PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Bilansowanie dawek pokarmowych dla krów mamek

Autor: Marcin Gołębiewski

Dodano: 01-04-2017 07:56

Tagi:

Efektywne żywienie krów mięsnych ma pozytywny wpływ nie tylko na produkcyjność i opłacalność przedsięwzięcia, lecz także na zdrowie i dobrostan bydła.



Bydło, jak przystało na gatunek należący do przeżuwaczy, proces trawienia opiera na symbiozie z bakteriami, pierwotniakami oraz grzybami, które umożliwiają trawienie włóknistych pasz, praktycznie niemających zastosowania w żywieniu zwierząt monogastrycznych. Bilansowanie dawki pokarmowej dla bydła powinno zatem być oparte raczej na idei "żywienia mikroorganizmów żwaczowych" niż skoncentrowaniu uwagi na samym zwierzęciu. Składniki pokarmowe są niezbędne bydłu do zapewnienia podstawowych potrzeb życiowych i są to tzw. potrzeby bytowe oraz te służące do wzrostu i rozwoju ciała, produkcji mleka dla cielęcia oraz reprodukcji, które stanowią potrzeby produkcyjne. Potrzeby bytowe krów uzależnione są przede wszystkim od kalibru i masy ciała zwierzęcia, natomiast produkcyjne - od ilości produkowanego mleka czy tempa wzrostu. Szerzej o wymaganiach pokarmowych krów mamek pisaliśmy w poprzednim numerze (12/2016).

JAK ZABRAĆ SIĘ ZA UKŁADANIE DAWKI?

Właściwie pracę nad dawkami pokarmowymi dla mamek należy rozpocząć od analizy pasz objętościowych dostępnych w gospodarstwie. Będą to nie tylko pasze wyprodukowane w gospodarstwie, lecz także pasze dostarczone z zewnątrz (np. uboczne produkty przemysłu rolno-spożywczego), które również mogą być wykorzystywane w żywieniu bydła. Jakie analizy należy wykonać i ile one kosztują? Cena analizy podstawowych parametrów, tj. określenie podstawowego składu chemicznego oraz wyliczenie na tej podstawie wartości pokarmowej paszy, najczęściej mieści się poniżej 100 zł/próbkę. Bardzo często takie analizy można jeszcze taniej lub nawet bezkosztowo wykonać w ramach współpracy z firmami dostarczającymi środki do produkcji (np. pasze czy preparaty mineralno-witaminowe). Opieranie układania dawek na wartościach tabelarycznych w przypadku pasz objętościowych, które charakteryzują się dużą zmiennością jakości, nie jest prawidłowe i może prowadzić do złego zbilansowania dawek pokarmowych. W tabelach 1 i 2 przedstawiono skład chemiczny sianokiszonki i kiszonki z kukurydzy. Proszę zwrócić uwagę na to, jak bardzo mogą różnić się między sobą składem chemicznym.

Przedstawione różnice dotyczą nie tylko zawartości wody w paszy, lecz także innych składników chemicznych

decydujących o wartości pokarmowej i strawości tych komponentów paszowych. Wysoka zawartość włókna surowego oraz pozytywnie skorelowanych z nią frakcji NDF i ADF spowoduje mniejsze pobranie paszy i gorszą jej strawność w przewodzie pokarmowym krowy. Niska zawartość białka w sianokiszonkach może powodować konieczność dostarczenia (zakupu) paszy białkowej z zewnątrz i w rezultacie podwyższenie kosztów żywienia krów.

Podobnego zróżnicowania składu chemicznego należy się również spodziewać w ubocznych produktach rolno-spożywczych, takich jak wysłodki, młóto, wywary itd.

Monitoring jakości pasz objętościowych powinien stanowić integralną część zarządzania żywieniem krów mięsnych.

Warto również pamiętać, że w przypadku bydła ważne jest, aby w momencie karmienia wszystkie osobniki w danej grupie miały jednoczesny dostęp do paszy. W przypadku kalibrowych krów mamek powinno to być 60-75 cm długości stołu paszowego na każdą krowę.

