PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Afrykański pomór świń - realne zagrożenie dla Polski

Afrykański pomór świń - realne zagrożenie dla Polski

Autor: Prof. dr hab. Iwona Markowska-Daniel

Dodano: 01-06-2012 13:17

Tagi:

Spośród urzędowo zwalczanych chorób świń za najgroźniejszą uznawany jest obecnie afrykański pomór świń (ASF). Dzieje się tak z powodu bardzo niekorzystnej sytuacji epizootycznej w tym zakresie obserwowanej za naszą wschodnią granicą i realnego zagrożenia wystąpienia ognisk choroby w Polsce.



Z uwagi na realne ryzyko zagrożenia europejskiej hodowli świń chorobie tej poświęca się sporo uwagi także w Unii Europejskiej.

Afrykański pomór świń jest to nieuleczalna, wysoce zakaźna i zaraźliwa, wirusowa choroba świń domowych wszystkich ras oraz dzików. Pozostałe gatunki zwierząt są na zakażenie wirusem ASF (ASFV) niewrażliwe.
Chorobę charakteryzują objawy kliniczne i zmiany sekcyjne podobne do ostrej postaci pomoru klasycznego świń.

W związku z zakazem leczenia zwierząt chorych oraz brakiem szczepionek przeciwko ASF choroba zwalczana jest wyłącznie metodami administracyjnymi, poprzez wybijanie stad zakażonych i ze strefy zapowietrzonej. Z tego powodu wystąpienie przypadków ASF jest przyczyną niezwykle poważnych strat ekonomicznych, związanych zarówno z masowymi padnięciami zwierząt, kosztami eradykacji, jak i wypłatą odszkodowań, a przede wszystkim wstrzymaniem obrotu i eksportu świń oraz artykułów żywnościowych wyprodukowanych z mięsa wieprzowego.

Występowanie

Po raz pierwszy ASF został stwierdzony i opisany w 1921 roku, w Kenii. Na kontynencie europejskim choroba pojawiła się po raz pierwszy w 1957 roku, po jej zawleczeniu z Angoli na terytorium Portugalii. Z Portugalii wirus ASF przedostał się do innych krajów Europy. W roku 1960 choroba wystąpiła w Hiszpanii, w 1964 r. we Francji, w 1967 r. we Włoszech, w 1977 r. w byłym ZSRR, w 1978 r. na Malcie, w roku 1985 w Belgii, a w 1986 r. w Holandii. Na półwyspie iberyjskim ASF utrzymywał się endemicznie - w Hiszpanii do 1995 r., a w Portugalii do 1999 r.
W latach 70-tych i 80-tych ubiegłego wieku ostra postać choroby wystąpiła także w Ameryce Środkowej (na Dominikanie, Haiti i Kubie) oraz Południowej (Brazylia).

ASF nigdy nie wystąpił w Ameryce Północnej, Australii oraz Azji. W Polsce także dotychczas nie rejestrowano przypadków tej choroby.
Przez wiele lat, aż do czerwca 2007 r., ASF nie wzbudzał szczególnego zainteresowania, z uwagi na jego endemiczne występowanie ograniczone terytorialnie niemal wyłącznie do krajów afrykańskich leżących na południe od Sahary.
W Europie aktualnie ASF występuje endemicznie wyłącznie na Sardynii. Prawdopodobieństwo zawleczenia choroby z Sardynii do Włoch kontynentalnych, co mogłoby potencjalnie grozić dalszemu jej rozprzestrzenieniu się w Europie, jest małe.

