PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Uprawa bezorkowa

Autor: prof. Andrzej Blecharczyk, dr hab. Irena Małecka

Dodano: 07-08-2008 17:09

Tagi:

Bezorkowe systemy uprawy roli należy traktować jako technologię alternatywną, przydatną zwłaszcza w dużych gospodarstwach. Ich powodzenie zależy przede wszystkim od samego rolnika, który umiejętnie wykorzystuje zalety uproszczonej uprawy roli, ale potrafi również dostrzec jej zagrożenia i im przeciwdziałać.



Tradycyjna uprawa płużna roli obok zalet ma również wiele wad, gdyż powoduje nadmierne przesuszenie gleby. Charakteryzuje się dużą energochłonnością oraz sprzyja erozji wodnej i wietrznej. Dlatego od wielu lat poszukuje się nowych metod, ograniczających wady uprawy płużnej. Podczas stosowania uproszczeń w uprawie roli większą uwagę należy zwracać na prawidłowe następstwo roślin. Ocena ekonomiczna nie jest w tym wypadku jednoznaczna i w dużej mierze zależy od wielkości gospodarstwa. Z jednej strony są niższe koszty uprawy roli, z drugiej jednak wyższe nakłady na środki produkcji, zwłaszcza w pierwszych latach przechodzenia na systemy bezorkowe. W gospodarstwach wielkoobszarowych pozwala to ponadto w większym stopniu dotrzymać optymalnych terminów agrotechnicznych niż w uprawie płużnej.

Cel uproszczeń

Do głównych zalet wprowadzania systemów uproszczonej uprawy roli, w tym siewu bezpośredniego, należą:

  • zmniejszenie nakładów pracy na wykonanie zabiegów uprawowych, oszczędność czasu,
  • zmniejszenie zużycia paliwa, mniejsze koszty utrzymywania maszyn,
  • polepszenie struktury i porowatości gleby,
  • lepsze zatrzymywanie wody i zwiększenie zawartości substancji organicznej w glebie,
  • ograniczenie erozji gleby,
  • zatrzymywanie nawozów i pestycydów w wierzchniej warstwie gleby i niedopuszczenie do ich nadmiernego wymywania, szybsza degradacja tych związków dzięki intensywniejszej działalności mikroorganizmów,
  • mniejsze zanieczyszczenie powietrza poprzez obniżenie emisji spalin oraz dwutlenku węgla,
  • ponadto resztki roślinne na polu są schronieniem i źródłem pokarmu dla zwierząt.

Kukurydza bezorkowo

Kukurydza jest jedną z roślin coraz częściej uprawianych w technologiach bezorkowych, z pozostawianiem resztek roślinnych (mulczu) na polu. Jej wysiew w szerokich międzyrzędziach i powolny początkowy rozwój sprzyja bowiem erozji gleby i wymywaniu azotanów. Zamiast pługa stosuje się najczęściej do uprawy powierzchniowej kultywatory ścierniskowe o sztywnych łapach (grubery) z wałem strunowym i sekcją talerzy, brony talerzowe lub specjalne agregaty talerzowe (np. Disc Carrier firmy Väderstad). Siewniki w technologii bezorkowej wyposażone są najczęściej w redlice talerzowe, jak również nożowe, radełkowe, dłutowe itp. Coraz częściej łączone są z talerzowym agregatem doprawiającym. W systemie siewu bezpośredniego, gdzie nie wykonuje się zabiegów mechanicznych od zbioru rośliny poprzedzającej do siewu rośliny następczej, nieodzowne jest stosowanie herbicydów nieselektywnych w celu zniszczenia chwastów i samosiewów (np. Roundup Max 680 SG, Roundup Energy 450 SL).

Ważną rolę w uprawie uproszczonej odgrywa pokrycie gleby (mulczowanie) resztkami pożniwnymi wraz z pozostawioną słomą albo resztkami roślinnymi pochodzącymi z rośliny okrywowej (międzyplon). W wypadku mulczowania słomą zboża należy kosić możliwie nisko (10–12 cm), a słoma powinna być rozdrobniona i równomiernie rozrzucona na powierzchni pola. Większej precyzji w mulczowaniu wymaga pole po kukurydzy, gdzie pozostaje duża ilość słomy i wysokie na ogół (30–40 cm) ściernisko.

Jako rośliny okrywowe wysiewa się najczęściej międzyplony z gorczycy białej, facelii lub rzodkwi oleistej. Wytworzona biomasa tych roślin chroni glebę przed erozją, zapobiega wymywaniu azotanów i poprawia bilans substancji organicznej. Mulcz pozostający na powierzchni gleby ogranicza ponadto rozwój chwastów. Jeżeli w zmianowaniu uprawia się również buraki, warto wybierać odmiany gorczycy białej i rzodkwi oleistej mające zdolność zwalczania mątwika burakowego, aby nie dopuścić do jego nadmiernego namnożenia.

W rozłożoną w czasie zimy biomasę organiczną międzyplonów wykonuje się siew kukurydzy po uprzedniej płytkiej uprawie powierzchniowej lub siew bezpośredni bez żadnej uprawy po zastosowaniu Roundupu. Jeżeli jako międzyplon wysiano żyto ozime, ważny jest termin zastosowania Roundupu: zbyt późny może spowodować ryzyko przesuszenia gleby, ale z kolei większa biomasa mulczu pozostająca na powierzchni pola chroni w lepszym stopniu przed zachwaszczeniem i utratą wody w okresie wegetacji kukurydzy.

