W przypadku rdzy żółtej obserwowana w zeszłym sezonie silna presja tej choroby była zaskoczeniem nie tylko dla rolników, lecz także dla hodowców. Choć większość z nich spodziewała się takich następstw, dziś wiedzą, że w tworzeniu nowych programów hodowlanych zwracać muszą uwagę na wprowadzanie do nowych odmian genów warunkujących podwyższoną odporność na ten patogen. W jaki sposób chcą ten plan realizować oraz gdzie rolnik znajdzie aktualne informacje na temat stopnia odporności danej odmiany na rdzę żółtą, zapytaliśmy dr. Przemysława Matysika, zastępcę dyrektora pionu HR Strzelce, odpowiedzialnego w spółce za hodowlę pszenicy.

FARMER: Dlaczego od kilku lat obserwujemy w zbożach nasiloną presję rdzy żółtej?

Przemysław Matysik: Sprawca rdzy żółtej, Puccinia striiformis WESTEND f. sp.tritici, corocznie poraża uprawy zbóż w wielu krajach z wpływem klimatu morskiego. Dotychczas występowanie tego patogenu w Polsce miało znaczenie lokalne. Jednak pojawienie się nowych ras grzyba i ich ciągła ewolucja spowodowały występowanie bardzo silnej presji tej choroby także w naszym kraju. W roku 2014 w Polsce stwierdzono występowanie trzech ras rdzy żółtej: dominującej rasy termofilnej Warior/ Ambition oraz ras Kranich i Tritikale.

FARMER: Czy są znane źródła odporności na sprawcę rdzy żółtej?

PM: Do tej pory opisano dwa typy odporności pszenicy na rdzę żółtą: rasowo-specyficzną i ilościową. Odporność ilościowa jest kontrolowana oligogenicznie lub poligenicznie. W praktycznej hodowli roślin znaczenie obecnie mają przede wszystkim geny główne Yr, dla uzyskania efektywnej i długotrwałej odporności potrzebne jest łączenie kilku (piramidyzowanie) genów odporności w jednym genotypie. Najlepszym i najbardziej skutecznym sposobem selekcji w hodowli jest testowanie zróżnicowanego materiału hodowlanego pszenicy w różnych warunkach środowiskowych, wspomaganych sztuczną inokulacją zarodnikami grzyba rdzy żółtej. Oprócz obserwacji polowych można wykorzystać również selekcję wspomaganą markerami molekularnymi. Pierwotnymi źródłami odporności na tę chorobę są dzikie gatunki pszenicy spokrewnione z pszenicą zwyczajną, np. T. diccocoides, T. tauschii, T. monococcum itd., oraz kozieńców z rodzaju Aegilops.