PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Szukać wśród nowości

Na rynku dominuje kilka powszechnie zaakceptowanych odmian ziemniaków. Wiele odmian nowszych, godnych polecenia, nie znajduje miejsca w szerszej uprawie. Tymczasem warto się nimi zainteresować.



W ostatniej dekadzie ponaddwukrotnie wzrosła liczba zarejestrowanych odmian ziemniaków. O ile w roku 1996 w rejestrze krajowym było 57 odmian, to na koniec roku 2006 – 129. W niedługim czasie zostaną wpisane nowe, stanowiące efekty prac hodowców w ostatnich latach.

Ponadto mogą być w Polsce uprawiane także zagraniczne odmiany ziemniaków ze Wspólnotowego Katalogu Odmian Roślin Rolniczych (CCA) pod warunkiem sprawdzenia w Polsce ich odporności na raka. Katalog ten stanowią odmiany wpisane do odpowiednich rejestrów w poszczególnych krajach członkowskich UE. Poszerzenie doboru odmian ma na celu coraz lepsze zaspakajanie zróżnicowanych wymagań rynku oraz rolników.

Różnorodność odmian
Większa niż u innych roślin uprawnych liczba odmian ziemniaków jest  związana z dużą liczebnością oraz znacznym zróżnicowaniem cech roślin i bulw decydujących o wartości gospodarczej, w tym z: 
- przydatnością bulw do różnych kierunków użytkowania,
- zróżnicowaną wczesnością gromadzenia plonu,
- występowaniem cech, które jednoznacznie różnicują preferencje użytkownika (np. odmiana o miąższu białym może powtórzyć inne cechy odmiany o miąższu żółtym ale jest przecież inną odmianą),
- dużą liczbą organizmów szkodliwych, którymi zagrożenie jest eliminowane poprzez hodowlę odpornościową.

Z tego względu w toku prac nad nowymi odmianami określane są priorytety dla poszczególnych kierunków hodowli. Określają one, które z oczekiwanych przez odbiorców i producentów ziemniaków cech mają dominujące znaczenie dla kreowania odmian. Dla hodowców mających na celu uzyskanie odmiany jadalnej, podstawowym dążeniem jest jak najpełniejsze zaspokojenie zróżnicowanych wymagań konsumentów odnośnie walorów kulinarnych i morfologicznych bulw. Przedmiotem ich zabiegów jest wówczas doskonalenie bądź stabilizowanie takich cech, jak: skład chemiczny, barwa, jednorodność, konsystencja, smakowitość, ciemnienie miąższu, a także wygląd i barwa skórki, zarys kształtu bulw itp. W selekcjonowaniu odmian przeznaczonych do przetwórstwa spożywczego istotne są te parametry, od których zależy technologiczna wartość plonu i ilość uzyskanego produktu finalnego, zaś dla skrobiowych największe znaczenie ma wydajność skrobi. Rolnik jest natomiast zainteresowany tym, by zaakceptowana przez nabywców odmiana (zyskująca tym samym oczekiwaną wartość rynkową) dawała wysoki plon i była możliwie łatwa w uprawie. Cechami ważnymi dla niego są więc: długość okresu wegetacji, plenność, wymagania glebowe i wodne, odporność roślin na mątwika, porażenie wirusami, zarazą ziemniaka, czarną nóżką i innymi chorobami, odporność bulw na porażenie chorobami oraz na uszkodzenia mechaniczne, przechowywalność, efektywność wykorzystywania czynników agrotechnicznych itp.

Dlatego w programach hodowli uwzględnianych jest przynajmniej 50 różnych cech, od których zależy wartość użytkowa i walory agrotechniczne nowych odmian. Obok tych ważnych ze względu na wykorzystanie plonu bardzo duże znaczenie mają cechy odporności na liczne patogeny i szkodniki oraz tolerancja na warunki środowiska. Ograniczenie szkodliwości organizmów stanowiących zagrożenie dla roślin i bulw poprzez hodowlę odpornościową jest najskuteczniejszym i najtańszym sposobem poprawy wielkości i jakości plonów, a uzyskiwanie odmian charakteryzujących się coraz wyższą odpornością stanowi jeden z podstawowych elementów postępu biologicznego.

W ostatniej dekadzie ponaddwukrotnie wzrosła liczba zarejestrowanych odmian ziemniaków. O ile w roku 1996 w rejestrze krajowym było 57 odmian, to na koniec roku 2006 – 129. W niedługim czasie zostaną wpisane nowe, stanowiące efekty prac hodowców w ostatnich latach.

Ponadto mogą być w Polsce uprawiane także zagraniczne odmiany ziemniaków ze Wspólnotowego Katalogu Odmian Roślin Rolniczych (CCA) pod warunkiem sprawdzenia w Polsce ich odporności na raka. Katalog ten stanowią odmiany wpisane do odpowiednich rejestrów w poszczególnych krajach członkowskich UE. Poszerzenie doboru odmian ma na celu coraz lepsze zaspakajanie zróżnicowanych wymagań rynku oraz rolników.

Różnorodność odmian
Większa niż u innych roślin uprawnych liczba odmian ziemniaków jest  związana z dużą liczebnością oraz znacznym zróżnicowaniem cech roślin i bulw decydujących o wartości gospodarczej, w tym z:
h przydatnością bulw do różnych kierunków użytkowania,
h zróżnicowaną wczesnością gromadzenia plonu,
h występowaniem cech, które jednoznacznie różnicują preferencje użytkownika (np. odmiana o miąższu białym może powtórzyć inne cechy odmiany o miąższu żółtym ale jest przecież inną odmianą),
h dużą liczbą organizmów szkodliwych, którymi zagrożenie jest eliminowane poprzez hodowlę odpornościową.

