Plony zbóż pszenicy jarej (dane COBORU) uzyskane z niższego poziomu agrotechniki na korzyść pszenicy ozimej wynosiły jedynie 1,5 dt/ha, tj. 2 proc. Na wyższym poziomie agrotechniki różnica w poziomie plonowania wynosiła 3,8 dt/ha, tj. 5 proc. W porównaniu z latami 2010 i 2011 pszenica jara w 2012 r. na niższym poziomie agrotechniki plonowała odpowiednio wyżej o 10 dt/ha i 8,5 dt/ha, co stanowiło odpowiednio 15 i 11 proc. W warunkach intensywniejszej uprawy - 10,9 i 6,2 dt/ha, co stanowiło 14 i 8 proc. Podobnie pozostałe gatunki zbóż jarych plonowały wyżej w odniesieniu do lat poprzednich. W przypadku owsa różnica wynosiła 10,9 dt/ha i 8,5 dt/ha.

Nieco niższe różnice uzyskano w przypadku jęczmienia jarego. Powyższe wyniki dowodzą, że potencjał plonotwórczy odmian zbóż jarych jest bardzo duży i możliwy do osiągnięcia. Jakie zatem czynniki decydują o ujawnieniu potencjału odmian?

Odmiana sprzężona z pogodą

Jest on głównie kształtowany przez współdziałanie warunków pogody z właściwościami odmian i czynnikami agrotechnicznymi. Czynniki wpływające na poziom plonów roślin zbożowych można podzielić na: plonotwórcze, plonochronne i kompleksowe.

Nawożenie azotem, termin siewu i gęstość wysiewu zaliczane są do czynników plonotwórczych, zatem ich działanie bezpośrednio oddziałuje na wzrost i rozwój rośliny, powodując kształtowanie głównych cech struktury plonu (MTZ, liczby kłosów i liczby ziaren w kłosie). Porównaliśmy poziom plonowania i cechy struktury plonu pszenicy jarej. Wyraźnie widać, że wyższy poziom plonowania w 2012 r. wynikał z większej liczby kłosów na jednostce powierzchni, większej liczby ziaren w kłosie i wyższej MTZ. W roku 2012 o poziomie plonowania głównie zadecydowało współdziałanie warunków pogody z czynnikami plonotwórczymi - terminem siewu i nawożeniem azotem. Z uwagi na fakt wymarznięcia wielu plantacji rzepaku i pszenicy ozimej, pola te zostały przesiane zbożami jarymi. Plantatorzy często stosowali kwalifikowany materiał siewny, co również miało wpływ na wielkość plonu. W niniejszym artykule opisano wpływ tych dwu czynników na ujawnienie potencjału plonowania zbóż jarych.

Termin siewu

Zboża należą do roślin dnia długiego.

Oznacza to, że fazę generatywną rozpoczynają po przyjęciu określonej liczby godzin świetlnych. Zróżnicowanie terminu siewu związane jest ściśle ze zmianą długości dnia i temperatury powietrza w okresie początkowego rozwoju roślin.