PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Co o żywieniu krów mówią raporty wynikowe?

W niniejszym artykule przedstawimy analizę ogólnych wyników oceny użytkowości mlecznej stada pod kątem poprawności żywienia. W kolejnym numerze omówimy poszczególne elementy składu chemicznego mleka jako wskaźniki prawidłowego żywienia krów mlecznych.



Wysoki potencjał genetyczny krów w odniesieniu do ilości produkowanego mleka rodzi trudności w zarządzaniu tak wysoko wydajnymi zwierzętami. Jednym z głównych problemów, z którymi borykają się producenci mleka, jest trudność w sprostaniu wygórowanym potrzebom pokarmowym utrzymywanych zwierząt. Współczesne bydło rasy holsztyńsko-fryzyjskiej, by w pełni ujawnić swoje założenia genetyczne w odniesieniu do wysokiej produkcji mleka, wymaga zaspokojenia potrzeb dotyczących żywienia, utrzymania oraz zarządzania stadem. Niezaspokojenie ich powoduje wystąpienie i nawarstwienie się szeregu niekorzystnych zjawisk skutkujących pogorszeniem produkcyjności, rozrodu czy zwiększeniem częstotliwości zachorowań, a w rezultacie prowadzi do przedwczesnego brakowania krów ze stada.

Lepiej zapobiegać

Z powyższych powodów najlepszym rozwiązaniem jest podjęcie przez hodowców czy też producentów mleka działań mających na celu prewencję wystąpień tych chorób. Jaki pułap wystąpień należy uznać więc za akceptowalny?

Przyjmuje się, iż frekwencja pojawiania się chorób metabolicznych w stadzie nie powinna przekraczać 5 proc. Oczywiście dotyczy to stad o wysokim potencjale produkcyjnym, utrzymujących bydło rasy holsztyńsko-fryzyjskiej. W przypadku innych ras, o tzw. kombinowanym typie użytkowym mięsno-mlecznym (np. bydło w typie kombinowanym, tj. bydło simentalskie czy montbeliarde) oraz gospodarstw o niższej wydajności, wystąpienie schorzeń metalicznych powinno zostać ograniczone do incydentalnych przypadków.

W związku z trudnościami, jakie wiążą się z żywieniem krów mlecznych, powstaje konieczność oceny prawidłowości zbilansowania dawek pokarmowych dla krów. Właściwa ocena sytuacji w stadzie umożliwia nie tylko uzyskanie satysfakcjonującej produkcji mleka od posiadanych zwierząt, lecz także ograniczenie frekwencji schorzeń metabolicznych oraz problemów z rozrodem. Aby była efektywna, należy wykonywać ją systematycznie i profesjonalnie. W wielu przypadkach zachodzi konieczności skorzystania z usług profesjonalnego doradcy żywieniowego czy lekarza weterynarii.

Raporty wynikowe - baza wiedzy

Należy pamiętać, że głównym źródłem informacji dotyczącym stada krów są raporty wynikowe opracowywane przez Polską Federację Hodowców Bydła i Producentów Mleka. W tabeli 1 przedstawiono zestawienie wszystkich dostępnych raportów wynikowych wraz ze zmienionym nazewnictwem.

Standardowo przesyłane sprawozdanie z próbnego udoju składa się z dwóch części: raportu wynikowego stada RW-1 i raportu z próbnego udoju RW-2. Informacje, które znajdują się we wspomnianych wyżej raportach, są istotnym elementem w zarządzaniu stadem bydła mlecznego. Raporty wynikowe dostarczają wiedzy dotyczącej wydajności zwierząt, jakości pochodzącego od nich mleka, jak również są źródłem informacji o rozrodzie. Wnikliwa analiza zawartych w nich informacji pozwala również zdiagnozować nieprawidłowości dotyczące zbilansowania dawek pokarmowych oraz wynikających z nich problemów.

W związku z tym wszelkie niedociągnięcia związane z nieprawidłowym zbilansowaniem dawki pokarmowej prowadzą do pogorszenia ekonomiki produkcji mleka. Uniknięcie błędów nie jest łatwe, szczególnie w warunkach dużej zmienności wartości i jakości pasz objętościowych oraz wysokiego potencjału genetycznego utrzymywanych krów. Aby analiza żywienia krów przebiegała prawidłowo, należy traktować ją kompleksowo. Obserwacjami należy objęć również:

  • krowę (zachowanie, zachorowania, kondycję, stan fizjologiczny, formę kału);
  • otoczenie (mikroklimat, powierzchnie legowiskowe i paszowe, dostęp do paszy);
  • żywienie (jakość i forma oraz ilość zadawanej paszy, sposób przygotowania i zadawania paszy, rozdrobnienie, kolejność zadawania);
  • informacje pochodzące z oceny użytkowości mlecznej (analiza ilości i jakości mleka, parametry rozrodu).

