Miarą postępu w hodowli i uprawie kukurydzy są następujące wielkości uzyskane w doświadczeniach odmianowych z lat 1986–2005: przyrost plonu ziarna każdego roku przeciętnie 160 kg z ha przy jednocześnie zmniejszającej się wilgotności ziarna o 0,36 proc., a w użytkowaniu kiszonkowym przyrost plonu suchej masy średniorocznie o 220 kg z ha i przyrost zawartości suchej masy w roślinach o 0,25 proc. Dalszy postęp zdolności plonotwórczej u nowych odmian odbywa się już małymi krokami i wynika nie tylko z ich cech genetycznych, ale w znacznym stopniu z jakości produkcji nasiennej, obróbki i chemicznego zabezpieczenia nasion. Wszystkie odmiany, niezależnie od kierunku użytkowania,  powinna także cechować możliwie mała podatność na choroby, szkodniki, mała wrażliwość na herbicydy i tolerancja na chłody.

Trudno jednak w  jednej odmianie połączyć wszystkie pożądane właściwości, a przede wszystkim cechy na ogół ujemnie skorelowane, jak plenność i wczesność. Stąd tworzenie i zgłaszanie do rejestru wielu nowych odmian, w założeniach coraz lepiej spełniających oczekiwania użytkowników.

Do krajowego rejestru odmian kukurydzy  w 2000 r. wpisano 5 krajowych odmian i 14 zagranicznych. Dwa lata później w rejestrze znalazło się 6 krajowych i piętnaście zagranicznych odmian. W 2004 r. dodano do rejestru dwie krajowe i 11 zagranicznych odmian. W roku ubiegłym odpowiednio: 3 i 18 odmian. W 2005 r. w rejestrze znajdowało się 34 krajowych odmian i 104 zagraniczne.

Tak więc w roku 2005 w krajowym rejestrze było aż 138 odmian, w tym 21 nowo zarejestrowanych.

Badanie odmian
Obiektywnym sposobem sprawdzenia aktualnej wartości przynajmniej części zarejestrowanych odmian jest ich porównanie w doświadczeniach porejestrowych (PDO), zlokalizowanych w różnych warunkach na terenie kraju. Badane są te odmiany wpisane do krajowego rejestru, które znajdują się w ofercie handlowej firm nasiennych bądź będą dostępne w nadchodzących latach. Informacja o tych odmianach może pomóc rolnikom w dokonaniu trafnego wyboru przy zakupie nasion. W roku 2005 we współpracy z Polskim Związkiem Producentów Kukurydzy (PZPK) założono 16 takich doświadczeń z 37 odmianami ziarnowymi i 15 doświadczeń z 26 odmianami kiszonkowymi. Ponadto w pięciu miejscowościach sprawdzano przydatność 20 wczesnych i średnio wczesnych odmian do uprawy na ziarno w północnym rejonie kraju. Zestawy odmian (z wyjątkiem ziarnowej serii w rejonie północnym) podzielono na trzy grupy wczesności: wczesną, średnio wczesną i średnio późną. Przy podziale na grupy kierowano się wynikami badań odmian w poprzednich latach. Zbiory prowadzono  w terminach po osiągnięciu dojrzałości technologicznej przez około połowę odmian odpowiednich grup. Zróżnicowanie terminów zbioru (najpierw odmian wczesnych a w odstępach kilkudniowych – średnio wczesnych i średnio późnych) jest powodem niewielkich różnic w zawartości suchej masy u odmian poszczególnych grup; odmiany późniejsze, pozostając dłużej w polu, mają więcej czasu na dojrzewanie. Ten aspekt należy wziąć pod uwagę, aby nie wyciągnąć błędnych wniosków przy analizie wyników.

Sezon wegetacyjny 2005 r. charakteryzował się niedoborem ciepła w początkowej fazie wzrostu kukurydzy. W tym czasie również ilość opadów w większości stacji była niewielka. W miesiącach letnich temperatury były na tyle wysokie, że ich suma w całym  okresie wegetacji kukurydzy niewiele odbiegała od średnich z wielu lat. Ciepło oraz deficyt opadów (z wyjątkiem rejonu południowego) notowane od drugiej dekady sierpnia przyspieszyły dojrzewanie roślin. Mimo to uzyskano duże plony ziarna, średnio 9,8 t z ha, o 0,4 t z ha większe aniżeli w poprzednim roku. W doświadczeniach na kiszonkę rośliny wytworzyły o około 400 kg z ha  mniejszy plon świeżej  masy niż rok wcześniej. Jednak plon ogólny suchej masy był niewiele mniejszy, a plon suchej masy kolb – większy niż przed rokiem. W niektórych miejscowościach w doświadczeniach na ziarno wystąpiło znaczne porażenie roślin przez głownię guzowatą kukurydzy. Objawy na kolbach stwierdzono: w SDOO Kościelna Wieś – średnio u 7,7 proc. roślin, a w niektórych odmianach nawet powyżej 20 proc., Chrząstowo i Krzyżewo – średnio ponad  2 proc.; objawy na łodygach i liściach w  Kobierzycach – średnio u 7,1 proc. roślin.

W doświadczeniach na ziarno w rejonie północnym, w gorszych warunkach termicznych, wszystkie odmiany wykazały dojrzałość technologiczną; zróżnicowanie zawartości suchej masy w ziarnie w odmianach, średnio z pięciu doświadczeń, wyniosło od 67 proc. do prawie 70 proc. Okres pozostawania roślin w polu był tam jednak znacznie dłuższy niż w pozostałych rejonach kraju.

Autorzy są pracownikami COBORU w Słupi Wielkiej

Źródło "Farmer" 06/2006

Podobał się artykuł? Podziel się!