PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Pszenica po późnym przedplonie

Pszenica po późnym przedplonie

Autor: Wojciech Konieczny

Dodano: 01-10-2014 08:12

Opóźniony siew pszenicy ozimej wiąże się z obniżką plonu. Aby ją zminimalizować, należy dokonać korekty kilku czynników agrotechnicznych.



Termin siewu jest czynnikiem bardzo silnie wpływającym na plonowanie pszenicy ozimej. Opóźnienie siewu powoduje niekorzystne zmiany cech architektury łanu, jak słabsze rozkrzewienie produkcyjne, skrócone źdźbła, krótsze kłosy. Do tego dołączają zmiany w strukturze plonu przejawiające się mniejszą liczbą ziaren z kłosa. Tym samym maleje plon z jednostki powierzchni. Efektem końcowym jest znaczny spadek plonu ziarna.

Zmiany w morfologii pszenicy ozimej są efektem działania dwóch czynników środowiskowych: temperatury i światła. Wschody roślin i ich dalszy wzrost początkowy przebiegają w warunkach stosunkowo niskich temperatur przy stale skracającym się dniu świetlnym. Nie sprzyja to zarówno pobieraniu składników mineralnych z gleby, jak i intensywnej fotosyntezie, doprowadzając do bardzo spowolnionego wzrostu. Często pszenica z siewów późnych nie osiąga przed ustaniem wegetacji, początku fazy krzewienia (4 liście), ma słabo rozbudowany system korzeniowy i niewielką ilość nagromadzonych w tkankach cukrów. Stawia ją to na przegranej pozycji w wypadku ostrej zimy - jest do niej po prostu anatomicznie i fizjologicznie nieprzygotowana. W warunkach bardziej sprzyjających przetrwaniu doczeka wiosny, lecz płaci wysoką cenę za jesienne opóźnienie. Wymuszone rosnącym dniem świetlnym gwałtowne przyspieszenie rozwoju, polegające na szybkim przejściu roślin w fazę strzelania w źdźbło oraz skróceniu fazy strzelania w źdźbło - kłoszenie determinuje opisane na wstępie niekorzystne zmiany w budowie pszenicy.

Wyniki doświadczeń, jak i obserwacje praktyków potwierdzają, że skala spadku plonu późno posianej pszenicy bezpośrednio zależy od przebiegu pogody jesienią. Pogodna i ciepła w listopadzie i grudniu ogranicza spadek do kilkunastu procent. Szybko nadchodząca zima, powoduje obniżkę plonu sięgającą niekiedy nawet 50 proc.

Późny siew stwarza też inny problem agrotechniczny. Znaczna część herbicydów wykorzystywanych do jesiennego zwalczania chwastów zalecana jest do stosowania dopiero po osiągnięciu przez pszenicę fazy 3-4 liści. Niejednokrotnie jest to nieosiągalne, co sprawia, że walkę z chwastami trzeba odłożyć do wiosny. Zahartowane i zaawansowane w rozwoju wymagają użycia maksymalnych dawek herbicydów. Powoduje to wzrost kosztów uprawy pszenicy.

Spadek plonu pszenicy można łagodzić działaniami agrotechnicznymi. Z racji słabo rozwiniętego systemu korzeniowego u późno sianej pszenicy, nie wolno zaniedbać obfitego nawożenia podstawowego (w szczególności P i K). Ponieważ wraz z opóźnieniem terminu siewu następuje zmniejszenie liczby kłosów (i ich wielkości) na jednostce powierzchni, narzuca się wręcz podniesienie normę wysiewu. Siejąc w III dekadzie października, uzasadnione jest zwiększanie jej o 5-15 proc. Im większy odstęp czasu od zakończenia terminu optymalnego, tym wyższy dodatek.

Wielkość spadku plonu na skutek opóźnienia siewu warunkowana jest genetycznie. Są odmiany o mniejszych i większych wymaganiach co do długości dnia świetlnego. Te pierwsze wykazują niewielką tolerancję na opóźnienie siewu. Nie są zatem przydatne do październikowych siewów.

Po które odmiany warto więc sięgnąć, decydując się na opóźniony siew pszenicy ozimej? Z tym pytaniem zwróciliśmy się do kilku firm hodowlano-nasiennych.

