PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Nim ziarno trafi do gleby

Nim ziarno trafi do gleby

Autor: Dr Witold Szczepaniak

Dodano: 17-04-2013 10:03

Tagi:

Gleba przed siewem kukurydzy powinna się odznaczać co najmniej średnią zasobnością w fosfor i potas.



Kukurydza należy do roślin uprawnych charakteryzujących się wysoką produkcją biomasy o dużej koncentracji składników pokarmowych. Dlatego do realizacji swojego potencjału plonotwórczego, tj. do uzyskania maksymalnego plonu ziarna w danych warunkach siedliskowych, potrzebuje pokrycia wysokiego zapotrzebowania na wszystkie niezbędne składniki pokarmowe (tab. 1).

Przy czym racjonalne nawożenie kukurydzy polega przede wszystkim na kontroli działania azotu, tj. głównego składnika plonotwórczego. Kontrola ta z jednej strony sprowadza się do ustalenia optymalnej dawki nawozowej azotu (musi być ona odpowiednio wysoka, tj. dostosowana do wysokości plonu, który zamierzamy uzyskać), a z drugiej do poprawy efektywności jego stosowania. Poprawa efektywności zastosowanego azotu polega głównie na regulacji odczynu gleby (w Polsce notuje się znaczący odsetek gleb kwaśnych i bardzo kwaśnych) i jej zasobności w przyswajalny fosfor i potas, a także na odpowiednim stosowaniu składników drugoplanowych (Mg, S) i mikroelementów (Zn, B).

Poza regulacją odczynu gleby, którą najlepiej przeprowadzić przed uprawą przedplonu lub bezpośrednio po jego zbiorze przed siewem kukurydzy, należy w pierwszej kolejności uregulować zasobność gleby w przyswajalny fosfor i potas, a także określić jej potrzeby nawozowe względem azotu i zastosować pierwszą dawkę tego składnika. W racjonalnym nawożeniu wskazane jest również, aby składniki drugoplanowe, tj. magnez i siarkę, zastosować przedsiewnie.

Regulacja zasobności gleby w przyswajalny fosfor i potas

Jak już wspomniano, kukurydza jest rośliną o bardzo wysokich wymaganiach pokarmowych. Szczególnie względem potasu, którego ilościowo powinna pobrać najwięcej ze wszystkich składników.

O ile fosfor jest szczególnie ważny w początkowych fazach wzrostu, kiedy to odpowiedzialny jest za rozwój systemu korzeniowego (dobre odżywienie fosforem umożliwia szybki rozwój początkowy roślin), a następnie w fazie kwitnienia, to potas jest ważny przez cały okres wegetacji.

Rola tego składnika polega przede wszystkim na kontroli gospodarki wodnej i azotowej rośliny, w wyniku czego rośliny lepiej gospodarują wodą (wzrost odporności na suszę), a także efektywniej pobierają i przetwarzają azot w plon ziarna.

Właściwe odżywienie kukurydzy fosforem i potasem zapewnia zatem dobre zawiązywanie i zaziarnienie kolb, a także dostatecznie długi okres nalewania ziarna, co gwarantuje wysokie plony. Dlatego bardzo ważne jest, aby racjonalne nawożenie kukurydzy było ukierunkowane na utrzymanie odpowiedniej zasobności gleby w przyswajalne formy tych składników, gdyż zwykle niedostateczna zasobność gleby w fosfor i potas jest główną przyczyną wystąpienia ich niedoboru.

Wskazane jest, aby gleba przed siewem kukurydzy miała co najmniej średnią zasobność w te składniki - najlepiej na pograniczu zasobności średniej i wysokiej - tab. 2. Przy czym jeśli kukurydzę uprawiamy na glebie lekkiej, to zasobność w przyswajalny potas powinna mieścić się w wysokiej klasie zasobności (około 18 mg K2O/100 g gleby). Przy takim poziomie zasobności dawka nawozowa składników powinna kształtować się na poziomie 50-75 proc. potrzeb pokarmowych.

Nawożenie kukurydzy fosforem i potasem należy rozpatrywać zawsze w zmianowaniu. Podstawą efektywnego nawożenia tymi składnikami jest właściwy sposób zagospodarowania resztek roślinnych (słomy). W związku z faktem, że z plonem ziarna wynosimy większość pobranego przez rośliny fosforu, a zdecydowanie niewielką część potasu, to gdy słoma pozostanie na polu, potrzeby nawozowe w zmianowaniu względem fosforu mogą być nawet wyższe niż względem potasu. Natomiast gdy zbieramy plon uboczny, to sytuacja jest odwrotna (tab. 3). W sytuacji, gdy słoma została zebrana, zaleca się wykonanie nawożenia fosforem i potasem pod każdą roślinę w zmianowaniu (oczywiście zależnie od potrzeb i zasobności gleby w przyswajalne składniki pokarmowe). W przypadku niskiej zasobności gleby w składniki pokarmowe, należy zwiększyć nawożenie pod przedplon roślin wymagających (przykładowo kukurydzy, ziemniaków, buraków czy rzepaku), aby podnieść zasobność gleby, gdyż kukurydza należy do roślin, które w dużym stopniu reagują zarówno na poziom zasobności gleby, jak i na bieżące nawożenie tymi składnikami.

