Zachodnia kukurydziana stonka korzeniowa pochodzi z Ameryki Północnej. Ma dużą zdolność przystosowywania do nowo zasiedlanych obszarów, co powoduje jej bardzo szybkie rozprzestrzenianie. W roku 1992 szkodnik został zawleczony do Europy i od tego czasu występuje w większości krajów europejskich. W Polsce po raz pierwszy zauważono go w województwie podkarpackim w sierpniu 2005 r.

Zachodnia kukurydziana stonka korzeniowa jest bardzo groźnym szkodnikiem wywołującym olbrzymie straty, nawet do 80 proc. plonu. Jest ona chrząszczem z rodziny stonkowatych. Dorosły chrząszcz ma długość 4,2–6,8 mm, barwę od bladożółtej do jasnozielonej, z czarnymi pasami wzdłuż pokryw skrzydeł. Występują znaczne różnice w ubarwieniu, począwszy od owadów zabarwionych prawie jednolicie jasno do osobników z niemal całkowicie ciemnymi pokrywami, niezależnie od płci. Larwy mają ciało wydłużone, barwy białej do kremowej, z brązową głową i tarczką analną w kształcie litery V. Odnóża są bardzo krótkie.

Atak larwy
Rośliny kukurydzy są uszkadzane przez larwy i postaci dorosłe, lecz najgroźniejsze są uszkodzenia wywoływane przez larwy. Bytują one w glebie, początkowo odżywiają się tkanką zewnętrzną korzeni, a w miarę wzrostu wgryzają się w głąb. Korzenie są często wydrążone oraz pogryzione aż do podstawy rośliny, ich końcówki brązowieją. Zniszczenie systemu korzeniowego (zwłaszcza silne uszkodzenia) powoduje stopniowe zamieranie roślin. Widoczne są deformacje, usychanie i wyleganie całych roślin. Dorosłe owady odżywiają się pyłkiem, znamionami kwiatów, odsłoniętymi ziarnami oraz tkanką liści. Może to zakłócić proces zapylania, co sprawi, że kolby są słabo wypełnione. Poza tym wżery są drogą wnikania patogenów powodujących choroby kukurydzy, w tym grzybów wytwarzających mikotoksyny (szkodliwe produkty przemiany).

Rocznie występuje jedno pokolenie szkodnika. Stadium zimującym są jaja składane w glebie, od połowy lata aż do późnej jesieni. Larwy pojawiają się w okresie od połowy maja do początku sierpnia. Postaci dorosłe występują od przełomu czerwca i lipca do połowy października. Najwięcej pojawia się ich w okresie sierpień – wrzesień.

Strefa porażenia
Zachodnia kukurydziana stonka korzeniowa jest szkodnikiem podlegającym obowiązkowi zwalczania w Polsce. W wypadku wystąpienia lub podejrzenia o wystąpienie tego szkodnika należy niezwłocznie powiadomić o tym Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa lub wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Postępowanie w wypadku stwierdzenia wystąpienia stonki określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa z dnia 13 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych sposobów postępowania przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzeniania się zachodniej kukurydzianej stonki korzeniowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 82, poz. 763). Zgodnie z przepisami wyznacza się strefę porażenia w odległości co najmniej 1 km wokół miejsca uprawy kukurydzy, na którym stwierdzono wystąpienie stonki oraz strefę bezpieczeństwa w odległości co najmniej 5 km od granicy strefy porażenia. Istnieje także możliwość wyznaczenia dodatkowych stref wokół wyżej wymienionych obszarów, jeżeli istnieje szczególne zagrożenie.

Zasady zwalczania
Najskuteczniejszą metodą walki ze szkodnikiem jest czasowe zaprzestanie uprawy kukurydzy lub stosowanie płodozmianu. W związku z tym w strefie porażenia zakazuje się uprawy kukurydzy przez dwa kolejne lata następujące po roku, w którym stwierdzono wystąpienie stonki wewnątrz strefy porażenia lub nakazuje się stosowanie zmianowania, dopuszczającego uprawę kukurydzy tylko raz w okresie trzech kolejnych lat. Ponadto niszczy się samosiewy kukurydzy. Zbiór kukurydzy przeprowadza się późną jesienią, gdy nie obserwuje się postaci dorosłych. Niedopuszczalne jest również w tej strefie przemieszczanie świeżych roślin kukurydzy i ich części przez rok od dnia wystąpienia szkodnika oraz wywożenie gleby lub innego podłoża pochodzącego z gruntów, na których uprawiana jest kukurydza.Należy również czyścić z gleby i resztek roślinnych maszyny używane na gruntach, na których uprawiana jest kukurydza, przed opuszczeniem strefy porażenia. Na gruntach, na których uprawiana jest kukurydza, obowiązuje również wykonywanie odpowiednich zabiegów chemicznych do końca składania jaj przez stonkę, w roku jej wystąpienia i w roku następnym. Jednak dotąd nie było zarejestrowanych odpowiednich preparatów. Dopiero teraz Karate Zeon 050 CS firmy Syngenta otrzymał jednorazowe zezwolenie na stosowanie w uprawie kukurydzy przeciwko zachodniej kukurydzianej stonce korzeniowej. Zezwolenie jest ważne do 15 października 2006 r.

Karate Zeon 050 CS może być stosowany w strefach porażenia oraz strefie bezpieczeństwa określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa w sprawie wprowadzenia na obszarze woj. podkarpackiego nakazów i zakazów w związku ze szczególnym zagrożeniem roślin przez zachodnią kukurydzianą stonkę korzeniową. Przewidywany areał do zastosowania preparatu wynosi 1400 hektarów.

Oprysk insektycydem
Substancją biologicznie czynną środka jest lambda-cyhalotryna (związek z grupy pyretroidów) – 50 g w 1 litrze środka. Karate Zeon 050 CS działa na roślinie powierzchniowo.

Stosuje się go w dawce 0,2 litra na hektar po zauważeniu jednego szkodnika w pułapce feromonowej lub pokarmowej – zgodnie z sygnalizacją. Na hektar trzeba zastosować 150–400 litrów wody. Zalecane jest opryskiwanie drobnokropliste. Okres karencji wynosi siedem dni.

Za wykrywanie i zwalczanie stonki odpowiedzialna jest Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Najlepszą metodą wykrywania obecności stonki jest użycie pułapek feromonowych, które służą do odłowu samców szkodnika. Oprócz tego stosuje się pułapki z wabikiem sporządzonym z wyciągu z roślin żywicielskich. W przypadku dużej populacji szkodnika skutecznym sposobem prowadzenia monitoringu są również lustracje upraw kukurydzy, polegające na ocenie wzrokowej bryły korzeniowej i części nadziemnej roślin.

Szczegółowe informacje na temat zwalczania zachodniej kukurydzianej stonki korzeniowej można uzyskać w jednostkach Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

Zachodnia kukurydziana stonka korzeniowa jest szkodnikiem podlegającym obowiązkowi zwalczania w Polsce. W wypadku wystąpienia lub podejrzenia o wystąpienie tego szkodnika należy niezwłocznie powiadomić o tym Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa lub wójta (burmistrza, prezydenta miasta).

W artykule wykorzystano materiały Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa

Źródło "Farmer" 16/2006

Podobał się artykuł? Podziel się!