Gleba na skutek zachodzących w niej procesów naturalnych, jak również działalności człowieka ulega nieustannemu zakwaszaniu. Jej niskie pH rodzi szereg negatywnych konsekwencji. Następuje wyraźne zmniejszenie przyswajalności składników pokarmowych roślin, zwłaszcza fosforu i magnezu, a także zwiększenie ruchliwości składników niepożądanych, przede wszystkim metali ciężkich oraz glinu.

Chcąc przekonać się o stopniu zakwaszenia gleby, należy wykonać jej analizę chemiczną. Uzyskane wyniki są podstawą do podjęcia decyzji o wapnowaniu i określenia wysokości dawki nawozu wapniowego.

UTRZYMAĆ STAŁY POZIOM PH

Zadaniem rolnika jest niedopuszczenie do zbytniego zakwaszenia uprawianych gleb. Można to zrealizować wyłącznie poprzez systematyczne ich wapnowanie. Zbyt długie zwlekanie z tym zabiegiem powoduje, że gleby stają się mniej sprawne, a przywrócenie im tej cechy wymaga zastosowania wysokich dawek wapna, a tym samym podnosi koszty produkcji. Gospodarstwa nastawione na maksymalizację produkcji nie mogą sobie na to pozwolić.

Rolnicy nastawieni na wysokie plony wprowadzają do gleby duże ilości substancji zakwaszających. Głównym winowajcą są fizjologicznie kwaśne nawozy azotowe. Inna przyczyna to wynoszenie z gleby wraz z plonem dużej ilości kationów (w tym Ca++). W związku z tym wapnowanie realizowane raz na 4 lata nie zawsze pozwala uniknąć zakwaszenia gleby. Dlatego w gospodarstwach tych wykonuje się tzw. wapnowanie zachowawcze, które polega na stosowaniu małych dawek wapna, ale częściej, nawet co roku. Postępowanie takie umożliwia maksymalną stabilizację pH gleby. Poza tym intensyfikuje procesy humifikacyjne i sprzyja nitryfikacji. Stabilizacja odczynu gleby ogranicza rozwój szkodliwych dla roślin bakterii i grzybów na korzyść wzrostu aktywności pożytecznych mikroorganizmów. Częste wapnowanie wpływa także korzystnie na strukturę gruzełkowatą gleby i pozostałe właściwości fizykochemiczne gleby.

W gospodarstwach prowadzących intensywną produkcję roślinną, stosujących nawożenie azotem na poziomie 150-170 kg N/ha, do zmniejszenia jego zakwaszającego działania potrzeba dwukrotnej ilości wapna (czyli około 300-340 kg CaO/ha). Podobna jego ilość jest potrzebna do zobojętnienia kwasu węglowego powstałego z dwutlenku węgla pochodzącego z oddychania korzeni. Zatem roczne zapotrzebowanie ha gleby na wapń w celu utrzymania odczynu wynosi 600-700 kg CaO. Dodając pozostałe czynniki wpływające na zakwaszenie, można powiedzieć, że co roku glebę warto by było potraktować przynajmniej toną wapna.