Heterozja to inaczej wigor mieszańców. Jest to zjawisko, które występuje w pierwszym pokoleniu po skrzyżowaniu odpowiednio i celowo dobranych dwóch homozygotycznych form rodzicielskich. Otrzymane heterozygotyczne mieszańce najczęściej charakteryzują się zwiększoną żywotnością, bujnością i odpornością na warunki środowiska. Heterozja u takich mieszańców przejawia się także wzrostem niektórych cech produkcyjnych w porównaniu z poziomem tych samych cech u rodziców.

Efekt heterozji wykorzystywany jest na dużą skalę w hodowli kukurydzy, której nasiona heterozyjnych mieszańców co roku są produkowane na dużą skalę, a następnie dopuszczone do obrotu handlowego.

Niestety wysokie koszty ogólne uprawy kukurydzy oraz często jeszcze nieświadomość rolników sprawiają, że część z nich do siewu używa jeszcze nasion z własnego rozmnożenia, dziwiąc się później obserwowanym następstwom takich działań.

Zazwyczaj plantacja zasiana pokoleniem F2 jest bardzo niewyrównana. Obok roślin wysokich są niskie, niejednokrotnie różniące się także innymi cechami morfologicznymi. Obserwuje się duże różnice w wysokości (od 50-150cm) i pokroju roślin. Taki obraz to efekt rozszczepiania się cech, pochodzących od form rodzicielskich. Jest to nic innego jak stopniowy powrót do form wyjściowych, czyli homozygotycznych linii wsobnych – zazwyczaj drobnych, nisko plonujących roślin. Szacuje się, że w Polsce udział pól obsianych ziarnem pokolenia F2 stanowi nadal co najmniej 20 proc. powierzchni uprawy kukurydzy.

Co na ten temat mówią badania naukowe?
Wyniki badań bywają różne, ale w każdym praktycznie przypadku po zasianiu pokolenia F2 mówi się o spadku plonu. Na spadek plonowania duży wpływ ma jednak przebieg warunków meteorologicznych panujących na przestrzeni wegetacji. Jeżeli pojawi się susza, różnica w plonowaniu między F1, a F2 będzie znacznie większa.

Naukowcy wskazują, że siejąc pokolenie F2 można się spodziewać obniżki plonowania ziarna sięgającej nawet 20–40 proc. (najwięcej badań mówi o około 20 proc. spadku). Ale nie tylko struktura plonu ulega pogorszeniu. Segregacja cech w pokoleniu F2 mieszańców kukurydzy dotyczy również cech jakościowych, co ma istotne znaczenie chociażby w produkcji surowca do zakiszania.