GRUPY ŻYWIENIOWE

Krowy, u których ocielenia występują przez cały rok, powinny być podzielone na grupy żywieniowe. Dzięki takiemu podejściu można precyzyjniej bilansować ich dawki pokarmowe, co oczywiście łączy się z efektem ekonomicznym. W żywieniu krów mięsnych występują generalnie 4 fazy żywienia. W przypadku stad, w których prowadzone są całoroczne wcielenia, opisane poniżej fazy cyklu produkcyjnego mogą stanowić grupy żywieniowe:

Pierwsza, następująca zaraz po wycieleniu (wczesna laktacja, odchowywanie) - dni od 1. do 85.;

Druga: laktacja i początek ciąży - dni od 86. do 205. (120 dni);

Trzecia: środek ciąży - dni od 206. do 305. (110 dni);

Czwarta (ostatnia): koniec ciąży (przed wycieleniem) - dni od 306. do 365. (60 dni).

W zależności od pory roku, w której te fazy będą występować, do bilansowania dawek pokarmowych mogą być wykorzystywane różne rodzaje komponentów paszowych. Bilansowanie dawki pokarmowej należy rozpocząć od zestawienia wymogów pokarmowych zwierzęcia w określonej grupie żywieniowej. Im precyzyjniej określimy dane dotyczące grupy docelowej i jednocześnie im bardziej skonsolidowane będą te grupy, tym bardziej satysfakcjonujące efekty osiągniemy. W tabeli 3, dla przypomnienia, zestawiono przykładowe wymagania pokarmowe dla krowy o masie ok. 600 kg i dobowej produkcji ok. 10 kg mleka/dzień w poszczególnych 4 fazach cyklu produkcyjnego. Wymogi pokarmowe krów mięsnych można praktycznie znaleźć we wszystkich dostępnych systemach żywienia przeżuwaczy (INRA, DLG czy NRC).

JAKIE PASZE W DAWCE?

Kolejnym krokiem jest dobór komponentów paszowych, które będą stanowił trzon dawki dla krów. W przypadku naszego klimatu sezon żywienia dzieli się wyraźnie na 2 okresy: żywienia letniego (ok. 165 dni) i żywienia zimowego (ok. 200 dni). W okresie letnim krowy najczęściej korzystają z pastwiska, a dotyczy to szczególnie żywienia krów mamek. Pastwisko jest jednym z najbardziej ekonomicznych źródeł paszy dla krów, ale niejedynym. Bardzo dobrym źródłem taniej paszy mogą być również produkty uboczne z przemysłu spożywczego, szczególnie jeśli gospodarstwo znajduje się w niedalekiej odległości od zakładu, w którym są one produkowane.

Czy pastwisko może w pełni pokryć potrzeby pokarmowe krów mięsnych? W dużej mierze zależeć to będzie od składu botanicznego, fazy wzrostu runi pastwiskowej

oraz sposobu zarządzania samym wypasem. W tabeli 4 przedstawiono, jak faza wzrostu wpływa na wartość pokarmową różnych gatunków traw i roślin motylowych występujących na pastwisku.

Aby upewnić się, że wartość pokarmowa porostu jest w stanie sprostać wymogom pokarmowym zwierząt w poszczególnych fazach żywienia, w tabeli 5 zestawiono zapotrzebowanie krowy w 1 fazie cyklu produkcyjnego (z tabeli 3) z wartością pokarmową runi pastwiskowej w różnych fazach wzrostu.

