Przedstawiając zasady uprawy żyta, zwracałem uwagę szczególnie na te elementy agrotechniki, które nie wymagają od rolników większych nakładów finansowych.

Warunki glebowe

Żyto dobrze wykorzystuje wodę, gdyż ma silnie rozbudowany system korzeniowy. Lepiej niż pszenica gospodaruje zapasami wody pozimowej w glebie. Natomiast wczesne kłoszenie sprawia, że jest mniej wrażliwe niż pszenica i pszenżyto na niedobory wody występujące późną wiosną. Odznacza się także dużą tolerancją na zakwaszenie gleby.

Najwyższe plony żyta osiąga się na glebach kompleksu pszennego dobrego (kompleks 2). Zwykle uprawiane jest jednak na glebach słabszych kompleksów. Na glebach kompleksu żytniego bardzo słabego (kompleks 7) plonuje dwukrotnie gorzej niż na glebach kompleksu żytniego bardzo dobrego (kompleks 4).

Odmiany żyta mieszańcowego mają podobne wymagania glebowe jak odmiany populacyjne, a ich przewaga uwidacznia się szczególnie na glebach średnich i słabych. Jednak ze względu na wysokie plony (5–7 t/ha) rośliny muszą pobrać dostateczną ilość składników pokarmowych oraz wody z gleby. Dlatego do uprawy odmian mieszańcowych nie nadają się gorsze gleby V klasy bonitacyjnej.

Duży wpływ na plonowanie żyta ma pogoda. W latach suchych lepsze plony uzyskuje się na kompleksach pszennych, a w wilgotnych – na żytnich. Wynika to ze zwiększonego wylegania żyta i większego jego porażenia przez choroby grzybowe na glebach najlepszych niż na słabszych.

Przedplon

Dla żyta najlepszymi przedplonami są rośliny strączkowe (łubin wąskolistny, łubin żółty). Takich przedplonów jest jednak niewiele. Gorszym przedplonem są ziemniaki uprawiane na oborniku, po których żyto plonuje o 10 proc. niżej niż po roślinach strączkowych. Dobrymi przedplonami są także jęczmień jary i owies, najgorszym żyto. Wysiewane po życie na glebach lekkich plonuje o 10 proc. mniej, a po kilku latach takiego następstwa nawet o 20 proc. mniej niż po przedplonach dobrych. W takiej sytuacji pewnym rozwiązaniem jest uprawa wsiewki seradeli, którą przyoruje się przed kolejnym siewem żyta. Pozwala to na zmniejszenie obniżki plonu, ale jednocześnie ogranicza możliwości chemicznego zwalczania chwastów wiosną w uprawie żyta.

Przedplon ma duży wpływ na wielkość ziarna. Im lepszy jest przedplon, tym ziarno jest dorodniejsze. Największy udział pośladu i najmniejszy udział ziarna grubego jest przy uprawie żyta po życie.