbeł. Obligatoryjne obecnie stosowanie zasad integrowanej ochrony roślin uprawnych (ograniczenie chemicznej ochrony, pierwszeństwo dla agrotechnicznych metod ochrony) podkreśla zasadność uprawy mieszanek. Ograniczeniu chemicznej ochrony sprzyja też większa konkurencyjność mieszanek w stosunku do chwastów (dzięki różnemu pokrojowi roślin występujących w mieszance). Różne gatunki w mieszankach dzięki zróżnicowanym systemom korzeniowym lepiej penetrują glebę i efektywniej wykorzystują nawożenie, które może być stosowane w mniejszych dawkach.

PLONUJĄ WIERNIEJ

W gospodarstwach wielkoobszarowych, w których udział zbóż w strukturze zasiewów dochodzi nieraz do 75 proc., uproszczenia uprawowe prowadzą do zaburzenia równowagi biologicznej na polach, gdyż dominacja jednego gatunku zboża czy też jednej odmiany w obrębie gatunku na danej przestrzeni sprzyjają rozwojowi patogenów powodujących obniżkę plonu. Uprawa mieszanek staje się w tych warunkach korzystniejsza od czystych zasiewów zbóż.

W Polsce występuje największe (na tle innych krajów Europy) zróżnicowanie jakości gleb, tzw. mozaikowatość pól, na co mieszanki są bardziej tolerancyjne niż czyste zasiewy zbóż. Mozaikowatość pól polega na tym, że poszczególne części pola wykazują różnice w zwięzłości i kwasowości gleby oraz stanowią różną przydatność do uprawy jęczmienia, owsa czy pszenicy w siewach czystych. Im większa powierzchnia pola, tym większa na ogół zmienność jakości gleby, co sprzyja lepszemu plonowaniu mieszanek od siewów czystych (ze względu na dominację w łanie tego gatunku zboża, dla którego dane cechy gleby są odpowiednie). Dlatego mieszanki powinny być szerzej wysiewane w gospodarstwach posiadających duże pola.

ODPOWIEDNIO DOBRAĆ KOMPONENTY

Najpopularniejsza w naszym kraju jest mieszanka jęczmienia z owsem, uprawiana na glebach lekkich. Wysoką wartością pastewną dla trzody chlewnej charakteryzuje się ziarno mieszanki pszenicy z jęczmieniem. Można także zalecać uprawę mieszanki 3 komponentów: pszenica + jęczmień + owies nagoziarnisty. Dla drobiu odpowiednia jest mieszanka pszenicy z jęczmieniem nagoziarnistym i owsem nagoziarnistym. Mieszanka jęczmienia oplewionego z owsem oplewionym i ewentualnie z pszenżytem nadaje się jako pasza dla bydła.

Dobór właściwych odmian jest ważnym czynnikiem decydującym o wysokim plonowaniu mieszanek zbóż jarych. Dążąc do uzyskania jak najlepszego wyrównania wysokości pędów w łanie, powinniśmy uwzględnić odmiany jęczmienia o dużej wysokości roślin, a o niskiej w przypadku owsa i pszenicy. Jęczmień jest bowiem z reguły niższy od owsa i pszenicy. Ważne są potencjalny plon ziarna i zawartość białka w ziarnie odmian, gdyż mieszanki uprawia się na paszę. Wydzielono odmiany najodpowiedniejsze do uprawy w mieszankach (tab. 1). W przypadku braku nasion wymienionych odmian można ostatecznie uprawiać w mieszankach inne odmiany. Odmiany owsa nagoziarnistego to: Amant, Nagus, Siwek. Jęczmień nagoziarnisty reprezentuje jedna odmiana Gawrosz.

UPRAWA I NAWOŻENIE

Mieszanki można uprawiać w różnych warunkach siedliskowych. W praktyce wysiewa się je przeważnie w stanowisku po zbożach. Najlepiej wysiać mieszankę po takiej roślinie zbożowej, która nie jest komponentem mieszanki. W płodozmianach z dużym udziałem zbóż spotyka się monokulturę mieszanek. Pierwszym wiosennym zabiegiem uprawowym powinno być wyrównanie powierzchni pola włóką lub broną. W następnej kolejności najkorzystniej jest zastosować zestaw uprawowy (kultywator o wąskich łapach lub bronę + wał strunowy).

Nawożenie PKMg stosujemy wiosną pod kultywator, wzruszając glebę na głębokość 10 cm. Poziom tego nawożenia zależy od zawartości pierwiastków w glebie i wielkości przewidywanego plonu (tab. 2). Optymalne dawki magnezu to 20-45 kg MgO/ha w zależności od zasobności gleby. Optymalne dawki azotu dla mieszanek wahają się w granicach od 50 do 70 kg N/ha w zależności od wielkości spodziewanego plonu. Zaleca się podział dawki na 2 części: 60 proc. przed siewem + 40 proc. na początku fazy strzelania w źdźbło.

OD SIEWU DO ZBIORU

Termin siewu powinien być możliwie wczesny, dopuszczalnie opóźniony do 20 kwietnia. Przy jego opóźnieniu zaleca się zwiększenie ilości wysiewu nasion o 3-10 proc., w zależności od stopnia opóźnienia, jak również zwiększenie udziału jęczmienia w materiale siewnym. Po obliczeniu ilości wysiewu każdego z gatunków (tab. 3) należy odważone ilości ziarna danych gatunków dokładnie wymieszać, najlepiej przy zastosowaniu jednocześnie jednej z zapraw nasiennych (Baytan Trio 180 FS IP, Celest Extra 050 FS IP, Funaben Plus 02 WS IP, Premis 025 FS IP lub Tarcza 060 FS IP). Duże znaczenie w uprawie mieszanek ma pielęgnacja mechaniczna plantacji. W momencie wschodów (tzw. szpilkowania) wskazane jest bronowanie, a następnie powtórzenie tej czynności w fazie 4 liści. Tymi zabiegami można ograniczyć zachwaszczenie łanu. Jeśli pomimo tego wystąpi duże zachwaszczenie, należy zastosować odpowiedni herbicyd (np. Arena Top 70 WG, Concert SX 44 SG, Chisel Nowy 51,6 WG, Chwastox 500 SL, Chwastox Turbo 340 SL, Lintur 70 WG, Logran 20 WG, Merida 70 WG, Mocarz 75 WG, Nokaut 70 WG, Siłacz 70 WG lub Triadik 70 WG). W łanach mieszanek występuje zwykle małe nasilenie chorób i raczej nie stosuje się oprysków fungicydami. Przeciwko mszycom i skrzypionkom zaleca się preparaty: Alstar Pro 100 EW IP, Ammo Super 100 EW IP, Fury 100 EW IP, Minuet 100 EW IP lub Titan 100 EW IP.

Zbiór kombajnem jest wskazany po osiągnięciu dojrzałości pełnej ziarna wszystkich gatunków zbóż w mieszance, przy wilgotności ziarna 16-19 proc. W przypadku nadmiernego wysuszenia ziarna należy zmniejszyć obroty bębna młocarni.

 

Artykuł ukazał się w lutowym numerze miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.156.51.193
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!