Natomiast, gdy słoma pozostaje na polu, to nawożenie fosforem należy przeprowadzić również pod każdą roślinę w zmianowaniu, a nawożenie potasem w pierwszej kolejności pod rośliny wymagające (dotyczy co najmniej średniej zasobności gleby w przyswajalny potas), a pod zboża można zastosować tylko niewielkie nawożenie startowe tym składnikiem. Dobór nawozów jest uzależniony od terminu i techniki ich stosowania.

Można stosować zarówno nawozy pojedyncze, jak i wieloskładnikowe. Jednakże warto mieć na uwadze, że kukurydza, będąc rośliną ciepłolubną, wykazuje dużą wrażliwość na niskie temperatury, co przejawia się zmniejszonym pobieraniem składników pokarmowych, głównie fosforu. Zatem wskazane jest, aby fosfor w nawozach był w formach dobrze rozpuszczalnych, co zapewnia lepszą dostępność fosforu dla roślin w okresach krytycznych. Poza tym dodatkowe zwiększenie stężenia fosforu w roztworze glebowym można uzyskaćą stosując nawożenie zlokalizowane, które wykonuje się łącznie z siewem nasion. Szczególnie dobre efekty daje zlokalizowane nawożenie kukurydzy nawozami wieloskładnikowymi, zawierającymi oprócz fosforu azot w formie amonowej (N-NH4), która sprzyja pobieraniu fosforu. Jednocześnie z przeprowadzonych badań wynika, że zlokalizowane stosowanie nawozów pozwala znacznie zwiększyć ich efektywność (nawet do 30 proc.). Stąd też w uprawie kukurydzy powinno być traktowane jako standardowe.

Nawożenie azotem

Przyjmuje się, że dawka nawozu mineralnego zależy od zapotrzebowania rośliny na azot oraz jego pokrycia przez azot glebowy pochodzący z mineralizacji.

Zatem dawkę azotu można wyliczyć, posługując się następującym wzorem: Nn = (P ? Pj) - Nmin (0-90 cm) Nn - dawka nawozowa azotu, kg N/ha, P - zakładany plon ziarna, t/ha, Pj - pobranie jednostkowe azotu, kg N/1 t ziarna + odpowiednia masa słomy, Nmin - zawartość azotu mineralnego w glebie w warstwie do 90 cm.

Przykładowo: P = 10 t/ha ziarna, Pj = 23 kg N Nmin = 70 kg N/ha Nn = (10 * 23) - 70 = 230 - 70 = 160 kg N/ha Posługując się podanym wzorem, należy mieć na uwadze szeroki zakres pobrania jednostkowego, które w zależności od warunków może kształtować się w zakresie od 20-30 kg N/1 t ziarna + odpowiednia masa słomy. W praktyce niższe wartości pobrania przyjmuje się na glebach żyznych, które gwarantują dobre zaopatrzenie kukurydzy w azot i inne składniki pokarmowe. Ponadto, gdy oznaczamy azot mineralny w glebie przed siewem kukurydzy w stanowiskach żyznych (bogatych w azot organiczny), oznaczoną zawartość można przemnożyć razy współczynnik 1,5, gdyż największe tempo uwalniania tego składnika zwykle występuje od czerwca do sierpnia (pod warunkiem, że jest ciepło i umiarkowanie wilgotno), tj. w miesiącach największego zapotrzebowania kukurydzy. W sytuacji, gdy nie oznaczamy azotu mineralnego w glebie, jego zawartość należy oszacować.

Przy czym szacując ilość azotu, jaką kukurydza będzie miała do dyspozycji z gleby, trzeba mieć na uwadze fakt, że wahania ilości tego składnika w glebie są stosunkowo duże, gdyż zależą zarówno od wielkości "zapasów", szybkości ich rozkładu, jak i ilości opadów.

Przyjmuje się, że zawartość azotu mineralnego przed siewem kukurydzy zwykle waha się od 30 do 100 kg N/ha. Wyższe wartości dotyczą przede wszystkim stanowisk po przedplonach liściastych, które były uprawiane na dobrych stanowiskach, a także w przypadku, gdy kukurydzę uprawiamy na oborniku lub jesienią została zastosowana gnojowica. Natomiast niższe - przeciętnych stanowisk po zbożach.

