PARTNERZY PORTALU
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl
  • partner portalu farmer.pl

Dodatki konserwujące do kiszonek

Dodatki konserwujące do kiszonek

Autor: Łukasz Głuchowski

Dodano: 09-06-2014 11:34

Konserwacja pasz objętościowych w formie kiszonek na stałe zmieniła polskie rolnictwo. Niestety, pomimo wieloletniego doświadczenia, ten system przechowywania paszy często sprawia trudności naszym hodowcom. Pomocne mogą być dodatki do kiszonek.



Sianokiszonki oraz kiszonki z traw i motylkowatych na dobre zastąpiły, mniej opłacalne, siano oraz susze, a kukurydza stała się jedną z najważniejszych roślin pastewnych. Kiszonki doceniane są przez hodowców bydła, zarówno mlecznego, jak i mięsnego za niskie koszty sporządzania i magazynowania, zachowanie wysokiej wartości odżywczej, dobrą przyswajalność składników oraz smakowitość, pozytywnie wpływającą na pobranie przez zwierzęta. Przy żywieniu bydła metodą TMR kiszonki są niezbędne z powodu swojej stałej wartości pokarmowej, w przeciwieństwie do zielonek, których skład zmienia się podczas trwania sezonu wegetacyjnego.

KISZENIE KUKURYDZY ŁATWE TYLKO Z POZORU

Najlepiej zakiszają się kiszonki z kukurydzy, jednak i ten surowiec potrafi przysporzyć sporo trudności. Najbardziej problematyczne jest zakiszanie kukurydzy pochodzącej z późnych zasiewów. Zdarza się, że susze zmuszają rolników do wcześniejszego zbioru nierozwiniętych w pełni roślin. Problemem mogą być także, jak miało to miejsce w tamtym roku, wczesnojesienne przymrozki, po których rośliny natychmiastowo schną. Surowiec o dużej zawartości suchej masy jest trudny do spenetrowania dla bakterii, ciężko jest też wycisnąć z niego powietrze podczas ugniatania, co pozwala na rozwój niepożądanych mikroorganizmów tlenowych. Pomocne w takich sytuacjach są dodatki konserwujące, które zawierają w swym składzie: benzoesan sodu, propionian sodu, heksaminę i azotyn sodu. Substancje te działają hamująco na rozwój bakterii gnilnych, drożdży i pleśni.

Niewłaściwe jest także sporządzanie kiszonki ze zbyt mokrej kukurydzy. W środowisku o zbyt dużej zawartości wody, enzymy bakterii kwasu mlekowego są znacznie rozcieńczone. Spowalnia to proces obniżania pH, zakiszanego surowca. W takich sytuacjach pomocne są dodatki zawierające kwasy: mrówkowy i propionowy oraz dodatki enzymatyczne i bakteryjne.

Zebranie materiału w odpowiednim terminie i prawidłowe sporządzenie kiszonki to połowiczny sukces. Kiszonka z kukurydzy zawiera dużo kwasu mlekowego, który jest niestety bardzo niestabilny w środowisku tlenowym. Dlatego ważne jest, aby kiszonka była wybierana z silosu w staranny sposób, tak aby ściana była jak najbardziej gładka. Dobrą praktyką jest tworzenie wąskich podłużnych pryzm, ponieważ wtedy mniejsza powierzchnia kiszonki ma kontakt z powietrzem. Dodatkami kiszonkarskimi poprawiającymi stabilność tlenową są konserwanty oraz inokulanty. Konserwanty, jak wcześniej wspomniano, ograniczają rozwój niechcianej flory bakteryjnej, pleśniowej i drożdżowej.

Inokulanty natomiast zawierają różnego rodzaju szczepy bakterii, w tym bakterie heterofermentatywne, jak np. Lactobacillus buchneri, wytwarzające oprócz kwasu mlekowego kwas octowy, który jest bardziej stabilny w warunkach tlenowych.

Gdy zauważamy psucie się materiału w obszarze wybierania, co ma najczęściej miejsce w miesiącach letnich, można spryskać kiszonkę kwasem propionowym po każdym wybieraniu paszy. Zapobiega to wtórnej fermentacji.

SPOSÓB NA KISZONKI Z TRAW I MOTYLKOWYCH

Rośliny motylkowe, do których należą lucerny i koniczyny, są trudne do zakiszenia z powodu wysokiej pojemności buforowej oraz niskiej zawartości łatwo dostępnych cukrów, które stanowią pożywkę dla bakterii prowadzących fermentację mlekową. Do tego typu surowców można stosować dodatki kiszonkarskie zawierające enzymy rozkładające cukry złożone oraz szczepy pożądanych bakterii kiszonkarskich. Enzymy rozkładają cukry złożone, zapewniając bakteriom pokarm niezbędny do dynamicznego rozwoju. Zawartość cukrów prostych można podwyższyć również za pomocą dodatku melasy. Dodaje się ją w ilości 2-5 kg na t zielonki, po wcześniejszym rozcieńczeniu z wodą w stosunku 1 do 1.