Duży niepokój budzi natomiast sytuacja epidemiologiczna w zakresie ASF na Kaukazie, obserwowana od 2007 r. Po wprowadzeniu wirusa do Gruzji, z powodu długotrwałego nierozpoznania choroby, doszło do rozprzestrzenianie się infekcji na tereny sąsiadujące z Gruzją. Już w 2007 r. wykryto chorobę na terenie Abchazji, Armenii, Czeczenii, Południowej Osetii oraz Górnego Karabachu. W roku 2008 choroba rozprzestrzeniała się dalej na obszarze Kaukazu. Jej wystąpienie zarejestrowano na terytorium Azerbejdżanu, Północnej Osetii-Alanii, w prowincji Orenburg nad rzeką Ural, w Inguszetii, w okolicach Stawropola (350 km od granicy z Ukrainą) oraz w okolicach Krasnodaru. W roku 2009 pomór afrykański rozprzestrzeniał się dalej. Ogniska choroby stwierdzono w okolicach Rostowa nad Donem (na granicy Rosji z Ukrainą), w Dagestanie, w okolicach Petersburga i w Kałmucji. W roku 2010 nowe ogniska ASF stwierdzono w Kabardino-Bałkarskiej, Adygei, w okolicach Wołgogradu, Astrachania i Karaczajeva. W 2011 r sytuacja nie uległa poprawie, a kolejne ogniska ASF potwierdzono w Niżnym Nowogrodzie, Murmańsku (3000 km na płn. od ognisk w płd. Rosji, 150 km od Norwegii, 250 km od Finlandii), Archangielska, Tweru (przy granicy z Białorusią), Kurska, Woroneża i Saratowa. W 2012 r. do chwili obecnej nowe ogniska choroby zostały wykryte w Korelii (przy granicy z Finlandią).

Przyczyną takiego stanu rzeczy jest najprawdopodobniej nieprzestrzeganie zasad bioasekuracji, w tym zwłaszcza niewłaściwa dezynfekcja środków transportu, stosowanie zlewek kuchennych w żywieniu świń, nielegalny transport mięsa od świń zakażonych lub niekontrolowane przemieszczanie się zakażonych zwierząt, zwłaszcza dzików.

Podjęcie kompleksowych działań w zakresie kontrolowania i zapobiegania rozprzestrzenianiu się zarazy z Gruzji i Armenii na tereny z nimi sąsiadujące i jej zwalczania utrudniała skomplikowana sytuacja geopolityczna w tym rejonie świata oraz praktykowane tu warunki odchowu świń (80 proc. zwierząt odchowywanych jest w fermach o otwartym cyklu produkcji lub gospodarstwach przyzagrodowych, w których stosowany jest wolny odchów zwierząt z możliwością niekontrolowanego ich przemieszczania się).

W związku z brakiem dokładnych danych odnośnie występowania i liczby dzików oraz faktem, że mogą one przemieszczać się na dość znaczne odległości, przekraczając granice terytorialne, kontrolowanie zarazy utrudnia zakażenie dzików.

Dwukrotnie, w marcu 2011 r oraz lutym 2012 r., podejrzenie wystąpienia choroby dotyczyło obszarów położonych blisko północnej i wschodniej granicy Polski, w związku z tym prowadzone były kompleksowe badania świń i dzików z potencjalnie zagrożonych powiatów. Wszystkie wyniki dotychczasowych badań są ujemne.

Czynnik etiologiczny

Czynnikiem etiologicznym choroby jest wirus ASF, który namnaża się przede wszystkim w cytoplaźmie komórek odpornościowych.
Na podkreślenie zasługuje znaczna oporność ASFV na działanie czynników środowiskowych np. temperatury czy czynników chemicznych. W chłodzonym mięsie świń zakażonych stwierdzono zakaźny wirus po 5 miesiącach, w szynce parmeńskiej obecności ASFV nie wykrywano dopiero powyżej 300 dni obróbki technologicznej, w szpiku kostnym zakaźny wirus zidentyfikowano po 6 miesiącach, we krwi przechowywanej w temperaturze pokojowej zarazek utrzymywał się w stanie zakaźnym przez 10-18 tyg., a w kale - 11 dni. Według innych danych wirus zachowywał zakaźność w temperaturze 5oC przez 6 lat, a w temperaturze pokojowej przez 18 miesięcy.
Wirus ASF jest oporny na warunki środowiskowe, a szczególnie na wysychanie i gnicie. Na terenie Hiszpanii stwierdzono obecność zakaźnego wirusa w zagrodach, w których wybito zwierzęta 4 miesiące wcześniej, w gnijących zwłokach pozostawionych w temperaturze pokojowej zachował on żywotność przez 18 tygodni, zaś w śledzionie zakopanej w ziemi przez 280 dni.
Jest on także oporny na zmiany pH, niektóre szczepy utrzymują żywotność przez 2 godz. przy pH od 1,9 do 13,4.
Główne źródło (naturalny rezerwuar) zarazy dla świń domowych stanowią dziki, będące bezobjawowymi nosicielami i siewcami zarazka oraz chore lub ozdrowiałe świnie domowe.