Informacje pochodzące z oceny są szczególnie istotne w odniesieniu do schorzeń mających charakter podkliniczny, kiedy brak jednoznacznych objawów chorobowych. Poza tym zaletą systemu jest ciągłość w czasie oraz możliwość analizy indywidualnych zwierząt. Kluczowym elementem oceny stada jest możliwość porównania wyników pochodzących z poprzednich próbnych udojów.

W przeciwieństwie do wyników pochodzących z mleczarni, gdzie otrzymujemy informację o mleku zbiorczym, mamy również możliwość przyjrzenia się bliżej poszczególnym sztukom.

Jak kontrolować żywienie?

Opisana poniżej procedura ma zastosowanie jedynie w odniesieniu do bydła rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej w typie jednostronnie mlecznym. Wartości analizowanych parametrów krów innych ras mogą istotnie odbiegać od tych omawianych poniżej, co jest spowodowane różnicami rasowymi.

Analizę prawidłowości żywienia należy rozpocząć od bliższego przyjrzenia się raportowi RW-1. Pierwszym etapem oceny jest określenie potencjału produkcyjnego analizowanego stada.

W tabeli 2 znajdują się informacje dotyczące przeciętnej produkcji mleka, jaką uzyskano od krowy wraz z danymi opisującymi podstawowy skład chemiczny (zawartość białka i tłuszczu) w ciągu ostatnich 12 miesięcy kalendarzowych.

Przydatna w analizie produkcyjności badanych krów może okazać się również tabela 3, która zawiera informację na temat:

  • średnich wydajności 305-dniowych dla badanego stada na tle średniej województwa wraz z informacjami dotyczącymi podstawowego składu chemicznego mleka,
  • średnich wydajności w grupach laktacyjnych (100-dniowa dla pierwiastek oraz 305-dniowa dla pierwiastek i krów w kolejnych laktacjach),
  • przeciętnej wydajności życiowej krów wybrakowanych.

Bardzo istotnym elementem, na który należy zwrócić uwagę podczas analizy żywienia stada, jest tabela opisująca "Skład mleka" z ostatniego próbnego udoju (tabela 4). W tabeli tej można odnaleźć informacje dotyczące wydajności i składu chemicznego mleka określonego na podstawie wyników ostatniego próbnego udoju dla całego stada oraz dla poszczególnych grup laktacyjnych. Poza wydajnością mleczną ocenianego stada możemy odnaleźć tam zawartość tłuszczu i białka, stosunek tłuszczu do białka oraz zawartość mocznika wraz z liczbą krów w danej grupie, których poziom mocznika w mleku nie przekroczył 100 mg/l. Analizując tę tabelę, należy zawsze posiłkować się informacjami pochodzącymi z poprzednich próbnych udojów (co najmniej 3 miesiące wstecz).

Interpretując zawarte w niej wyniki, powinno się zwracać uwagę na liczbę krów w poszczególnych grupach, na podstawie których informacje te zostały określone. W przypadku analizy nielicznej grupy krów (poniżej 8) uzyskane wyniki należy traktować z rezerwą i odnieść je do wyników poprzednich próbnych udojów.

W tabeli 4 przedstawiono stado o średniej dobowej produkcji mleka od 90 krów, kształtującej się na poziomie 25,1 kg. Osoba prowadząca analizę stada powinna zwrócić szczególną uwagę na dwie pierwsze grupy laktacyjne krów (1-40 dni i 41-100 dni po wycieleniu). W tym okresie następuje szczyt laktacji i krowy uzyskują najwyższą dobową produkcję mleka. Jest to jednocześnie najtrudniejszy okres z punktu widzenia żywienia zwierząt. Zbyt duże różnice w wydajności krów pomiędzy okresami 1-40 i 41-100 dni mogłyby świadczyć o niewykorzystaniu potencjału genetycznego zwierząt i wskazywać na nieadekwatność żywienia. Sytuacja taka ma miejsce w analizowanym przykładzie.

