PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Uprawa pożniwna kontra zerowa

Autor: Katarzyna Szulc

Dodano: 19-07-2015 07:00

Zrywać ściernisko po żniwach czy opryskać je glifosatem? Takie pytanie zadaje sobie wielu rolników. Trafnej odpowiedzi poszukują też naukowcy.



Wraz ze zmianami w technologii zbioru zmieniły się również sposoby uprawy gleby. Popularne pługi podorywkowe zastąpiono narzędziami, które nie przykrywają, lecz mieszają resztki pożniwne z glebą. Są to powszechnie stosowane kultywatory ścierniskowe i brony talerzowe pracujące z dużą prędkością roboczą. Przy zastosowaniu ich resztki roślinne są płycej i równomierniej umieszczone w glebie.

Ten rodzaj uprawy nie tylko wyrównuje pole, lecz przede wszystkim przerywa parowanie wody z gleby, ogranicza liczebność chwastów, samosiewów, szkodników i rozprzestrzenianie się chorób. Szybka uprawa ścierniska poprawia stan gleby, co ułatwia wykonanie kolejnych zabiegów i umożliwia ich uproszczenie.

Pole pozostawione długo po zbiorze bez uprawy porasta chwastami i samosiewami. Przerośnięte ściernisko i resztki słomy powodują zadarnianie pola, utrudniając dalszą jego uprawę. Dlatego pozostając wiernym uprawie pożniwnej, powinno się zerwać ściernisko jak najszybciej po żniwach.

Z kolei metoda zerowej uprawy polega na przygotowaniu pola pod zasiew wyłącznie przez zastosowanie herbicydów, z pominięciem jakiejkolwiek uprawy mechanicznej. Wcześniej z pola można usunąć resztki pożniwne. Do pozytywów metody zaliczyć można oszczędności energii, nakładów pracy, ograniczenie skutków erozji gleby, zachowanie w niej większego zapasu wody i zwiększenie zawartości próchnicy w warstwie 0-20 cm. Uprawa zerowa wywołuje istotne zmiany właściwości fizycznych, chemicznych i biologicznych gleby w porównaniu z tradycyjną metodą uprawy. Następują znaczące zmiany gęstości i zwięzłości gleby. W górnej warstwie wzrastają: jej zwięzłość, uwilgotnienie, zawartość substancji organicznej.

Kilkuletnie stosowanie uprawy zerowej nasila zjawisko zakwaszania gleby. Przyczyną jest powierzchniowe wnoszenie nawozów mineralnych, płytsze rozmieszczenie systemu korzeniowego oraz zubożenie górnych poziomów gleby w niektóre pierwiastki zobojętniające odczyn gleby.

Korzyści ze stosowania uprawy zerowej są uzależnione od rodzaju gleby i przebiegu pogody - na ogół większą efektywność uprawy zerowej w porównaniu z tradycyjną wiąże się z niedoborem opadów i wilgoci w glebie. Warto też pamiętać, że siew bezpośredni bez uprawy mechanicznej przynosi z reguły gorsze wyniki na glebach zlewnych i nieprzepuszczalnych oraz na bardzo lekkich piaszczystych i ubogich w substancję organiczną.

PORÓWNANIE METOD W DOŚWIADCZENIACH

Plonotwórcze efekty uprawy zerowej i tradycyjnej porównały w swoich trzyletnich doświadczeniach prof. Jolanta Korzeniowska i prof. Ewa Stanisławska-Glubiak z Zakładu Herbologii i Technik Uprawy Roli we Wrocławiu, jednostce organizacyjnej Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach. Badania przeprowadziły na pszenicy ozimej, jęczmieniu jarym, owsie oraz kukurydzy, bobiku i grochu. Doświadczenie na każdym gatunku prowadzone było przez 2 lata, równolegle w wariancie z tradycyjną uprawą gleby i zerową.

Aby porównać plonowanie roślin w obu badanych systemach, wykorzystano 3 warianty nawożenia: rzutowe - cała dawka, zlokalizowane - cała dawka oraz zlokalizowane - 2/3 dawki. Doświadczenia przeprowadzono na glebach lekkich, klasy IVa-IVb, kompleksu żytniego bardzo dobrego i żytniego dobrego. Uprawa tradycyjna (płużna) obejmowała uprawę pożniwną wykonaną agregatem uprawowym na głębokość 10-15 cm, orkę na głębokość 25 cm i przedsiewną uprawę za pomocą brony. Uprawa zerowa była wykonywana bez stosowania mechanicznej uprawy. Rozdrobnioną słomę pozostawiono na polach zarówno uprawianych tradycyjnie, jak i jedynie odchwaszczanych chemicznie. Przy tradycyjnej metodzie uprawy była mieszana z glebą w trakcie uprawy pożniwnej, a w uprawie zerowej pozostawała na powierzchni pola.

PLONOWANIE ROŚLIN

Średnie plony roślin z 3 lat badań wyraźnie wskazały na korzystniejsze działanie plonotwórcze uprawy tradycyjnej (rys.). Większość badanych roślin wydała wyższe plony średnio o 9 proc., kukurydza - o 7 proc., pszenica ozima, jęczmień jary i groch - o 9-10 proc. oraz bobik - o 16 proc.. Wyjątkiem był owies, który plonował podobnie na obu typach uprawy.