Odporność nabyta po zakażeniu ASFV jest bardzo słaba. Przyczyna takiego stanu rzeczy są słabe właściwości uodporniające wirusa oraz jego zmienność antygenowa i zmienna zjadliwość.

Patogeneza

Najczęstszą bramą wejścia zarazka do organizmu jest przewód pokarmowy, zakażenie może nastąpić także przez drogi oddechowe, uszkodzoną skórę lub odbyt.

Po wtargnięciu do organizmu, wirus drogą naczyń krwionośnych i limfatycznych dostaje się w pierwszej kolejności do komórek odpornościowych tkanek, do których ma szczególne powinowactwo (migdałki, węzły chłonne żuchwowe), a następnie do innych narządów, w których namnaża się intensywnie, po czym ponownie wraca do układu krwionośnego, gdzie utrzymuje się aż do śmierci zwierzęcia.

Objawy kliniczne

Okres inkubacji choroby wynosi przeciętnie 4-8 dni, ale może być krótszy lub dłuższy w zależności od stopnia zjadliwości zarazka. W regionach, w których ASF występuje enzootycznie, może wynosić nawet 15 dni.
Rozróżnia się postać nadostrą (charakteryzują ją nagłe padnięcia, bez objawów towarzyszących), postać ostrą, podostrą, przewlekłą oraz utajoną.

Objawy kliniczne i przebieg choroby zależą od tego, jakie narządy uległy uszkodzeniu. Najbardziej dramatyczne objawy kliniczne i zmiany sekcyjne towarzyszą ostremu przebiegowi infekcji. Pierwszym i jedynym objawem klinicznym choroby jest wzrost wewnętrznej ciepłoty ciała do 41 - 42oC, któremu jednak - w przeciwieństwie do pomoru klasycznego świń - nie towarzyszą inne symptomy. Gorączkujące świnie mają na ogół zachowany apetyt, poruszają się normalnie i tylko niektóre wykazują objawy podniecenia lub dużo leżą. Stan taki utrzymuje się przez 3-4 dni, tj. do momentu spadku wewnętrznej ciepłoty ciała poniżej normy, który ma miejsce zwykle 24 godziny przed śmiercią. Wtedy pojawiają się inne objawy kliniczne, które ulegają szybkiemu nasileniu i powodują śmierć zwierząt. Do najczęściej spotykanych objawów klinicznych, które powstają po spadku gorączki i poprzedzają śmierć zwierząt chorych, należą: sinica skóry uszu, brzucha i boków ciała, drobne, lecz liczne wybroczyny w skórze (Fot. 1.), duszność, pienisty i niejednokrotnie krwisty wypływ z nosa (Fot. 2.), zapalenie spojówek i wypływ z worka spojówkowego, biegunka, często z domieszką krwi (Fot. 3.), wymioty oraz niedowład zadu. U niektórych świń zakażonych sztucznie obserwowano objawy nerwowe w postaci podniecenia, drgawek mięśni i skurczów kloniczno-tonicznych. Maciory prośne z reguły ronią. Błony płodowe i skóra płodów wykazują często wybroczyny i wylewy krwawe. Wskaźnik zachorowalności i śmiertelności sięga do 100% zwierząt.