Z tego względu w toku prac nad nowymi odmianami określane są priorytety dla poszczególnych kierunków hodowli. Określają one, które z oczekiwanych przez odbiorców i producentów ziemniaków cech mają dominujące znaczenie dla kreowania odmian. Dla hodowców mających na celu uzyskanie odmiany jadalnej, podstawowym dążeniem jest jak najpełniejsze zaspokojenie zróżnicowanych wymagań konsumentów odnośnie walorów kulinarnych i morfologicznych bulw. Przedmiotem ich zabiegów jest wówczas doskonalenie bądź stabilizowanie takich cech, jak: skład chemiczny, barwa, jednorodność, konsystencja, smakowitość, ciemnienie miąższu, a także wygląd i barwa skórki, zarys kształtu bulw itp. W selekcjonowaniu odmian przeznaczonych do przetwórstwa spożywczego istotne są te parametry, od których zależy technologiczna wartość plonu i ilość uzyskanego produktu finalnego, zaś dla skrobiowych największe znaczenie ma wydajność skrobi. Rolnik jest natomiast zainteresowany tym, by zaakceptowana przez nabywców odmiana (zyskująca tym samym oczekiwaną wartość rynkową) dawała wysoki plon i była możliwie łatwa w uprawie. Cechami ważnymi dla niego są więc: długość okresu wegetacji, plenność, wymagania glebowe i wodne, odporność roślin na mątwika, porażenie wirusami, zarazą ziemniaka, czarną nóżką i innymi chorobami, odporność bulw na porażenie chorobami oraz na uszkodzenia mechaniczne, przechowywalność, efektywność wykorzystywania czynników agrotechnicznych itp.

Dlatego w programach hodowli uwzględnianych jest przynajmniej 50 różnych cech, od których zależy wartość użytkowa i walory agrotechniczne nowych odmian. Obok tych ważnych ze względu na wykorzystanie plonu bardzo duże znaczenie mają cechy odporności na liczne patogeny i szkodniki oraz tolerancja na warunki środowiska. Ograniczenie szkodliwości organizmów stanowiących zagrożenie dla roślin i bulw poprzez hodowlę odpornościową jest najskuteczniejszym i najtańszym sposobem poprawy wielkości i jakości plonów, a uzyskiwanie odmian charakteryzujących się coraz wyższą odpornością stanowi jeden z podstawowych elementów postępu biologicznego.

Poza informacjami, jakie na temat odmian zawierają publikacje COBORU i wydawnictwa regionalne prezentujące wyniki uzyskane w systemie PDO, wszystkim zainteresowanym wyniki odpowiednich badań oferuje także Oddział Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w Jadwisinie. Prowadzone tam prace badawcze pozwalają na znaczne rozszerzenie informacji o każdej z odmian. Systematycznie opracowywane wyniki prezentowane są w ukazującej się co dwa lata   „Charakterystyce Krajowego Rejestru Odmian Ziemniaka”. Dotychczas przygotowanych zostało dziewięć wydań tej publikacji.

W toku badań prowadzonych w Zakładzie Agronomii Ziemniaka i Zakładzie Przechowalnictwa i Przetwórstwa w Jadwisinie charakteryzowanych jest wiele cech wpływających na wartość gospodarczą odmiany. Prace te obejmują zagadnienia związane z oceną odmian pod względem:
- wysokości i wierności plonowania,
- stabilności składu chemicznego,
- wymagań środowiskowo-agrotechnicznych (glebowych, wodnych, nawozowych itp.),
- fizjologii i potencjału plonotwórczego sadzeniaków,
- odporności bulw na uszkodzenia mechaniczne,
- podatności bulw na choroby skórki,
- cech jakości bulw,
- przydatności do przetwórstwa na poszczególne produkty spożywcze,
- temperatury przechowywania bulw na cele konsumpcyjne i do przetwórstwa,
- okresu utrzymywania pełnej wartości konsumpcji,
- trwałości przechowalniczej,
- przydatności i wymagań agrotechnicznych w uprawie na wczesny zbiór,
- przydatność do uprawy ekologicznej.

Uszczegółowione charakterystyki poszczególnych odmian pozwalają wnikliwiej ocenić każdą z nich pod względem przydatności do produkcji w warunkach konkretnego gospodarstwa lub też kierunku wykorzystania. Ułatwiają więc podjęcie decyzji, którą z nich wybrać.•
 

Trzeba pamiętać, że pomimo postępu w hodowli każda nowo zarejestrowana odmiana pozostaje kompromisem pomiędzy oczekiwaniem odbiorcy (konsumenta, przetwórcy, eksportera) ziemniaków i ich producenta .


Cechy najważniejsze z jednej strony dla rolników, a z drugiej – dla odbiorców ziemniaków są czasami trudne do pogodzenia. Osiągnięcie pożądanego przez odbiorcę poziomu cechy użytkowej uniemożliwia często poprawę poziomu innej, ważnej dla rolnika. W pracy nad nową odmianą udaje się więc zrealizować tylko niektóre z oczekiwań. Niemniej jednak każda nowo rejestrowana odmiana różni się pozy-tywnie od wpisanych wcześniej przynajmniej jedną cechą. Być może właśnie tą, która będzie miała ważne znaczenie w warunkach uprawy czy użytkowania w określonej sytuacji.

Autorka jest pracownikiem Zakładu Agronomii Ziemniaka, Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, Oddział w Jadwisinie

Źródło: Farmer 04/2007

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.198.86.28
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!