PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Przedsiewne nawożenie pszenicy ozimej

Przedsiewne nawożenie pszenicy ozimej

Autor: Witold Szczepaniak

Dodano: 24-08-2014 07:14

Fundament pod przyszły plon pszenica ozima powinna zacząć budować już w okresie jesiennym.



W skazane jest, aby w zimę wchodziła częściowo rozkrzewiona. Rośliny w zależności od gęstości siewu powinny wytworzyć 2 do 3 źdźbeł bocznych. Takie stadium rozwojowe pozwala nie tylko na dobre zimowanie, ale też czyni rośliny mniej wrażliwymi na opóźniony start wegetacji w okresie wiosennym, co często miało miejsce w ostatnich latach, a już szczególnie w 2013 r. (rośliny rozkrzewione jesienią nie muszą się intensywnie krzewić na wiosnę i nadrabiać zaległości, poza tym posiadają lepiej rozwinięty system korzeniowy, co sprawia, że są bardziej odporne na niekorzystne warunki wzrostu w okresie wiosennym). Ma to kluczowe znaczenie dla odpowiedniego zagęszczenia łanu, a co się z tym wiąże - dla poziomu plonowania.

Gdyż trzeba mieć na uwadze, że źdźbła, które zostaną zawiązane w okresie jesiennym, są bardziej stabilne, tj. w niekorzystnych warunkach, przykładowo niedoboru wody, w mniejszym stopniu ulegają redukcji niż zawiązane w okresie wiosennym, a także zwykle posiadają większy potencjał plonotwórczy (wcześniej powstałe źdźbła mają więcej czasu na rozwój, a przez to na wytworzenie dorodnych kłosów). Jednocześnie bardzo ważne jest, aby w okresie jesiennym nawet przy opóźnionych siewach pszenica przed zimą przynajmniej zaczęła się krzewić, tj. wytworzyła co najmniej 4 liście (4. liść jest zaczątkiem pierwszego źdźbła bocznego).

Warto wiedzieć, że na początku fazy krzewienia, tj. po wytworzeniu przez pszenicę 3 liści, roślina tworzy nie tylko kolejne liście (źdźbła boczne), ale również rozbudowuje system korzeniowy (tworzą się kolejne korzenie boczne). Stąd też rośliny, u których proces krzewienia rozpoczął się w okresie jesiennym, szybciej rozpoczynają wiosenną wegetację, przez co w większym stopniu są w stanie nadrobić zaległości z jesieni.

W praktyce, aby pszenica ozima mogła zbudować fundament pod przyszły plon, jak i właściwie przygotować się do zimy, musi być odpowiednio odżywiona od samego początku wegetacji. Stąd też przyjmuje się, że przed siewem powinna być przede wszystkim nawożona fosforem i potasem, rzadziej azotem. Natomiast nawożenie magnezem i siarką, gdy stosujemy te składniki w nawozach szybko działających, przykładowo w kizerycie, ze względu na dużą ich ruchliwość w glebie bezpieczniej jest stosować późną jesienią przed spoczynkiem zimowym (im krótszy okres do mrozów tym mniejsze ryzyko, że składniki zostaną wymyte) lub bardzo wczesną wiosną (im wcześniej tym lepiej, gdyż jest większa szansa, że nawóz się szybko rozpuści i częściowo przemieści w głąb gleby, co zapewni odpowiednią dostępność ww. składników dla roślin od początku ich wiosennej wegetacji). Natomiast w sytuacji, gdy składniki te stosujemy w nawozach wolno działających (słabiej rozpuszczalnych) najlepiej wprowadzić je do gleby przed siewem roślin.

Rola ww. składników pokarmowych w prawidłowym rozwoju roślin jest nie do przecenienia. Przykładowo fosfor poza tym, że jest składnikiem "energetycznym", decyduje między innymi o szybkości wzrostu systemu korzeniowego i tym samym określa zdolność rośliny do pobierania wody i składników pokarmowych z gleby, a także ma wpływ na wczesne rozpoczęcie wegetacji i szybki wzrost roślin w okresie wiosennym oraz lepsze zaziarnienie kłosów, co skutkuje wyższymi plonami. Natomiast potas jako składnik, który jest pobierany przez rośliny w dużych ilościach (tabela 1.), ma wpływ na przezimowanie roślin, kontroluje gospodarkę wodną, przez co zwiększa odporność roślin na suszę, a wraz z fosforem i innym iskładnikami pokarmowymi (między innymi magnezem i siarką) decyduje o efektywności nawożenia azotem, co znacząco zmniejsza koszty związane z nawożeniem tym składnikiem.

