PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Pszenżyto ozime - zboże wyjątkowo uniwersalne

Pszenżyto ozime - zboże wyjątkowo uniwersalne Pszenżyto charakteryzuje się wysokim potencjałem plonowania, dobrą zdrowotnością i wartością pokarmową ziarna; Fot. H.J.

Autor: Hanna Jarosławska

Dodano: 13-09-2018 18:51

Tagi:

W porównaniu z innymi gatunkami zbóż historia hodowli pszenżyta jest najkrótsza. Pomimo to do Krajowego Rejestru (KR) wpisanych jest wiele jego odmian. Jak odnaleźć się w tym gąszczu i wybrać odpowiednią odmianę?



Trzeba przyznać, że pszenżyto to typowo polska specjalność. Co roku w naszym kraju na powierzchni 1,3 mln ha produkuje się 1/3 światowych zbiorów tego zboża. Po drugie, pierwsze komercyjne odmiany pszenżyta wyhodowano właśnie w Polsce - ówczesnym hodowcom przyświecała idea stworzenia takiej rośliny paszowej, która niewielkim kosztem produkcji dostarczyłaby maksimum składników odżywczych.

PSZENŻYTO = JAKOŚĆ PSZENICY + ODPORNOŚĆ ŻYTA?

Gatunek ten powstał ze skrzyżowania dwóch zbóż - pszenicy i żyta. Zakładano, że w jednym organizmie roślinnym połączą się korzystne cechy obydwu gatunków: dobra jakość ziarna i plenność pszenicy oraz odporność na choroby i tolerancja na niekorzystne warunki środowiskowe żyta. Czy hodowcom udało się osiągnąć założone wcześniej cele? Po części - tak. Ziarno obecnych odmian pszenżyta charakteryzuje się dużą zawartością białka o bardzo korzystnym składzie aminokwasów, a także małą ilością związków antyżywieniowych - glukozynolanów. Z tego względu pszenżyto uprawiane jest obecnie głównie jako pasza dla zwierząt. Poza tym na słabszych stanowiskach radzi sobie o wiele lepiej niż pszenica. Charakteryzuje się również większą tolerancją na okresowy niedobór wody. W dodatku zimotrwałość obecnych odmian pszenżyta ozimego, w porównaniu do tych z lat 80. XX w., jest bardzo wysoka.

Z drugiej strony gatunek ten odziedziczył w genetycznej ruletce wiele niekorzystnych cech obydwu zbóż: niektóre odmiany, szczególnie te o długiej słomie, w dalszym ciągu są podatne na wyleganie, a ziarno stosunkowo szybko porasta w kłosach. Mąka otrzymana z pszenżyta ma słabą wartość wypiekową i obecnie używa się jej jedynie jako domieszki do mąki pszennej. Pszenżyto krzewi się o wiele słabiej od pszenicy i wymaga stosowania regulatorów wzrostu.

PSZENŻYTO OZIME W KRAJOWYM REJESTRZE

Przeglądając bogate oferty firm nasiennych, warto zwrócić uwagę na cechy ważne z ekonomicznego punktu widzenia, czyli przede wszystkim plenność i zimotrwałość. Drugą istotną kwestią podczas doboru odmiany jest podatność na wyleganie oraz tolerancja na czynniki siedliskowe istniejące w gospodarstwie. Wielu rolników w dalszym ciągu decyduje się na odmiany o tradycyjnej długości słomy, co jest często podyktowane ściółkowym systemem chowu zwierząt w gospodarstwie. Są jednak także krótkosłome, mniej podatne na wyleganie. Dawniej do ich hodowli wykorzystywano karłowe odmiany pszenicy ozimej. Uzyskane krzyżówki powielały jednak znaną wadę odmian karłowych, małą odporność na porażenie chorobami podsuszkowymi. Aktualnie hodowcy korzystają z karłowych form żyta, co pozwoliło wyeliminować tę ujemną cechę. Przykładem odmiany krótkosłomej jest Lombardo wyhodowana przez szwedzką hodowlę Lantmannen SW Seed.

Przypominamy minimalne parametry jakościowe ziarna pszenżyta wymagane w skupie:

  • Zawartość białka 12-13 proc.
  • Wilgotność ziarna maksymalnie 15 proc.
  • Minimalna gęstość ziarna w stanie zsypnym 68 kg/hl
  • Minimalna liczba opadania 80 s

KR liczy aktualnie 49 odmian pszenżyta, z czego 41 (84 proc.) pochodzi z polskich hodowli - HR Danko oraz HR Strzelce. Listę uzupełnia 5 odmian z Niemiec i 3 ze Szwecji. W ramach ciekawostki można wspomnieć, że najstarszą odmianą w KR jest Presto z HR Danko wpisana tam w 1989 r. Ponadto jak na razie w KR nie ma odmian mieszańcowych, jednak polskie hodowle pracują już nad nimi.

NAJWYŻEJ PLONUJĄCE ODMIANY PSZENŻYTA OZIMEGO W KR

Na podstawie wyników Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego (PDO) sprawdziliśmy, które odmiany znajdujące się w KR plonowały najwyżej. Wzięliśmy pod uwagę wyniki plonowania zarówno dla poziomu A1 (niskie nawożenie i brak ochrony chemicznej), jak i dla poziomu A2 (wysokie nawożenie azotowe, skracanie źdźbeł i pełna ochrona). Po analizie wyników za lata 2015- 2017 w ramach doświadczeń PDO wyróżniliśmy 5 odmian, których plenność w tym okresie kształtowała się najwyżej zarówno na poziomie A1, jak i A2. Należą do nich:

Octavio - HR Strzelce (KR 2017)

Meloman - HR Strzelce (KR 2014)

Temuco - Lantmannen SW Seed (KR 2016)

Kasyno - HR Danko (KR 2016)

Tadeus - Nordsaat (KR 2017)

Na podstawie zestawienia widać czarno na białym, że pierwsze miejsca zajmują polskie odmiany wyhodowane przez HR Strzelce. Octavio, całkiem młoda odmiana, której materiał nasienny znajduje się dopiero na etapie rozmnażania w hodowli i licencjonowanych firmach nasiennych, przy intensywnej agrotechnice w PDO plonowała powyżej 10 t ziarna z hektara. Niewątpliwą zaletą tej odmiany jest wysoka zimotrwałość - 6o w skali 9-stopniowej.

Drugą wysoko plonującą odmianą był Meloman i wynosił 105,5 i 103 proc. wzorca odpowiednio dla poziomu A1 i A2, co w przeliczeniu na wartości bezwzględne wyniosło 9,1 oraz 10,1 t/ha. Trzecie miejsce w rankingu zajmuje odmiana Temuco, która została wpisana do KR w 2017 r. i w doświadczeniach PDO zrealizowanych w latach 2015-2017 plonowała na poziomie od 8,7 do 10,1 t/ha. W zestawieniu, a także w Krajowym Rejestrze, figuruje wiele nowych, dobrze zapowiadających się odmian, które z czasem z pewnością wyprą dzisiejsze genotypy.

Jest to fragment artykułu, który ukazał się w wydaniu sierpniowym miesięcznika "Farmer"

 

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.162.159.33
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!