Postać podostra występuje rzadziej, najczęściej tam gdzie zaraza trwa co najmniej kilka lat (kraje afrykańskie). Obserwowane wówczas objawy kliniczne infekcji są podobne, lecz nieco słabiej wyrażone i wydłużone w czasie. Zazwyczaj stwierdza się fluktuującą gorączkę, depresję oraz objawy zapalenia płuc.

W postaci przewlekłej choroba trwa 20-40 dni, czasem do kilku miesięcy i kończy się śmiercią lub niekiedy wyzdrowieniem. Chore świnie są wychudzone, czego nie stwierdza się w przebiegu ostrym. Obserwuje się na przemian okresy poprawy i pogorszenia stanu zdrowia, objawy zapalenia płuc i opłucnej, stawów i pochewek ścięgnowych, okresową biegunkę oraz pojedyncze ogniska martwicy skóry. U samic ciężarnych zwykle występują ronienia. Przy tej postaci choroby śmiertelność jest nieznaczna. Najczęściej towarzyszą jej wtórne, wikłające infekcje bakteryjne.

Zwalczanie

Dotychczas nie opracowano szczepionki przeciw ASF. Jest to spowodowane zmiennością wirusa. Brak szczepionek przeciwko ASF wynika także z faktu, że wirus ma zdolność namnażania się w komórkach układu odpornościowego.
Aktualnie zwalczanie choroby odbywa się wyłącznie metodami administracyjnymi poprzez wybijanie zwierząt chorych oraz znajdujących się w strefie zapowietrzonej.

Strategia postępowania musi być dostosowana do sytuacji epizootycznej. W krajach afrykańskich, w których ASF występuje enzootycznie, najważniejszą rolę odgrywa ścisła kontrola obrotu zwierzętami oraz monitorowanie poziomu przeciwciał w celu wykrywania świń nosicieli i w populacji zwierząt dziko żyjących, będących naturalnym rezerwuarem zarazka dla świń domowych.

W krajach wolnych od tej choroby, w celach zapobiegawczych, należy wstrzymać import i tranzyt z państw, w których występuje ASF: żywych, udomowionych lub dzikich świń, ich nasienia, mięsa i innych produktów, w tym surowicy i hormonów. Również przemysłowe mieszanki paszowe, zawierające dodatek tkanek świńskich, nie mogą dostawać się na teren państwa wolnego od ASF, jeżeli pochodzą z krajów, w których występuje ta choroba. Niezbędny jest ścisły nadzór nad przejściami granicznymi, w portach i na lotniskach. Z uwagi na długą przeżywalność wirusa w żywności należy również konfiskować i unieszkodliwiać żywność oraz odpadki pokonsumpcyjne w samolotach, statkach i wagonach restauracyjnych.


Podsumowanie

Wprawdzie w naszym kraju dotychczas nie rejestrowano przypadków omawianej choroby, jednakże, ze względu na dokonujące się na świecie gwałtowne zmiany w postaci postępującej globalizacji, zacierania się granic państwowych, wzrostu liczby ludności, szeroko zakrojonej, wręcz stale wzrastającej bezpośredniej komunikacji ludzi, wzrostu produkcji zwierzęcej i obrotu zwierzętami, w tym nasilonego importu zwierząt egzotycznych, wzrostu wymiany towarów z wieloma państwami na świecie, zmianami klimatu, globalny kryzys, a szczególnie z uwagi na niekorzystną sytuację epidemiologiczną w zakresie ASF obserwowaną za naszą wschodnią granicą, potencjalne zagrożenie tą zarazą jest większe niż kiedykolwiek w przeszłości, w związku z tym hodowcy muszą dysponować niezbędną wiedzą w omawianym zakresie oraz zachować szczególną czujność.

Podobał się artykuł? Podziel się!

MULTIMEDIA

×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

  • ukasz 2012-06-09 13:17:59
    ponoc teraz zakłady miesne inwestują w swoje fermy tuczu swin rolnik juz nie bedzie potrzebny, w danii rolnicy są włascicielami zakładów miesnych w polsce robi sie na odwrót jak mówili w tv .
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.156.51.193
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!