W praktyce nawożenie powinno być przeprowadzone w oparciu o bilans, który powinien uwzględniać:

  • potrzeby pokarmowe;
  • zasobność gleby w przyswajalne formy fosforu i potasu;
  • warunki pobierania tych składników z gleby (struktura gleby, występowanie warstw zagęszczonych - podeszwa płużna, odczyn gleby itp.);
  • wartość nawozową resztek roślinnych, słomy, gnojowicy lub innych nawozów naturalnych i organicznych, które zostały wprowadzone do gleby;
  • wyliczenie dawki nawozu;
  • wybór nawozu oraz terminu jego stosowania.

Przystępując do sporządzenia bilansu nawozowego, w pierwszej kolejności należy oszacować potrzeby pokarmowe uprawianej rośliny. W tym celu należy pomnożyć wartość pobrania jednostkowego (tabela 1.) razy wysokość zakładanego plonu. Przykładowo, gdy chcemy uzyskać 8 t ziarna pszenicy z ha, to potrzeby pokarmowe wynoszą od 72-104 kg P2O5 i 128-192 kg K2O. W zależności od warunków siedliskowo-klimatycznych, a także uprawianej odmiany roślina do wydania tego samego plonu może pobrać mniejsze lub większe ilości składnika pokarmowego. W praktyce sporządzając bilans nawozowy, należy unikać wartości skrajnych. Jednakże w sytuacji, gdy uprawiamy pszenicę w stanowiskach żyznych, to przyjmuje się dolne wartości pobrania jednostkowego, natomiast w stanowiskach, na których występują problemy z dostępnością składników pokarmowych, należy przyjąć wartości górne.

Po określeniu zapotrzebowania roślin przed przystąpieniem do nawożenia należy się zastanowić, jaka będzie dostępność składników pokarmowych z gleby, która wynika zarówno z jej zasobności w przyswajalne formy fosforu i potasu (tabela 2.), a także z ilości składników pokarmowych, które przykładowo uwolnią się z przyoranej słomy (tabela 3.) oraz warunków ich pobierania przez rośliny z gleby. Przyjmuje się, że pszenica ozima powinna być uprawiane na glebach o średniej zasobności w przyswajalny fosfor i potas. W takim przypadku dawka zastosowanego składnika w nawozie mineralnym przy braku nawożenia organicznego lub naturalnego (słoma, gnojowica itp.) powinna być równa potrzebom pokarmowym (szczególnie, gdy zawartość tych składników mieści się w dolnych granicach tej zasobności).

W sytuacji, gdy zmuszeni jesteśmy poczynić pewne oszczędności, to na glebach o średniej zasobności, które znajdują się w dobrej kulturze, można nawożenie zbóż ozimych ograniczyć w stosunku do potrzeb pokarmowych o 20-25 proc. Podobną zasadę stosujemy również, gdy zawartość analizowanych składników przyjmuje środkowe wartości w zasobnościach średnich. Natomiast gdy zawartość fosforu i potasu mieści się w górnych wartościach zasobności średniej, to nawożenie można ograniczyć nawet o 50 proc., co nie powinno mieć znaczącego wpływu na wysokość uzyskanych plonów.

Przy czym roślinę następczą, szczególnie gdy będzie to roślina bardziej wymagająca, przykładowo rzepak, trzeba już odpowiednio nawozić. Gdy gleba cechuje się niską zasobnością w przyswajalne składniki pokarmowe, konieczne jest zwiększenie nawożenia, które ma na celu zarówno pokrycie potrzeb pokarmowych, jak i w dłuższym okresie podniesienie zasobności gleby do wartości średnich. W takim przypadku ważne jest, aby nawożenie było tak zaplanowane, że gdy na polu pojawi się roślina o większych wymaganiach pokarmowych, gleba charakteryzowała się przynajmniej średnią zasobnością w przyswajalne formy fosforu i potasu.