Jak wynika z tabeli 5, zarówno w przypadku traw, jak i lucerny w późnej fazie kwitnienia wartość pokarmowa nie była satysfakcjonująca w odniesieniu do potrzeb pokarmowych krów o dużych wymogach pokarmowych (w 1. fazie cyklu produkcyjnego). Co może być zaskoczeniem, deficyt dotyczył niedostatków energetycznych mierzonych poziomem strawnej masy organicznej (SSO%). W przypadku traw na granicy był również poziom białka (CP%) w runi. W przypadku krów mamek świeżo wycielonych, o dużej dobowej produkcji mleka, w celu zaspokojenia ich potrzeb pokarmowych należy je wypasać na pastwisku o mniej zaawansowanej fazie wzrostu roślin. W tabeli 6 przedstawiono zastawienie wymagań pokarmowych krowy w 1. fazie żywienia z wartością pokarmową wybranych składników runi pastwiskowej we wczesnej fazie rozwoju botanicznego. Dość łatwo można tutaj zauważyć wskazówkę w odniesieniu do wyboru optymalnego terminu ocielenia krów. Z punktu widzenia ekonomiki żywienia krów najkorzystniej byłoby, gdyby przypadał on na okres początku sezonu wegetacyjnego. Wynika to z faktu, że krowy wypasane na świeżym, wiosennym pastwisku są w stanie bez problemu pokryć podwyższone, ze względu na laktację, potrzeby pokarmowe.

Dzięki lepszej wartości pokarmowej runi w fazie przed kwitnieniem byłaby ona w zupełności wystarczająca do pokrycia potrzeb pokarmowych krów mamek w pierwszej fazie po porodzie. Z odmienną sytuację będziemy mieli do czynienia w przypadku krów o niższych wymaganiach

pokarmowych (np. faza 3). Niskie potrzeby pokarmowe tych krów mogą zostać łatwo zaspokojone nawet przez gorszej jakości pastwisko (tab. 7).

ŻYWIENIE ZIMOWE

Okres żywienia zimowego wiąże się z koniecznością zabezpieczenia właściwej ilości pasz o odpowiedniej jakości, które będą stanowiły podstawę żywienia krów w tym okresie. W tabeli 8 przedstawione zostały różne opcje sprostania wymogom pokarmowym krowy o masie 650 kg, która nie jest w laktacji.

Głównym wyznacznikiem, którym powinni się kierować hodowcy, jest ograniczenie kosztów żywienia krów. Ograniczenie o 1 proc. kosztów żywienia daje w praktyce lepsze rezultaty niż zwiększenie przyrostów o 3 proc.

OPTYMALIZACJA ŻYWIENIA PODSTAWĄ OPŁACALNOŚCI

Należy również zwrócić uwagę, że niekoniecznie najtańszą formą paszy są te wyprodukowane w gospodarstwie. W wielu przypadkach, co zresztą dobrze ilustrują tabela 8 i 9, możemy zminimalizować koszty żywienia, wprowadzając alternatywne rozwiązania, często dostępne jedynie dla ograniczonej liczby gospodarstw znajdujących się w pobliżu zakładów przetwórstwa spożywczego, piekarni czy gorzelni. Aby optymalizować dawkę pokarmową również pod względem ekonomicznym, konieczna jest znajomość kosztów produkcji pasz we własnym gospodarstwie. Warto tu posłużyć się konkretnym przykładem. Jeśli koszty produkcji sianokiszonki w gospodarstwie przekraczają 150 zł/t, a posiadane zasoby nie pozwalają na uzyskanie paszy o dobrej wartości pokarmowej (niska zawartość białka, słaba smakowitość), alternatywą może okazać się np. wykorzystanie młóta gorzelnianego, które można dostać za 120-130 zł/t, które bardzo dobrze się konserwuje, a zawartość białka dochodzi do 20 proc. Wybór korzystnego rozwiązania nie jest taki oczywisty i zmienia się wraz z relacją kosztów produkcji pasz własnych w stosunku do pasz z zakupu. W scenariuszu opisanym w tabeli 8 okazało się, że przy obecnej relacji cen i dość niskiej cenie zboża bardzo dobrym rozwiązaniem byłaby opcja 3, czyli oparcie dziennej dawki pokarmowej krów jedynie na zbożu i słomie. W wielu przypadkach rozwiązania, które pozornie wydają się najkosztowniejsze, mogą okazać się najbardziej racjonalnymi i efektywnymi.

Artykuł ukazał się w wydaniu lutowym miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.196.38.114
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!