Zagrożenia

Oprócz wielu korzyści uproszczenia w uprawie roli pod kukurydzę mogą prowadzić do ujemnych następstw i w konsekwencji do obniżenia poziomu plonowania. Badania przeprowadzone w Katedrze Uprawy Roli i Roślin AR w Poznaniu wskazują na znaczne zmniejszenie plonu kolb kukurydzy uprawianej przez 10 lat w monokulturze i jednoczesnym stosowaniu bezorkowej uprawy roli (o 16 proc. w uprawie uproszczonej i 21 proc. – w siewie bezpośrednim) w porównaniu do tradycyjnej (płużnej) uprawy roli. Obniżenie plonu było m.in. rezultatem zmniejszenia obsady i wysokości roślin kukurydzy.

W pierwszych latach stosowania siewu bezpośredniego przyczyną niepowodzeń jest pogorszenie właściwości fizycznych gleby (większa gęstość i zwięzłość, mniejsza kapilarna pojemność wodna) i nierównomierne rozmieszczenie składników pokarmowych. Należy liczyć się ponadto z większą presją ze strony chwastów, a także chorób i szkodników. Biorąc pod uwagę powyższe zagrożenia, zaleca się w systemach bezorkowych zwiększenie wysiewu i dawek nawozów azotowych w porównaniu do tradycyjnej uprawy roli. Konieczne może okazać się również stosowanie większych ilości środków ochrony roślin.

Najbardziej skrajny system, jakim okazuje się siew bezpośredni w ściernisko w nieuprawioną rolę, jest rzadko stosowany, mimo że w największym stopniu występuje w nim oszczędność energii. Stwarza on jednak problemy w wypadku wystąpienia nierówności na polu, a duże ilości pozostawionego mulczu z międzyplonów czy słomy utrudniają wschody nasion. Brak uprawy mechanicznej sprzyja również nadmiernemu rozwojowi gryzoni. W siewie bezpośrednim nie ma możliwości wymieszania nawozów z glebą, a ich nadmierna koncentracja w wierzchniej warstwie gleby może powodować lokalne nadmierne zasolenie. W uprawie bezorkowej ważny jest dobór nawozów i ich współrzędne, zlokalizowane stosowanie, tak by redlice nawozowe nie umieszczały nawozów zbyt blisko nasion.

Po kilku latach stosowania siewu bezpośredniego następuje akumulacja w wierzchniej warstwie gleby zawartości substancji organicznej, co w konsekwencji poprawia właściwości gleby: fizyczne, chemiczne i biologiczne. Wyjątkowo ważnym procesem okazuje się wzrost intensywności życia biologicznego, czego najbardziej widocznym objawem jest zwiększenie populacji dżdżownic. Konsekwentna i efektywna walka z chwastami może z czasem nawet ograniczyć ich presję w systemach bezorkowych. W odróżnieniu od tradycyjnej uprawy w systemach bezorkowych, a zwłaszcza w siewie bezpośrednim, nie występuje zjawisko wyciągania nasion chwastów zdolnych do kiełkowania z głębszych warstw gleby. Większa aktywność biologiczna gleby w systemach bezorkowych sprzyja również poprawie stanu fitosanitarnego gleby, co może ograniczać występowanie chorób.

Następstwo roślin

Zmiany w strukturze zasiewów spowodowały, że kukurydza uprawiana jest najczęściej po zbożach lub bezpośrednio po sobie, a nawet w okresowej monokulturze. Częsta uprawa po sobie, w odróżnieniu od prawidłowego płodozmianu, zwiększa niebezpieczeństwo nasilenia występowania chwastów, chorób i szkodników. Odnosi się to do takich agrofagów, jak: zgnilizna korzeni i zgorzel podstawy łodygi, głownia guzowata, głownia pyląca, omacnica prosowianka. Ważnym elementem walki z agrofagami w uprawie kukurydzy jest głębokie przyoranie resztek pożniwnych na polu. Dlatego należy unikać uprawy kukurydzy po sobie przy jednoczesnym stosowaniu uproszczeń w uprawie roli.

Siew bezpośredni w monokulturze kukurydzy sprzyja liczniejszemu występowaniu ciepłolubnych chwastów jednoliściennych, a oprócz powszechnie znanej chwastnicy jednostronnej i włośnic pojawiają się również paluszniki. Groźnym chwastem upraw bezorkowych może być również bodziszek drobny, którego występowaniu sprzyjają szybkie wschody tego gatunku (krótki okres spoczynku nasion w glebie) i niedostateczna skuteczność zwalczania po zastosowaniu niższych dawek preparatu Roundup. Należy pamiętać, zwłaszcza w uprawie monokulturowej kukurydzy o rotacji herbicydów, aby nie spowodować zjawiska kompensacji chwastów.

Uprawa a plon kukurydzy Reakcja kukurydzy uprawianej w monokulturze na uproszczenia w uprawie roli w ZDD Brody (AR Poznań), średnio w latach 1998–2007:

  • przy uprawie tradycyjnej plon suchej masy kolb wynosił 9 (t/ha), przy obsadzie 7,2 (roślin
  • na 1 m2) i wysokości roślin 171 cm,
  • przy uprawie uproszczonej plon suchej masy kolb wynosił 7,6 (t/ha), przy obsadzie 6,9 (roślin na 1 m2) i wysokości roślin 156 cm,
  • przy siewie bezpośrednim plon suchej masy kolb wynosił 7,1 (t/ha), przy obsadzie 6,3 (roślin2) i wysokości roślin 151 cm.

Autorzy pracują w Akademii Rolniczej w Poznaniu

Źródło: "Farmer" 06/2008

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.145.103.69
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!