Natomiast w przypadku, gdy gleba charakteryzuje się wysoką lub bardzo wysoką zasobnością w przyswajalne składniki pokarmowe, wskazane jest znaczące ograniczenie nawożenia mineralnego (nawet do 75 proc. w stosunku do potrzeb pokarmowych), które w podanej sytuacji ma charakter wybitnie startowy (zastosowane nawozy mają za zadanie poprawienie odżywienia roślin w początkowych stadiach wzrostu, gdy posiadają one jeszcze słabo rozwinięty system korzeniowy i przez to słabiej korzystają ze składników znajdujących się w glebie) lub nawet jego zaniechanie (dotyczy potasu), szczególnie gdy gleba charakteryzuje się wysoką zasobnością, a zboża uprawiamy po dobrym przedplonie, przykładowo po rzepaku, którego słoma została przyorana.

Po określeniu potrzeb nawozowych należy dokonać wyboru nawozu oraz terminu jego zastosowania. Przyjmuje się, że pod zboża ozime można stosować zarówno nawozy pojedyncze, jak i wieloskładnikowe. Wybór konkretnego nawozu powinien być wykonany w oparciu o jego cenę w przeliczeniu na czysty składnik, jak również powinien mieć na uwadze zawartość składników drugoplanowych, przykładowo magnezu, czy siarki. Jednocześnie ważne jest również to, w jakich formach chemicznych składniki znajdują się w nawozie (szczególnie ważne w przypadku fosforu, magnezu czy siarki), gdyż bardzo często są to formy słabo rozpuszczalne w wodzie, a co się z tym wiąże - dostępne dla roślin po upływie dłuższego czasu.

Natomiast biorąc pod uwagę termin stosowania, w praktyce nawozy najlepiej zastosować po zbiorze rośliny przedplonowej przed orką siewną. Błędem nie jest również stosowanie tych nawozów po orce, ale wówczas uprawa przedsiewna powinna być wykonana na większą głębokość, aby dobrze wymieszać nawozy z glebą (szczególnie ważne w przypadku fosforu). Można zastosować również system dawek dzielonych, który jest wskazany przede wszystkim w odniesieniu do potasu. W takiej sytuacji 1/2-3/4 stosuje się przed siewem, a pozostałą część bardzo wczesną wiosną lub tuż przed spoczynkiem zimowym.

Nieco odmiennie należy podejść do nawożenia pszenicy azotem. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że pszenica pobiera azot w okresie jesiennym w stosunkowo małych ilościach. Dlatego gleby znajdujące się w dobrej kulturze uprawy zwykle nie wymagają jesiennego nawożenia azotem. Brak dostępu do nadmiernej ilości tego składnika jesienią nie tylko poprawia zimotrwałość, lecz także pobudza rośliny do budowania silnego systemu korzeniowego, co jest podstawą prawidłowego ich odżywienia, a w konsekwencji uzyskania zadowalających plonów.

Przyjmuje się, że nawożenie pszenicy ozimej azotem należy rozważyć w przypadku:

  • gdy przedplonem było zboże i uzyskaliśmy wysoki plon przy niskim nawożeniu azotem (w takiej sytuacji gleby są wyczerpane z azotu),
  • gdy przyoraliśmy słomę i zastosowaliśmy zbyt mało azotu na jej mineralizację (przyjmuje się, że w zależności od warunków należy zastosować od 5-10 kg N na 1 t przyoranej słomy),
  • gdy gleba nie posiada odpowiedniej struktury,
  • spóźnionych siewów,
  • wystąpienia warunków niekorzystnych do mineralizacji azotu glebowego (zimna jesień itp.).

W powyższych warunkach należy wykonać nawożenie azotem w dawce od 20-30 kg N/ha, stosując dowolny nawóz zawierający ten składnik, przykładowo nawóz wieloskładnikowy.

Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

  • piotrek 2014-09-11 00:23:28
    Ostatnio w radyjku nadają że polifoski są inwestycją na lata - w końcu sami to przyznali. Nie mam tyle siana co by robić prezenty dla mojego potomstwa przeto Yare sypie i wszystko rośnie jak trza...
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 91.121.209.188
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!