Sporysz to rozrośnięty ziarniak żyta, pobudzony do wzrostu przez grzyb o nazwie - buławinka czerwona. Gdy dojrzeje opada na ziemię i po przezimowaniu mniej więcej w okresie kwitnienia zbóż i traw rozwija się w postaci czerwonych buławek (stąd nazwa) na białych trzonkach.

Wytwarzają one zarodniki, które następnie zarażają kwiaty zbóż i traw. Zarodniki kiełkują i tworzą charakterystyczny twór zwany sporyszem.
Sporysz to grzyb trujący i halucynogenny. W dawnych czasach często dochodziło do zatruć w przypadku zjedzenia chleba upieczonego z mąki żytniej, pochodzącej z porażonych ziarniaków żyta. Obecnie nie notuje się zatruć sporyszem. Rzadko występuje w zbożach dzięki programom ochrony roślin, zmianowaniu, głębokim uprawkom i oczyszczaniu materiału siewnego.

W tym roku jednak na plantacjach żyta można zaobserwować sporą ilość kłosów porażonych sporyszem. Bez problemu można go odnaleźć na samosiewach, na przydrożnych trawach oraz na miedzach.