Sianokiszonki oraz kiszonki z traw sprawiają niewiele problemów, jeśli są sporządzone z zielonki o odpowiedniej zawartości suchej masy oraz w przypadku, gdy do zakiszanego materiału nie miało dostępu powietrze.

Do surowca o zbyt małej zawartości suchej masy oraz zielonki, na którą padał deszcz, zaleca się stosowanie dodatków zakwaszających. Przyspieszają one spadek pH do wartości optymalnych dla rozwoju bakterii mlekowych, przy jednoczesnym hamowaniu rozwoju grzybów i bakterii niekorzystnych w procesie kiszenia. Należy do nich kwas mrówkowy, który dodatkowo ogranicza rozkład białka w kiszonkach z traw. Celowe jest również stosowanie specjalnych szczepów bakterii kwasu mlekowego, które przyspieszają proces kiszenia, zapobiegając rozwojowi bakterii szkodliwych, takich jak Clostridium.

Podobnie jak w przypadku kiszonek z kukurydzy, ważne jest, aby konserwowana pasza była stabilna tlenowo, także podczas skarmiania. Problem ten można rozwiązać poprzez dodatek bakterii kwasu propionowego - Propionobacterium. Mikroorganizmy te zaczynają funkcjonować w warunkach tlenowych, a produkowany przez nie kwas skutecznie zapobiega psuciu się paszy.

ŚRODKI WSPOMAGAJĄCE ZAKISZANIE

Inokulanty zawierają wyselekcjonowane szczepy bakterii, wspomagające zakiszanie, a także ukierunkowujące proces fermentacji. Są to najczęściej bakterie Lactobacillus oraz Pediococcus. Ważne jest, aby dobrać odpowiednie szczepy do surowca, z którego sporządzamy kiszonkę. Producenci posiadają w swojej ofercie różnego rodzaju produkty złożone ze szczepów bakterii oraz substancji pomocniczych dedykowane konkretnym rodzajom surowców kiszonkarskich. Ich dodatek przyspiesza zakiszanie oraz zapewnia większą stabilność kiszonek w czasie ich skarmiania. Inokulanty najczęściej stosuje się z konserwantami oraz enzymami potęgującymi ich działanie.

Środki obniżające pH środowiska, takie jak kwasy organiczne i nieorganiczne, stymulują rozwój bakterii kwasu mlekowego oraz inhibitują rozwój niepożądanych mikroorganizmów. Mają one zastosowanie przy sporządzaniu kiszonek podczas opadów deszczu lub gdy zielonka cechuje się niską zawartością suchej masy. Zapobiegają także zagrzewaniu się kiszonek po ich otwarciu.

Konserwanty działają selektywnie, hamując rozwój niepożądanych mikroorganizmów, bez ingerencji w rozwój bakterii mlekowych. Kwas benzoesowy oraz benzoesan sodu ograniczają fermentację alkoholową, dlatego mają zastosowanie przy kiszeniu kukurydzy. Kwas propionowy zapobiega pleśnieniu, a kwas mrówkowy hamuje rozwój bakterii kwasu masłowego oraz gnilnych.

Pomimo dostępności całego wachlarza dodatków do zakiszania, najważniejsze jest przestrzeganie podstawowych zasad związanych z tym procesem. Żadna substancja nie naprawi takich błędów, jak zabrudzenie surowca ziemią, zebranie zielonki o zbyt wysokiej lub niskiej zawartości suchej masy, niezapewnienie beztlenowych warunków zakiszania. Pozwoli jedynie − lub aż − na zminimalizowanie strat.

Podobał się artykuł? Podziel się!
×

WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

  • zootechnik 2014-12-02 20:33:23
    Kwas propionowy nie zapobiega wtórnej fermentacji, tylko psuciu się kiszonki, za co odpowiedzialne są przede wszystki drożdże i pleśnie oraz bakterie tlenowe. Wtórna fermentacja nie jest związana z dostępem powietrza do kiszonki, jak się błędnie ciągle uważa, tylko z działalnością bakterii Clostridium w fazie stabilnej zakiszania, gdy stos kiszonkowy jest okryty. Prawidłowa nazwa bakterii kwasu propionowego to Propionibacterium.
ZOBACZ WSZYSTKIE KOMENTARZE

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 54.198.158.24
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.

Zgłoś swoje propozycje zmian!


Dziękujemy za współpracę!