Racjonalne nawożenie kukurydzy azotem poza ustaleniem dawki wymaga właściwego doboru nawozu oraz terminu jego zastosowania. Standardowo zaleca się stosowanie dawek dzielonych, tj. 50-70 proc. dawki przedsiewnie (im gleba lżejsza, tym mniej) i pozostałą część pogłównie, najpóźniej do fazy 4-6 liścia. Ważne jest, aby zabieg pogłówny nie był spóźniony, gdyż intensywne pobieranie składników pokarmowych przez kukurydzę rozpoczyna się od fazy 6-8 liści i trwa do końca kwitnienia. Zatem wskazane jest, aby od tej fazy rośliny miały do dyspozycji w glebie znaczne ilości dostępnych składników pokarmowych (w tym azotu). Dobór nawozu powinien przede wszystkim uwzględniać cenę za czysty składnik i składniki towarzyszące, gdyż kukurydza nie jest szczególnie wymagająca co do formy tego składnika. Należy jedynie uważać, aby na krótko przed siewem kukurydzy nie stosować zbyt wysokich dawek azotu w formie amonowej (NH4), a także amidowej (NH2), gdyż formy te szczególnie w środowisku zasadowym łatwo przechodzą w amoniak (NH3), co z jednej strony prowadzi do strat tego składnika z gleby, a z drugiej może prowadzić do zakłócenia wschodów.

Nawożenie magnezem i siarką

Pomimo że z tabeli 1 wynika, że kukurydza jest stosunkowo mało wymagająca względem magnezu i siarki, to opracowując nawożenie tej rośliny, nie można zapominać o tych składnikach.

Efektywne nawożenie azotem, tj. pobranie azotu z gleby i przetworzenie w plon ziarna, jest możliwe tylko przy dobrym odżywieniu kukurydzy magnezem i siarką. W standardowym postępowaniu, szacując potrzeby nawozowe w przypadku magnezu, oznacza się zawartość składnika przyswajalnego w glebie (tab. 4) i wyznacza się tzw. zawartość krytyczną, którą stanowi środkowa zawartość magnezu dla średniej klasy zasobności w przyswajalny składnik. W sytuacji, gdy gleba charakteryzuje się średnią zasobnością w przyswajalny magnez, ale poniżej zawartości krytycznej, to w zależności od żyzności gleby (pH, zawartości materii organicznej, struktury itp.) przy braku nawożenia organicznego należy zastosować nawożenie doglebowe tym składnikiem w wysokości 75-100 proc. potrzeb pokarmowych.

Natomiast, gdy zawartość jest wyższa od zawartości krytycznej, to dawkę można zmniejszyć do 25-50 proc. potrzeb pokarmowych. Jednocześnie, gdy gleba cechuje się niskim poziomem zasobności w przyswajalny magnez, konieczne jest zwiększenie nawożenia, które ma na celu zarówno pokrycie potrzeb pokarmowych, jak i w dłuższym okresie podniesienie zasobności gleby do zawartości średnich.

Natomiast w przypadku, gdy gleba charakteryzuje się wysoką lub bardzo wysoką zasobnością w magnez, wskazane jest ograniczenie nawożenia mineralnego lub nawet jego zaniechanie.

W takiej sytuacji zwykle wykonuje się tylko dokarmianie dolistne magnezem. Do nawożenia kukurydzy magnezem nadają się wszystkie nawozy, które zawierają ten składnik.

Jednakże nawożenie regenerujące, tj. podnoszące zasobność gleby w przyswajalny składnik, z przyczyn ekonomicznych najlepiej jest wykonać przy okazji wapnowania, stosując wapno magnezowe. Natomiast nawożenie podstawowe, szczególnie gdy jest stosowane wiosną, należy wykonać nawozami szybko działającymi, tj. zawierającymi składnik rozpuszczalny w wodzie, przykładowo kizerytem.

O ile to możliwe, nawożenie podstawowe magnezem należy wykonać rzędowo łącznie z siewem kukurydzy.

Aplikacja rzędowa z jednej strony pozwala na lepsze wykorzystanie składnika przez rośliny z gleby, przez co zmniejszają się koszty nawożenia.

Z drugiej natomiast jest szczególnie ważna w sytuacji, gdy kukurydzę uprawiamy na glebach o niskiej zasobności, gdyż umieszczenie nawozu bezpośrednio przy korzeniu zwiększa dostępność składnika dla rośliny.

Z kolei siarką w przeciętnych warunkach glebowych bez nawożenia naturalnego i organicznego należy nawozić w wysokości 1/5-1/7 dawki azotu. Przykładowo, gdy nawożenie azotem wynosi 160 kg N/ha, to dawka powinna kształtować się w zakresie 22-32 kg S/ha.

Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.196.42.146
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!