Można zauważyć, że krowy w okresie 41-100 dni laktacji produkują aż o 4,4 kg mniej niż krowy w pierwszych 40 dniach laktacji.

Nastąpił tu bardzo stromy spadek wydajności, który potencjalnie mógłby zostać zniwelowany korektą w dawce żywieniowej badanych krów.

Inną przyczyną takiego stanu rzeczy może być wystąpienie schorzeń metabolicznych w tzw. okresie przejściowym (3 tyg. przed ocieleniem do 4 tyg. laktacji), których efekt doprowadził do nagłego spadku produkcyjności w późniejszej fazie laktacji. W sytuacji wystąpienia jakiegokolwiek zaburzenia metabolicznego korekta dawki pokarmowej będzie miała charakter leczniczy i należy spodziewać się, że w danej laktacji nastąpi pogorszenie wskaźników produkcyjnych, zdrowotności oraz płodności zwier ząt dotkniętych schorzeniem.

Szczegółowe żywienie w R W-11

Szczegółowe informacje dotyczące prawidłowości żywienia krów znajdują się w najnowszym raporcie wynikowym RW-11 (tabela 5 i 6). Raport ten w przeciwieństwie do swoich poprzedników będzie dostępny jedynie w formie elektronicznej po zalogowaniu się w internetowej bazie - Hodowca online.

W raporcie wynikowym RW-11 w cz. 1 znajdują się informacje dotyczące zmian zawartości mocznika w okresie ostatnich 12 miesięcy, równowagi białkowo-energetycznej w żwaczu oraz stosunku tłuszczu do białka w zależności od fazy laktacji (tabela 5). W przedstawionym przykładzie ewidentnie można stwierdzić wzrost zawartości mocznika w mleku krów niezależnie od fazy laktacji w miesiącu lipcu, co należy uznać za niekorzystne zjawisko.

Uwagę zwraca również fakt dużego odsetka krów (33 proc.) znajdujących się miedzy 41.

a 100. dniem laktacji, o podwyższonym stosunku tłuszczu do białka w mleku. Wskazuje to na realne zagrożenie wystąpienia ketozy w analizowanym stadzie.

W raporcie wynikowym RW-11 w cz. 2 znajduje się wykres "Ocena zagrożenia stada subkliniczną ketozą", który prezentuje liczbę krów identyfikowanych jako chore na tle wszystkich zwierząt znajdujących się w czasie ostatniego próbnego doju w okresie między 5. a 60.

dniem laktacji (tabela 6.). Jak przedstawiono w tabeli 6, aż do listopada stado nie miało większych problemów z wystąpieniem ketozy.

Problemy zaczęły pojawiać się w listopadzie i grudniu, gdzie u dwóch sztuk (po jednej w każdym miesiącu) stwierdzono wystąpienie ketozy. Dodatkowym elementem informującym o stanie zagrożenia stada ketozą jest tabela "Aktualna ocena zagrożenia krów subkliniczną ketozą". W tabeli tej zamieszczone są informacje dotyczące ostatniego próbnego udoju oraz z trzech ostatnich kontroli. Informacje te podawane są w rozbiciu na krowy pierwiastki i wieloródki oraz wszystkie zebrane razem. Na podstawie tych informacji hodowca uzyskuje szczegółowy raport o skali problemu w stadzie, a w związku z tym może podjąć decyzje co do dalszych kroków postępowania. Natomiast na wykresie "Wydajność krów w zależności od miesiąca laktacji" przedstawione są różnice między rzeczywistym a spodziewanym przebiegiem krzywej laktacji, odrębnie dla wieloródek i pierwiastek. W tym konkretnym przykładzie rzeczywista krzywa laktacji dla wieloródek przebiega powyżej krzywej spodziewanej, co należy uznać za korzystne. Natomiast z goła odwrotną sytuację obserwujemy u pierwiastek.

Comiesięczna analiza raportów wynikowych pozwala na bieżąco korygować błędy w sporządzaniu dawek pokarmowych, co wpływa na ograniczenie ryzyka występowania chorób metabolicznych, a co za tym idzie - strat ekonomicznych.

 

Artykuł ukazał się w czerwcowym wydaniu miesięcznika "Farmer"

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (0)

BRAK KOMENTARZY

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.161.40.41
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!