Dr Adam Gleń, Hodowla Roślin Danko: - W wielu przypadkach rolnicy zmuszeni są do opóźnienia terminu siewu. Wynika to często z płodozmianu, który stosują, czy - w przypadku dużych gospodarstw - z ograniczeń technicznych. Hodowla Danko prowadziła badania pod tym kątem na terenie całego kraju i ma w swojej ofercie odmiany pszenicy ozimej, które szczególnie nadają się również do siewów w opóźnionym terminie. Są to: Arkadia, Sailor, Jantarka, Smuga, Muszelka i Banderola. Zostało to potwierdzone zarówno w naszych gospodarstwach, jak też w jednostkach badawczych w kraju i za granicą. Po kukurydzy ziarnowej najczęściej wybierany przez rolników jest Sailor, który znakomicie radzi sobie z presją "odkukurydzianej" fuzariozy. Mocno krzewiące się Arkadia i Muszelka już od kilku sezonów świetnie spisują się po burakach cukrowych, sprawdzały się nawet na południu Polski, przy siewie na przełomie listopada i grudnia. Zawsze przy nieoptymalnych siewach zalecamy już jesienią nawożenie siarką.

Dr Przemysław Matysik - hodowca pszenicy ozimej w Hodowli Roślin Strzelec: - Najlepszymi odmianami przystosowanymi do siewów późnych są genotypy o wczesnym terminie kłoszenia, a także o szybkim nalewaniu i dojrzewaniu ziarna (data osiągnięcia dojrzałości woskowej). Odmiany te także powinny się lepiej krzewić i zaczynać wcześniej wegetację wiosenną, tak aby móc w uzyskać odpowiednie zagęszczenie łanu. Zimotrwałość przy bardzo późnych siewach nie odgrywa takiego znaczenia jak w siewach wczesnych, bądź terminowych. Od kilku lat testujemy odmiany i rody hodowlane pszenicy ozimej w tzw. siewie późnym (termin siewu po 10 listopada). Na podstawie tych doświadczeń do późnych siewów możemy szczególnie polecić następujące odmiany HR Strzelce:

Markiza - wczesny termin kłoszenia i dojrzewania, szybkie nalewanie ziarna, duża MTZ rekompensująca słabsze zagęszczenie plantacji przy zmniejszonej normie wysiewu.

Bamberka - szybki wzrost wiosną, dobre krzewienie, grube bardzo wyrównane ziarno (efekt rekompensacji zwłaszcza na słabszych stanowiskach).

Przy późnych siewach odmiany Markiza zaleca się zwiększyć normę wysiewu do 450-550 nasion/m2, w zależności od rodzaju stanowiska. Odmianę Bamberka można zasiać rzadziej zwłaszcza na glebach dobrych i po dobrych przedplonach.

Paweł Żmijewski, KWS Zboża: - Decydując się na uprawę pszenicy w terminie późnym, najważniejszym czynnikiem jest oczywiście prawidłowy wybór odmiany. Przy wyborze powinniśmy kierować się kilkoma czynnikami, zaczynając od tolerancji odmian na przedplon zbożowy, buraczany czy kukurydziany, kolejno poprzez wyselekcjonowanie odmiany, która szybko rozwija się jesienią, natomiast wolniej strzela w źdźbło wiosną (pozwoli nam to uzyskać odpowiednią obsadę w przypadku niekorzystnych warunków pogodowych). Nie bez znaczenia jest tu również zimotrwałość odmiany, rośliny pszenicy będą wchodziły w okres spoczynku zimowego w fazach 2-3 liści, co oznacza większą wrażliwość na mróz. Im późniejszy siew, tym wyższa norma siewu, przy ustalaniu normy siewu należy wziąć pod uwagę krzewistość odmian, zalecana obsada roślin do siewu mieści się w przedziale od 250 szt./m2 do 450 szt./m2 w zależności od terminu i odmiany, roślina powinna docelowo zawiązać 500-600 źdźbeł kłosonośnych. Jeżeli przyjąć obsadę 300 szt./m2 za optymalną, to wzrost normy wysiewu powinien w skrajnie późnych terminach sięgnąć 50 proc. i wynieść 450 szt./m2.