Wszystkie lata prowadzenia doświadczeń charakteryzowały się niższą sumą opadów i wyższymi temperaturami w okresie wegetacyjnym w porównaniu do średniej wieloletniej. Powinno to spowodować większą efektywność uprawy zerowej, ponieważ korzyści wynikające ze stosowania jej łączy się zazwyczaj z klimatem suchym lub latami z mniejszą ilością opadów. Ma to związek z większym gromadzeniem wody w glebie spowodowanym zmianami w przepuszczalności wodnej gleby w warunkach braku uprawy mechanicznej. Pomimo że wszystkie lata badań charakteryzowały się zmniejszoną ilością opadów w stosunku do wielolecia, uzyskiwanie niższych plonów przy uprawie zerowej może wynikać z mniejszej dostępności azotu dla roślin spowodowanej jego wolniejszą mineralizacją. Konieczność stosowania wyższych dawek azotu na uprawie zerowej w stosunku do tradycyjnej potwierdziły badania innych autorów.

Uzyskiwanie zazwyczaj mniejszych plonów przy stosowaniu uprawy zerowej niekoniecznie musi oznaczać niższą opłacalność i rezygnację z tego systemu uprawy roli. Mniejsze nakłady energetyczne mogą rekompensować stratę wynikającą z niższego plonowania roślin. O opłacalności uprawy zerowej będą więc decydować wielkość obniżki plonów oraz ceny skupu ziemiopłodów i środków produkcji w danym roku.

Artykuł pochodzi z numeru 7/2015 Farmera. 

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (11)

  • Planeta Eko 2015-07-22 15:51:39
    Dobrym sposobem na zagospodarowanie resztek pożniwnych jest zastosowanie mikroorganizmów – np. preparat EmFarma Plus. EmFarma Plus może być wykorzystany do uprawki w przypadku resztek pożniwnych zbóż, kukurydzy, chmielu tytoniu i nie tylko. Wpływa on na szybszy proces rozkładu materii organicznej, zamianę resztek w próchnicę, dostarczenie substancji odżywczych. EmFarma Plus wpływa na ograniczenie procesów gnicia na rzecz fermentacji. Zmienia się struktury gleby na gruzełkowatą i zwiększa pojemność wodna. Zdecydowanie maleje populacja fusarium. Wzrasta odczyn gleby w kierunku obojętnego.
    Stosując pożyteczne mikroorganizmy Emfarma Plus rezygnujemy ze stosowania RSM, mocznika itp. do utylizacji resztek pożniwnych !!!
    Resztki pożniwne są dostawcą NPK dla twojej Gleby. Nie Marnuj Ich !
    Zapraszamy do odwiedzenia naszego profilu na FB – Planeta Eko oraz strony www.centrummikroorganizmow.pl !
  • mrochus 2015-07-20 10:04:52
    Drodzy rolnicy, czy ktoś może mi polecić materiał w którym znajdę w prosty sposób przedstawione w przybliżonych wartościach terminy siewu i zbioru poszczególnych zbóż (najważniejszych, w tym kukurydzy) oraz rzepaku? Coś takiego w pigułce, w tabeli :)
  • FX 2015-07-20 09:50:47
    8 lat uprawiałem bez pługa, niestety pług przeprosiłem. Na początku nie było źle,plony przyzwoite,oszczędność czasu i paliwa. Pod koniec okresu zaczęły się problemy.
    Chwasty jednoliścienne, przede wszystkim stokłosy i gryzonie.
  • djp 2015-07-19 23:57:52
    No to w końcu oceniasz ostatni rok, czy poprzednie 7-8 lat? A gdzie pozostałe odpowiedzi?

    Ja w zeszłym roku nie skracałem rzepaku i nie pryskałem go środkami owadobójczymi. W tym roku stosowałem te środki. Plon w tym roku będzie o jakieś 50% mniejszy. Wniosek? Pryskanie zmniejsza plon. Przecież to bzdura. Ty najwyraźniej wyciągasz takie właśnie wnioski z jednego tylko elementu (czynnika) i to po upływie 7-8 lat.
    Moim zdaniem na razie jedynym skutkiem stosowania uprawy zerowej jest obniżenie jej kosztów (choć chciałbym zobaczyć dokładne wyliczenia). O pozostałych skutkach dowiemy się duuuuużo później.
  • mbe 2015-07-19 21:59:34
    odpowiedż na jedno z pytań to tegorczna susza i mniejsze jej skutki na glebach uprawianych oszczędnie
  • djp 2015-07-19 15:46:03
    mbe, a z czego taki wniosek? To znaczy jaką masz metodologię? Jakie czynniki bierzesz pod uwagę? Opracowujesz wyniki statystycznie?
    Jak powołuje się autor tekstu, prowadzono badania, a to znaczy w ich wynikach uwzględniono większość zmiennych. Wniosków nie powinno się wyciągać po pierwszym roku badań, po drugim rysuje się jako taki obraz, po trzecim i kilku kolejnych już można coś konkretnego sugerować. Jednak moim zdaniem oceniany jest jedynie potencjał plonotwórczy obu metod uprawy, a wszystkie pozostałe czynniki istotnie, żeby nie powiedzieć decydująco, wpływają na plon. Skutki nowej metody odkryjemy pewnie za 30-40 lat.
  • rotor 2015-07-19 12:43:01
    Jak będą lisy nie będzie kur
    Jak nie będzie kur nie potrzebne ziarno
    Jak nie potrzebne ziarno nie potrzebna upraw
    Jak nie potrzebna uprawa zdechną myszy
    Jak zdechną myszy zdechną z głodu lisy
    Jak zdechną lisy zwiększy się populacja kur
    Jak zwiększy się populacja kur trzeba zwiększyć zbiory
    itd.itd. itd....
  • mbe 2015-07-19 11:29:32
    jak można oceniać po tak krótkim okresie ja oceniam po 7 -8 latach efekty pozytywne np. grochy łubiny
  • mbe 2015-07-19 11:25:54
    lisy mało mysz
  • inny rolnik 2015-07-19 11:18:03
    myszy myszy ,myszy i jeszcze raz myszy !
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.166.233.99
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!