PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Przybywa mieszańców roślin zbożowych

Przybywa mieszańców roślin zbożowych Odmiany mieszańcowe szturmem zdobywają rynek. Początek tej tendencji dała kukurydza.

Zainteresowanie uprawą mieszańcowych odmian zbóż sukcesywnie rośnie. Poza kukurydzą świetnie sprzedaje się żyto. Wyhodowany przez Syngenta Seeds hybrydowy jęczmień ozimy znajduje nabywców także w Polsce. Jak zapowiada firma, wkrótce dołączy do niego pszenica ozima.



Odmiany mieszańcowe szturmem zdobywają rynek. Początek tej tendencji dała kukurydza. Udany start sprawił, że hodowle pokusiły się o wykorzystanie efektu heterozji w innych gatunkach zbóż, jak np. ryż czy żyto. Przykładem osiągnięć ostatnich lat jest wprowadzenie do uprawy odmian mieszańcowych jęczmienia ozimego. Przy zachowaniu prawidłowej agrotechniki plonuje on wyżej niż odmiana populacyjna. To efekt m.in. zmian w morfologii roślin. Zmiany te dotyczą zwłaszcza znacznie silniej rozwiniętego systemu korzeniowego, który zapewnia lepsze pobieranie wody i większą dostępność składników pokarmowych. W sposób oczywisty przekłada się to na wzrost i rozwój części nadziemnej.

Z uwagi na wyższą plenność przewiduje się wzrost zainteresowania uprawą odmian mieszańcowych, w tym także jęczmienia. Firma Syngenta przewiduje, że do 2017 r. obszar zajmowany przez jej odmiany mieszańcowe jęczmienia podwoi się. Największych wzrostów spodziewa się we Francji, Anglii i Niemczech.

MIESZAŃCOWE JĘCZMIEŃ I PSZENICA

Firma Syngenta Seeds na obszarze Europy Centralnej hodowlę jęczmienia mieszańcowego prowadzi w Bad Salzuflen (Niemcy), gdzie oprócz tego gatunku hodowany jest rzepak i burak cukrowy. Stacja rozpoczęła swoją działalność w 1967 r. i obecnie zatrudnia 150 osób. Na obszarze 1000 ha znajdują się poletka hodowlane, jak również plantacje reprodukcyjne. Nie jest to jedyne miejsce, w którym firma prowadzi hodowlę twórczą jęczmienia ozimego.

Syngenta Seeds dysponuje w Europie łącznie 4 stacjami zajmującymi się hodowlą jęczmienia i 6 odpowiadającymi za hodowlę pszenicy. Różne lokalizacje pozwalają na ukierunkowane prowadzenie hodowli w zależności od rynku, na który przewiduje się wprowadzenie odmian. W ten sposób łatwiej sprostać potrzebom lokalnych odbiorców, a odmiany są regionalnie lepiej dostosowane zarówno do warunków glebowych, jak i klimatycznych.

Na przykład w naszym kraju dominuje uprawa pszenicy z grup jakościowych A i B, dlatego prace hodowlane przygotowujące odmiany dla Polski uwzględniają tę potrzebę naszego rynku rolnego. Z kolei francuski rynek potrzebuje przede wszystkim odmian z przeznaczeniem do produkcji pieczywa - bagietek, a w Wielkiej Brytanii najpopularniejsza jest uprawa pszenicy paszowej.

Prowadzona hodowla heterozyjna, jak również wprowadzenie do rolnictwa europejskiego odmian mieszańcowych jęczmienia ozimego pozwoliły firmie Syngenta Seeds uplasować się na czołowym miejscu w branży nasiennej. Dalszy rozwój i umocnienie swojej pozycji planuje ona osiągnąć, wprowadzając do masowej uprawy mieszańcowe odmiany pszenicy ozimej, co ma nastąpić po roku 2017.

Prace hodowlane nad pszenicą ozimą prowadzone są w kilku ośrodkach, w tym także w należącej do Syngenta Seeds stacji hodowlanej w Hadmersleben (Niemcy). Początek hodowli w Hadmersleben to rok 1889. Od 1920 r. podjęto w nim prace nad uzyskaniem odmian pszenicy ozimej.

METODY HODOWLI

Hodowla odmian (niezależnie od gatunku rośliny uprawnej) wymaga bardzo długiego okresu. Stąd stałym dążeniem hodowców jest wprowadzanie rozwiązań pozwalających przyspieszyć osiągnięcie efektu hodowlanego. Krzyżowanie i ocena potomstwa to końcowy etap hodowli. Poprzedza go znacznie dłuższy okres, w którym wyprowadzane są linie hodowlane charakteryzujące się (najprościej mówiąc) bardzo małą zmiennością genetyczną.