Odmiany z późnego terminu siewu należy odpowiednio przygotować do spoczynku zimowego przy pomocy nawozów dolistnych zawierających bor, magnez, miedź, molibden i potas. Pamiętać należy też o kolejności nawożenia wiosną plantacji azotem, rośliny z późnego siewu powinny być jako pierwsze zasilone azotem oraz w miarę możliwości szybko odchwaszczone.

Odmiany pszenicy ozimej hodowli KWS polecane do późnego terminu siewu:

Julius (A) - odmiana jakościowa o bardzo dobrych parametrach jakościowych ziarna, klasyfikowana przez COBORU jako pszenica elitarna. Bardzo wysoka zimotrwałość sprawia, że odmiana jest odpowiednia do uprawy na terenie całego kraju. Możliwość uprawy na słabszych stanowiskach glebowych, wysokie i wierne plonowanie zdobyło uznanie u wielu rolników, jest to jedna z najczęściej uprawianych pszenic w Polsce. Wysoka elastyczność w terminie siewu - odpowiednia do siewów w terminie wczesnym, optymalnym, późnym oraz bardzo późnym. Stabilna i bardzo wysoka liczba opadania oraz wysoka masa tysiąca ziaren.

KWS Ozon (B) - odpowiednia do uprawy na terenie całego kraju, wzorzec w COBORU. Odmiana o wysokiej zimotrwałości (4 wg skali COBORU) i wysokim potencjale plonowania w badaniach PDOiR na terenie całego kraju. Jedna z najniższych odmian o bardzo wysokiej odporności na wyleganie, idealna do uprawy intensywnej na dobrych stanowiskach glebowych. Dobra zdrowotność z dużą odpornością na mączniaka oraz rdzę brunatną. Bardzo dobre parametry jakościowe ziarna - wysoka masa tysiąca nasion, dobre wyrównanie oraz bardzo wysoka liczba opadania. Bardzo dobry wybór do uprawy w terminie optymalnym, późnym i bardzo późnym.

KWS Dacanto (B) - wysoka jakość ziarna, bardzo wysoka liczba opadania, bardzo wysoki wskaźnik sedymentacji oraz średnia zawartość białka. Odmiana polecana do siewów w terminie optymalnym oraz późnym po burakach cukrowych i kukurydzy. Bardzo dobry profil zdrowotnościowy, wysoka odporność na mączniaka, rdzę brunatną, brunatną plamistość liści oraz choroby podstawy źdźbła.

Janek Walerych firma Limagrain: - Moje rozeznanie w kwestii "pszenica po późnym przedplonie" doprowadziło do poniższych wniosków:

Limagrain nie prowadzi własnych badań związanych z opóźnionym terminem siewu. Zarejestrowane w Polsce odmiany pszenicy ozimej Limagrain, takie jak Kepler (A), Operetka (A) oraz Henrik (C), w badaniach PDOiR COBORU w 2013 r. plonowały przy opóźnionym terminie siewu następująco: Kepler - 108 proc. wzorca (88 dt/ha), Operetka - 106 proc. wzorca (86 dt/ha), Henrik - 101 proc. wzorca (81,9 dt/ha).

Mając na uwadze stopniowe ocieplanie się klimatu, siewy pszenicy będą mogły być opóźnione i nawet dokonane w II lub III dekadzie października, pozwalając jednocześnie na dobry rozwój przedzimowy roślin. Oczywiście opóźnione siewy stwarzają większe ryzyko wymarznięcia roślin niż siewy dokonane w terminie. Jednak biorąc pod uwagę występujące w ostatnich latach z j awi s ko "pr zedłużony ch" jesieni i związany z tym nadmierny rozwój roślin przed zakończeniem wegetacji jesiennej, istnieje większe ryzyko przemarznięć w wyniku nagłych spadków temperatury.

Wydaje się, że później dojrzewające odmiany przy późnym siewie będą kłosiły się później i tym samym będą bardziej podatne na letnią suszę. Występuje także kwestia przedplonu, który powoduje opóźnienie siewu pszenicy ozimej. Mogą to być ziemniaki, buraki cukrowe lub kukurydza uprawiana na ziarno. W przypadku przedplonu kukurydzy oraz buraków wysiać można tylko odmiany pszenic odporne na Fusarium. Hodowla Limagrain rekomenduje tutaj odmiany Colonia oraz Evina.

