PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Odmiana elementem ochrony

Odmiana elementem ochrony

Autor: Ryszard Weber, Dariusz Zalewski, Ludwik Kotowicz

Dodano: 07-05-2014 10:39

Tagi:

Odmiany pszenicy ozimej wykazują znacznie zróżnicowaną podatność na rdzę brunatną.



Wysoki udział zbóż w strukturze zasiewów powoduje coraz większe zagrożenie chorobami grzybowymi, które w istotny sposób ograniczają wielkość i jakość plonów. Spośród najczęściej występujących grzybów zasiedlających pszenicę, rdza brunatna wywoływana przez grzyb Puccinia triticina jest jedną z najgroźniejszych chorób. Patogen ten w wielu krajach stanowi poważne zagrożenie dla plonu. Straty wywołane przez tę chorobę mogą wynosić, przy silnym porażeniu, nawet 40-50 proc. W warunkach Polski, spadek plonu szacuje się na 5-8 proc.

Objawy rdzy brunatnej na pszenicy występują głównie na blaszkach liściowych. Zakażenie roślin następuje zarówno w świetle, jak i w ciemności, przy czym najłatwiej proces ten zachodzi w temperaturze 15-18oC i przy wysokiej wilgotności względnej powietrza. Zróżnicowanie warunków atmosferycznych na obszarze Polski wpływa na znaczną zmienność nasilenia rdzy brunatnej w zasiewach pszenicy. Stosowanie ochrony fungicydowej skutecznie ogranicza występowanie rdzy brunatnej w zasiewach zbóż, a dużą rolę w optymalizacji ilości użytych środków mogą odegrać wszelkiego rodzaju modele prognozowania epidemicznego występowania chorób grzybowych. Jednak znaczna zmienność genetyczna tego gatunku wskazuje na możliwość naturalnej selekcji ras chorobotwórczych Puccinia triticina uodpornionych na stosowane środki chemiczne.

Lepszym rozwiązaniem wydaje się hodowla odpornościowa, której wynikiem są nowe odporne na najważniejsze patogeny odmiany. Hodowla ta może przyczynić się w istotny sposób do podniesienia plonów i obniżenia kosztów uprawy pszenicy, a ma też ogromne znaczenie dla ochrony środowiska. Odporność warunkowana genetycznie może być niestety także przełamywana w wyniku dużego tempa zmian genetycznych w populacji grzyba. Dlatego hodowla roślin wymaga ciągłego tworzenia nowych odmian, odpornych na szerokie spektrum nowych ras patogenu. Niezwykle istotne jest sprawdzenie odporności nowych genotypów w warunkach polowych, co pozwoli na ich rekomendację dla praktyki rolniczej.

Bardzo przydatne do oceny odporności odmian na choroby grzybowe są wyniki doświadczeń prowadzonych przez Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU) w ramach Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego i Rolniczego (PDOiR). Doświadczenia te prowadzone są dla ważnych gospodarczo gatunków roślin uprawnych w całej Polsce, a dobór testowanych odmian jest ustalany dla poszczególnych województw. Doświadczenia są prowadzone na dwóch poziomach agrotechniki: intensywnym, z podwyższonym nawożeniem azotowym i stosowaniem fungicydów, oraz standardowym, w którym nie stosuje się ochrony chemicznej przed chorobami grzybowymi. Dlatego dla oceny zróżnicowania nasilenia rdzy brunatnej wykorzystano wyniki uzyskane z doświadczeń prowadzonych w ramach Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego i Rolniczego (PDOiR) na Dolnym Śląsku w wariancie standardowym. Spośród doświadczeń PDOiR wytypowano 5 miejscowości (Krościna Mała, Naroczyce, Tarnów, Tomaszów Bolesławiecki, Zybiszów) odznaczających się zróżnicowanymi warunkami glebowo-klimatycznymi. Analizowano 3-letni okres uprawy odmian pszenicy. Ocenę nasilenia występowania rdzy brunatnej analizowano w fazie dojrzałości mlecznej (73-77 według BBCH). Stopień porażenia oceniano na 4 małych obszarach wybranych losowo, na każdym poletku zgodnie z zaleceniami COBORU. Obliczenia przeprowadzono, biorąc za podstawę ocenę porażenia trzech górnych liści w skali 9-stopniowej (gdzie 1 - oznacza maksymalne porażenie, 9 - brak objawów porażenia). Taki układ doświadczeń pozwala ocenić porażenie w określonym rejonie uprawnym w każdym roku badań, ale także w pełni ocenić porażenie danego genotypu (odmiany) w poszczególnych miejscowościach.

Uzyskane wyniki wykazały znaczne zróżnicowanie porażenia odmian pszenicy ozimej przez grzyb Puccinia recondita (tabela). Przeprowadzona analiza statystyczna pozwoliła stwierdzić istotność różnic w skali występowania choroby pomiędzy latami badań, punktami doświadczalnymi (miejscowościami) i odmianami. Istotna interakcja genotypowo-środowiskowa potwierdza znaczne zróżnicowanie podatności odmian na analizowany gatunek grzyba w poszczególnych miejscowościach w każdym roku badań.

Odmiany Rapsodia, Boomer, Legenda i Tonacja wykazują istotnie wyższą odporność na rdzę brunatną w porównaniu do średniej ogólnej wszystkich badanych obiektów. Jedynie odmiana Satyna w 5 badanych miejscowościach charakteryzowała się zwiększoną podatnością na analizowany gatunek grzyba w warunkach Dolnego Śląska.

Pozostałe odmiany nie wykazywały istotnych odchyleń stopnia nasilenia objawów chorobowych od średniej generalnej doświadczeń. Większość analizowanych odmian odznaczała się odmienną reakcją na warunki środowiska, jedynie u odmian Wydma, Bogatka i Tonacja stwierdzono podobne nasilenia objawów rdzy brunatnej na obszarze Dolnego Śląska. Na uwagę zasługuje stabilność i wyższa odporność odmiany Tonacja na rasy Puccinia recondita, występujące w 5 analizowanych miejscowościach.

Przedstawione wyniki badań wskazują na znacznie zróżnicowaną reakcję odmian pszenicy ozimej na zmienne warunki środowiskowe pod względem stopnia porażenia liści przez grzyby Puccinia recondita. Niska stabilność odporności większości odmian pszenicy ozimej na populację Puccinia recondita jest związana z dużym zróżnicowaniem ras chorobotwórczych tego grzyba.

Obecnie znane są 63 geny reakcji na rdzę brunatną u pszenicy i nadal znajdowane są nowe. Znaczna część genów odporności została przeniesiona do odmian pszenicy z dzikiego gatunku pszenicy samopszy i spokrewnionych z pszenicą dwóch gatunków traw: aegilopsu orkiszowatego i kozieńca. Znaleziono też geny ilościowe sprzężone z odpornością na rdzę brunatną.

Geny odporności mogą jednak przejawiać różną ekspresję działania w zależności od warunków atmosferycznych. Dlatego zróżnicowane opady i temperatury w każdej miejscowości w analizowanych latach powodują poszerzenia istotnej interakcji genotypowo-środowiskowej odporności odmian na rasy rdzy brunatnej na obszarze Dolnego Śląska. Odporność odmian pszenicy na populację grzyba Puccinia recondita jest w dużym stopniu uzależniona od czynników atmosferycznych, lecz również od fazy rozwoju i zabiegów uprawowych. Prawidłowy dobór odmian dostosowany do warunków klimatycznych i agrotechnicznych w danym rejonie kraju jest więc jednym z zasadniczych elementów kompleksowej ochrony roślin.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 94.23.24.62
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!