Najstarszym rozwiązaniem, czasami jeszcze wykorzystywanym w hodowli gatunków obcopylnych, takich jak np. kukurydza czy żyto, jest chów wsobny polegający na zmuszeniu roślin do samozapylenia. Prowadzony przez kilka pokoleń umożliwia utworzenie linii homozygotycznych będących materiałem wyjściowym do krzyżowań i selekcji.

U roślin samopylnych do uzyskania homozygotyczności wykorzystuje się m.in. metodę androgenezy. Polega ona na uzyskaniu kolejnego pokolenia z gametofitu męskiego. Pylniki wycina się na etapie mikrospor jednojądrowych i po usunięciu nitki pręcikowej przenosi na pożywkę agarową. W takich warunkach nie wytwarzają one ziaren pyłku, lecz od razu siewki o zredukowanej o połowę liczbie chromosomów.

Inną metodą uzyskania homozygotyczności jest krzyżowanie międzygatunkowe lub międzyrodzajowe, którego efektem jest najczęściej (choć nie zawsze, bo w ten sposób wyhodowano np. pszenżyto) potomstwo o niestabilnym układzie chromosomów. Przez to w rozwijającym się zarodku chromosomy jednego z rodziców podczas kolejnych podziałów komórkowych ulegają eliminacji. Otrzymuje się więc rośliny, które zawierają jądrowy materiał genetyczny tylko jednego z nich. Jeśli ten rodzic był diploidem, to roślina potomna jest haploidem, tzn. jej komórki somatyczne zawierają liczbę chromosomów typową u tego gatunku dla gamet.

W oparciu o zasady krzyżowania międzygatunkowego i międzyrodzajowego, powstała słynna metoda "bulbozowania" polegająca na krzyżowaniu jęczmienia zwyczajnego (Hordeum vulgare) z jęczmieniem bulwiastym (Hordeum bulbosum) jako dawcą pyłku. W wyniku eliminacji chromosomów otrzymuje się haploidy zawierające tylko chromosomy jęczmienia zwyczajnego. Metodę tę wykorzystuje się również w hodowli innych gatunków roślin uprawnych, krzyżując żyto z jęczmieniem bulwiastym, a pszenicę z kukurydzą lub z kozieńcem.

Uzyskanie roślin haploidalnych to dopiero wstęp. Aby mogły być wykorzystane w dalszym etapie hodowli, należy przywrócić im podwójną liczbę chromosomów w komórkach somatycznych. Uzyskuje się to, poddając młode, dobrze rozwinięte siewki działaniu kolchicyny, która upośledza segregację chromosomów podczas mitozy (podziału jądra komórkowego). Doprowadza to do zduplikowania garnituru chromosomów.

Metoda DH (podwojonych haploidów) wykorzystywana jest w Hadmersleben w hodowli pszenicy ozimej. Jej haploidy otrzymuje się poprzez skrzyżowania pszenicy z kukurydzą. Otrzymane potomstwo poddaje się kolchicynowaniu. Koszt jednej roślinki uzyskiwanej w tym procesie sięga 20 euro.

Stacja korzysta też z metody pojedynczego ziarna (ang. SSD), która polega na losowym wyborze w każdym pokoleniu, począwszy od F2, po 1 ziarnie z rośliny. W pokoleniu F5 lub dalszym zbiera się wszystkie nasiona z rośliny. Ich potomstwo stanowi homozygotyczną linię SSD. W stacji w Hadmersleben koszt wytworzenia jednej roślinki to 3 eurocenty. W oparciu o tę metodę tworzone są mieszańcowe odmiany pszenicy ozimej. Jak szacuje firma, koszt uzyskania jednaj to wydatek ok. 2-3 mln euro.

 

Artykuł pochodzi z numeru 12/2015 magazynu Farmer

Zamów prenumeratę

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

  • Zbychu 2017-03-08 12:19:01
    A gdzie podziali się przeciwnicy GMO? Nie niepokoi to was? Aha bo to niby nie GMO? Spróbujcie takie zabiegi odnieść do ludzi i co teraz wam przychodzi do głowy? To teraz uprawiamy, zbieramy i zjadamy. Nic dalej żadnej reakcji?
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.92.182.0
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!