Pszenica ozima jest gatunkiem wymagającym starannej realizacji wszystkich zaleceń agrotechnicznych. Wśród nich bardzo ważną rolę odgrywa (podobnie jak w przypadku innych gatunków zbóż) termin siewu. Z różnych względów siewy opóźnione i bardzo opóźnione nie są w praktyce rzadkością. Znajduje to swoje negatywne odbicie w plonie.

Z doświadczeń przeprowadzonych przez prof. Grażynę Podolską z Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach wynika, że pszenica wysiana w terminie optymalnym krzewi się jesienią przy krótkim dniu. Powoduje to wydłużenie faz krzewienia i strzelania w źdźbło.

ZABURZENIA ROZWOJU

Opóźnienie terminu siewu zbiega się ze spadkiem średniej temperatury dobowej, co spowalnia tempo wschodów oraz wyrastania kolejnych liści. Miesięczne opóźnienie w stosunku do terminu optymalnego powoduje zwykle, że rośliny nie osiągają fazy krzewienia jesienią. Wschody i krzewienie są kontynuowane wiosną, kiedy dzień świetlny jest dłuższy o ponad 3 godziny. W odpowiedzi na ten bodziec środowiskowy rośliny gwałtownie kończą krzewienie fazy, rozpoczynając strzelanie w źdźbło. Prowadzi to do redukcji liczby pędów kłosonośnych na roślinie, a w rezultacie - do mniejszej obsady kłosów na jednostce powierzchni gleby. Długość fazy krzewienia wpływa również na morfologię źdźbeł, jak i wieńczących je kłosów, ponieważ już w fazie krzewienia dochodzi do inicjacji zawiązków kłosów i różnicowania ich elementów. Przyspieszone strzelanie w źdźbło jest jednak i tak opóźnione w stosunku do terminu wejścia w tę fazę roślin wyrosłych z nasion wysianych w terminie optymalnym i przebiega w wyższych średnich temperaturach dobowych. Reakcją zwrotną na ten bodziec środowiskowy jest skrócenie tej fazy. W efekcie dochodzi do zaburzenia struktury łanu. Zmniejsza się średnia wysokość roślin oraz udział roślin wysokich, które charakteryzują się większą produktywnością. Maleje również udział roślin rozkrzewionych na korzyść jednopędowych. Zmiany te prowadzą do uzyskania mniejszego plonu ziarna z jednostki powierzchni.

Według badań IUNG spadek plonu w wyniku opóźnienia terminu siewu o 2 tygodnie wynosi średnio 15 proc. Gdy sięga ono 4 tygodni (siew w trzeciej dekadzie października), t o straty przekraczają 30 proc.

ODMIANY DO OPÓŹNIONEGO SIEWU