Przy opóźnionym siewie brać należy także pod uwagę zimotrwałość odmiany oraz jej zdolności regeneracyjne po zimie. Należy również odpowiednio zwiększyć gęstość wysiewu o 15-20 proc.

Reasumując, odmiany pszenicy ozimej Limagrain nadające się do opóźnionych siewów to Kepler (A), Colonia (A) oraz Evina (E).

Na koniec alternatywna propozycja - uprawa przewódek. Na ten temat piszemy kilka stron dalej.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (15)

  • Krzysiek222 2014-10-03 10:45:37
    eso może nie zaszkodziłoby wrócić do podstaw wiedzy z produkcji roślinnej bo nic specjalnie nowego się w tej mierze nie wydarzyło ;)
  • Eso 2014-10-03 09:45:02
    Pytanie do fachowców: Jaki plon osiągnie w tych samych warunkach pszenica siana po pszenicy? jeżeli w tym roku dała plon około 6.2t z ha na ziemi średniej klasy IV przy dobrym nawożeniu.
    Wiem, że lepiej tak nie robić ale nie jestem w stanie uprawić w tym roku innego pola pod pszenice dobrej gliny bo jest tam dosłownie skała:)
    A jęczmienia jarego więcej jak 5 ton na wiosnę nie narośnie:)
  • jarki 2014-10-03 07:32:43
    napisz ile kasowaliście za siew rzepaku?
    i teraz za pszenicę?
  • jarki 2014-10-03 07:30:57
    moim zdaniem @Krystian jest pracownikiem tej firmy bo ciągle o nich pisze
  • Beno 2014-10-03 06:48:57
    Krystian, a ty na swoim polu siejesz pszenicę w technologii pasowej?
  • Krystian 2014-10-02 20:06:38
    Talerzówka to samobójstwo w tej sytuacji, a deszczu za bardzo w prognozie nie widać. Przynajmniej u mnie. Usługodawców masz. Dzwoń tutaj znajdziesz numer www.agro-land.eu.com Przyjeżdżają i sieją w uprawie pasowej. Co do cen sprzętu to taki nowy siewnik do uprawy pasowej kosztuje tyle co normalny siewnik i pług. Wybór jest prosty, skoro zwykłym nie zasiejesz a pasowym tak.
  • kissmy... 2014-10-02 19:21:17
    uprawa pasowa to świetne rozwiązanie, ale maszyny są koszmarnie drogie, a usługodawców brak, kukurydzy na kiszonkę bym za darmo nie oddał - ewentualnie za obornik, najlepszym rozwiązaniem jest talerzówka, pszenicę na glinkach prawdopodobnie będę przesiewał - tylko jeszcze nie wiem kiedy
  • z.. 2014-10-02 07:45:16
    ..plon qq raczej jest ale nie rekordowy....taki jak zwykle ...na okrągło suchego....:)
    .....nie mogę zebrać...tego co muszę...., część zgniła....część przerosła...część !!!!musi mieć sucho...bo maszyna nie pozamiata...
    ..u sąsiada przed oknem pszenica nie wschodzi wrzucił ją chyba trochę za głęboko
    (w czasie siewu tonął) deszcz dowalił i....się męczy...
  • jarki 2014-10-02 07:27:48
    u nas qq ziarnową oddają za darmo krowiarzom
    na zupę a właściwie na kichę ob nie warto kosić
    tylko niema komu brać bo zupy z tego też nie będzie
    zero kolb i słoma nie wiadomo co z tym robić ???
  • z.. 2014-10-02 07:16:48
    ...a ja nie posiałam pszenicy .....
    ...a rzepak mój (ogólnie równiutki fajna obsada) jest głodny, (woda z nieba zrobiła płukanie terenu)..jak obeschnie rosa, rzucę ciut azotu ...albo zmarznie albo umrze z głodu....albo dziki sprowadzą go do parteru....
    .....wczoraj spadł znowu 1cm wody....znowu chlupot....to jest MASAKRA...kuku ...mokra i zielona ....nadaje się na zupę....
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.92.170.149
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!